Bài 1: Công tác chuẩn bị – nền tảng cho một cuộc bầu cử dân chủ, đúng pháp luật

Chủ động chuẩn bị từ sớm

Xác định bầu cử là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, Nghệ An đã chủ động triển khai sớm các văn bản chỉ đạo của Trung ương, đồng thời cụ thể hóa thành kế hoạch và nhiệm vụ phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Một trong những yếu tố quan trọng là nguồn lực phục vụ bầu cử. Tỉnh đã bố trí khoảng 170,358 tỷ đồng để các đơn vị bầu cử chuẩn bị cơ sở vật chất, nhân lực và các điều kiện cần thiết.

Ngày 30/11/2025, Nghệ An chính thức thành lập Ủy ban bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2026 – 2031. Ở cấp cơ sở, 130/130 xã, phường cũng đã thành lập Ủy ban bầu cử theo đúng quy định của pháp luật.

Các văn bản chỉ đạo của tỉnh bám sát tinh thần chung của Trung ương, đồng thời xác định rõ nhiệm vụ, tiến độ và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị. Theo đó, toàn bộ hệ thống chính trị trong tỉnh được yêu cầu tập trung cao nhất cho công tác chuẩn bị, bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra đúng pháp luật, an toàn và dân chủ.

Qua các phiên họp chuyên đề, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành chỉ thị lãnh đạo toàn diện công tác bầu cử, nhấn mạnh phương châm “rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ”. Từ tỉnh đến cơ sở, các ban chỉ đạo, ủy ban bầu cử và các tiểu ban chuyên môn như tuyên truyền, an ninh trật tự, giải quyết khiếu nại tố cáo… đều được thành lập và đi vào hoạt động.

Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập 6 Ban bầu cử đại biểu Quốc hội, 20 Ban bầu cử đại biểu HĐND tỉnh, 1.039 Ban bầu cử cấp xã và xác định 3.123 khu vực bỏ phiếu.

Song song với việc kiện toàn tổ chức, công tác rà soát danh sách cử tri được tiến hành khá chặt chẽ. Các địa phương đặc biệt chú ý đến những nhóm có biến động lớn như người lao động tạm trú, sinh viên, người làm việc xa nơi cư trú.

Sau khi cập nhật, toàn tỉnh có 2.638.733 cử tri. Danh sách cử tri đã được phân bổ cụ thể theo từng khu vực bỏ phiếu, bảo đảm chính xác và thuận lợi cho việc tổ chức bầu cử sau này.

Một điểm đáng chú ý trong công tác nhân sự lần này là sự chuyển biến trong cách lựa chọn ứng cử viên. Thay vì chỉ chú trọng cơ cấu, các khâu giới thiệu và lựa chọn ứng viên ngày càng đặt nặng tiêu chuẩn và uy tín. Mỗi ứng cử viên được xem xét trên nhiều khía cạnh: phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực công tác và sự tín nhiệm của cử tri.

Tỉnh cũng quán triệt chủ trương tăng tỷ lệ đại biểu hoạt động chuyên trách, đặc biệt ở HĐND các cấp, nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan dân cử.

Xây dựng phương án tổ chức bầu cử linh hoạt

Với diện tích rộng, nhiều xã vùng sâu, vùng xa và địa hình phức tạp, Nghệ An xác định công tác tổ chức bầu cử cần được chuẩn bị kỹ hơn và có phương án linh hoạt. Các kịch bản đã được xây dựng cho nhiều tình huống khác nhau, kể cả trường hợp thiên tai, mưa lũ hay giao thông bị chia cắt.

Qua rà soát, các địa phương đã điều chỉnh, bố trí khu vực bỏ phiếu hợp lý hơn để cử tri đi lại thuận tiện. Đáng chú ý, tỉnh đã đề xuất và được Hội đồng Bầu cử quốc gia chấp thuận cho tổ chức bỏ phiếu sớm trước 2 ngày tại 55 khu vực bỏ phiếu thuộc 31 đơn vị bầu cử ở 12 xã miền núi, biên giới. cụ thể như: Xã Mường Típ, Keng Đu, Mỹ Lý, Bắc Lý, Na Ngoi, Huồi Tụ, Môn Sơn…

Trong khi đó, Ủy ban MTTQ các cấp đã tiến hành 3 vòng hiệp thương theo đúng quy định của Luật Bầu cử. Quá trình này diễn ra dân chủ, công khai, với sự tham gia của MTTQ, các tổ chức thành viên và cử tri nơi cư trú, nơi công tác của người được giới thiệu ứng cử.

Danh sách người ứng cử cơ bản bảo đảm hai yêu cầu: đúng định hướng cơ cấu và nâng cao chất lượng đại biểu. Tỷ lệ nữ, người trẻ, người dân tộc thiểu số và đại biểu ngoài Đảng đều đạt hoặc vượt định hướng Trung ương. Đặc biệt, lần đầu tiên Nghệ An giới thiệu một ứng cử viên đại biểu Quốc hội trẻ, nữ, người dân tộc Ơ Đu.

Để bảo đảm mọi khâu diễn ra đúng quy định, Ủy ban bầu cử tỉnh đã ban hành kế hoạch kiểm tra công tác bầu cử trên toàn địa bàn. 13 đoàn kiểm tra, do các Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy làm trưởng đoàn, đã trực tiếp làm việc với nhiều địa phương.

Bên cạnh đó, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh cũng thành lập 4 đoàn giám sát, tổ chức kiểm tra theo từng đợt tại các huyện, xã.

Qua kiểm tra bước đầu cho thấy, các địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch, ban hành đầy đủ văn bản chỉ đạo và triển khai các bước bầu cử theo đúng trình tự, thủ tục của pháp luật. Nhìn chung, tiến độ và chất lượng công tác chuẩn bị đều được bảo đảm.

Hơn nữa, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác bầu cử cũng được tỉnh đặc biệt quan tâm triển khai, xây dựng hệ thống Chatbot hỏi - đáp về bầu cử; triển khai đồng bộ Hệ thống phần mềm Quản lý thông tin bầu cử, tổng hợp, báo cáo nhanh công tác bầu cử do Trung ương triển khai, góp phần nâng cao tính kịp thời, chính xác và hiệu quả trong công tác quản lý bầu cử sắp tới.

Để bảo đảm công tác bầu cử được tổ chức thuận lợi và đúng quy định, tại phiên họp đánh giá kết quả chuẩn bị và triển khai nhiệm vụ trong thời gian tới vào chiều ngày 06/3, Phó Bí thư Tỉnh ủy Hoàng Nghĩa Hiếu đề nghị các cấp, các ngành tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm túc, đầy đủ các văn bản chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh liên quan đến công tác bầu cử. Đồng thời, cần tiếp tục xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị với tinh thần chủ động, quyết liệt và trách nhiệm cao nhất, tuyệt đối không được chủ quan hay lơ là. Đặc biệt, cần chuẩn bị các phương án xử lý những tình huống phát sinh, bảo đảm không để rơi vào thế bị động hoặc bất ngờ.

Với những bước chuẩn bị tương đối bài bản và chặt chẽ và trách nhiệm, Nghệ An đang tạo nền tảng vững chắc để cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 thực sự trở thành ngày hội của toàn dân, diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, an toàn và thành công tốt đẹp.