Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026 diễn ra trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững kinh tế biển theo tinh thần Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Với chủ đề “Thúc đẩy phát triển kinh tế biển xanh bền vững: từ thể chế đến hành động”, sự kiện năm nay không chỉ lan tỏa nhận thức về vai trò của biển và đại dương mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện thể chế, đổi mới quản trị biển và huy động các nguồn lực cho phát triển kinh tế biển xanh. Nhân dịp này, phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam.

Ven hồ Ông Kinh, nơi từng được xem là một vùng “tâm hạn”, người dân đã quá quen với cảnh mùa khô đến là lòng hồ cạn trơ đáy, giếng khoan nhiễm mặn, cây trồng bấp bênh vì thiếu nước. Có những năm, người dân phải tính từng ngày còn nước trong hồ để quyết định có nên xuống giống hay không.

Ở thôn An Nhơn, xã Xuân Hải, có những thửa ruộng nằm ngay sát hồ Thành Sơn nhưng người dân vẫn chưa thể xuống giống vụ hè thu. Điều tưởng như nghịch lý ấy lại phản ánh rất rõ thực tế của mùa hạn năm nay: hạn hán không còn đơn thuần là chuyện hồ còn bao nhiêu nước, mà là bài toán nước được phân bổ ra sao, ưu tiên cho ai và diện tích nào thực sự đủ điều kiện sản xuất đến cuối vụ. Từ vụ hè thu 2026, nguyên tắc “sản xuất đến đâu, chắc nước đến đó” không còn là khuyến cáo kỹ thuật. Nó đang trở thành mệnh lệnh bắt buộc của một nền nông nghiệp ở Khánh Hòa phải thích ứng với khí hậu ngày càng cực đoan.

Từ những thửa ruộng gần hồ Thành Sơn vẫn phải chờ nước, đến vùng ven hồ Ông Kinh từng khô hạn nay chủ động hơn nhờ dòng nước liên thông từ hệ thống Tân Mỹ, thực tế cho thấy chống hạn không thể chỉ là giải pháp tình thế. Loạt bài ghi nhận quá trình Khánh Hòa chuyển từ ứng phó hạn hán từng mùa sang quản trị an ninh nguồn nước, gắn với kiểm kê nguồn nước, phân vùng rủi ro, tổ chức lại mùa vụ, liên thông thủy lợi và bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân.

Sở hữu hơn 100 km bờ biển cùng hệ sinh thái đa dạng, Thanh Hóa đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải cân bằng giữa phát triển kinh tế biển và bảo vệ môi trường. Từ chống khai thác IUU, xử lý ô nhiễm du lịch biển đến phục hồi rừng ngập mặn, địa phương đang từng bước xây dựng nền kinh tế biển xanh, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

Qua 6 kỳ phản ánh toàn diện về đảo Cồn Cỏ - từ lịch sử chiến đấu, hệ sinh thái rừng biển, tiềm năng du lịch, áp lực hạ tầng, bài toán môi trường đến định hướng phát triển đặc khu, dễ nhận thấy Cồn Cỏ không chọn con đường phát triển đại trà bằng những dự án ồ ạt hay tăng trưởng bằng mọi giá. Giữa mênh mông Biển Đông, hòn đảo tiền tiêu này đang từng bước định hình một mô hình phát triển khác biệt: kinh tế biển xanh gắn với du lịch sinh thái, bảo tồn thiên nhiên và quốc phòng - an ninh. Trong định hướng ấy, giữ được màu xanh nguyên bản của rừng, của biển và hệ sinh thái không chỉ là yêu cầu bảo tồn, mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững lâu dài của Đặc khu Cồn Cỏ.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường bãi bỏ một số thủ tục hành chính về cung cấp thông tin, dữ liệu đất đai

Với hơn 102 km bờ biển, nguồn lợi hải sản phong phú và vị trí nằm trong ngư trường trọng điểm vịnh Bắc Bộ, Thanh Hóa đang từng bước đưa thủy sản trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Từ khai thác xa bờ, nuôi trồng công nghệ cao đến chế biến xuất khẩu và chống khai thác IUU, địa phương này đang hướng tới mục tiêu phát triển nghề cá hiện đại, minh bạch và bền vững.

Giữa trùng khơi phía Nam Vịnh Bắc Bộ, Đặc khu Cồn Cỏ hiện lên như một chấm xanh nhỏ bé nhưng giữ vị trí đặc biệt quan trọng trên bản đồ biển đảo Việt Nam. Không chỉ là đảo tiền tiêu về quốc phòng - an ninh, Cồn Cỏ hôm nay còn đứng trước kỳ vọng trở thành trung tâm du lịch sinh thái biển đảo, kinh tế biển xanh và hậu cần nghề cá của khu vực Bắc Trung Bộ. Trong cuộc trao đổi với phóng viên (PV) Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, ông Trần Xuân Anh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND Đặc khu Cồn Cỏ, tỉnh Quảng Trị, nhấn mạnh: “Cồn Cỏ không thể đi theo mô hình phát triển bằng mọi giá”.

Thủ tướng yêu cầu quyết liệt triển khai đo đạc, lập hồ sơ địa chính và hoàn thành cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai trong năm 2026; trong đó phân công rõ cơ quan, đơn vị, cá nhân chịu trách nhiệm theo tinh thần “6 rõ”; xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân chậm trễ, thiếu trách nhiệm, báo cáo không đúng thực chất.

Sở hữu hơn 130 km bờ biển cùng hệ sinh thái biển đảo độc đáo, Quảng Ngãi đang từng bước định hình hình ảnh một điểm đến mới trên bản đồ du lịch Việt Nam - nơi hội tụ giữa trải nghiệm, khám phá, bản sắc văn hóa và khát vọng phát triển bền vững.

Với diện tích đất nổi chỉ khoảng 2,3 km², Cồn Cỏ quá nhỏ để có thể phát triển theo tư duy “càng đông khách càng thành công”. Nhưng cũng chính sự nhỏ bé ấy lại tạo ra một hướng đi khác biệt: phát triển du lịch sinh thái chất lượng cao, lấy bảo tồn làm nền tảng và trải nghiệm “độc bản” làm giá trị cạnh tranh. Xung quanh bài toán phát triển du lịch mà không đánh đổi môi trường và bản sắc tự nhiên, phóng viên (PV) Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Hồ Văn Hoan, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị.

Ngày 22/5 tại Hà Nội, Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp cùng Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) và Trung tâm Quốc tế về Quản lý Môi trường (ICEM) tổ chức cuộc họp tham vấn khởi động dự án GEF-8 “Nâng cao an ninh nguồn nước, đa dạng sinh học và sinh kế thích ứng thông qua quản lý tổng hợp tài nguyên nước và phục hồi hệ sinh thái tại lưu vực sông Hồng - Thái Bình”. Cuộc họp do Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Châu Trần Vĩnh chủ trì, với sự tham dự của đại diện các bộ, ngành trung ương, địa phương, các tổ chức quốc tế và đối tác phát triển.

Trong chiến lược phát triển kinh tế biển theo hướng xanh và bền vững, bảo tồn biển đang dần được nhìn nhận không chỉ là nhiệm vụ môi trường mà còn là nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Với những địa phương giàu tài nguyên sinh thái như đặc khu Cồn Cỏ (Quảng Trị), việc cân bằng giữa bảo tồn và phát triển du lịch không chỉ là lựa chọn, mà là con đường tất yếu. Phóng viên (PV) Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hữu Vinh - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị về định hướng bảo tồn biển gắn với phát triển kinh tế và du lịch tại địa phương.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, yêu cầu đặt ra không chỉ là khai thác hiệu quả tiềm năng biển mà còn phải xây dựng được hệ thống quản trị biển hiện đại dựa trên khoa học công nghệ, dữ liệu và nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong tiến trình đó, sự kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước với các cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học được xem là yếu tố then chốt nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển kinh tế biển xanh và bền vững.

Trước tình trạng khan hiếm cục bộ đất san lấp, cát xây dựng và giá vật liệu xây dựng tăng bất thường, UBND tỉnh Khánh Hòa yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm hàng, nâng giá, khai thác và kinh doanh khoáng sản trái phép.

Không có con đường phát triển du lịch nào bền vững nếu môi trường bị đánh đổi. Với Đặc khu Cồn Cỏ, nơi hệ sinh thái rừng và biển vẫn còn gần như nguyên vẹn, mọi định hướng phát triển đều bắt đầu từ một nguyên tắc xuyên suốt: giữ gìn hòn đảo như giữ “con ngươi” của mắt mình. Từ kiểm soát rác thải, bảo vệ rạn san hô đến tổ chức không gian du lịch sinh thái, Cồn Cỏ đang lựa chọn một hướng đi thận trọng nhưng có chiều sâu, đặt tăng trưởng kinh tế trong mối quan hệ chặt chẽ với bảo tồn thiên nhiên, gìn giữ hệ sinh thái và bảo đảm quốc phòng – an ninh.