Cửa Lò có vị trí thuận lợi, bãi biển đẹp, đường bờ biển dài và hạ tầng từng bước được đầu tư. Biển Cửa Lò đang được nhìn nhận như một hệ sinh thái kinh tế - ở đó du lịch giữ vai trò dẫn dắt, kiến tạo.
LTS: Xác định du lịch là “đầu kéo” để tái cấu trúc kinh tế biển, Nghệ An đang hướng tới phát huy đồng bộ các lợi thế của biển, trong đó Cửa Lò được kỳ vọng trở thành một điểm nhấn quan trọng. Khi du lịch phát triển, các lĩnh vực như ngư nghiệp, thương mại, ẩm thực, logistics, văn hóa và đô thị ven biển cũng có thêm dư địa để phát triển, từng bước hình thành chuỗi giá trị kinh tế biển liên kết, bền vững.
Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh mở ra thêm một vận hội mới, tiếp thêm động lực để Nghệ An hiện thực hóa khát vọng đưa Cửa Lò trở thành một trung tâm kinh tế biển của Bắc Trung Bộ.
Để nhìn rõ hơn những nỗ lực của các cấp, ngành và người dân trong việc tạo diện mạo, sức sống mới cho du lịch Cửa Lò trước thời cơ này, Phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường triển khai tuyến bài “Cửa Lò trước vận hội mới của kinh tế biển” với góc nhìn tổng quan, đa chiều, tập trung làm rõ những chuyển động của du lịch biển Cửa Lò và những bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 20-NQ/TW.
Từ những chủ trương lớn về phát triển kinh tế biển, Nghệ An đang đứng trước yêu cầu chuyển từ khai thác những lợi thế sẵn có sang kiến tạo các giá trị mới từ biển. Với vị thế là đô thị du lịch biển, Cửa Lò được kỳ vọng trở thành một trong những địa bàn thể hiện rõ nhất sự chuyển đổi trong tư duy phát triển ấy.
Các nghị quyết, chiến lược về kinh tế biển đã mở ra hành lang để địa phương từng bước chuyển từ tư duy “khai thác biển” sang “phát triển kinh tế từ biển”, khai thác đồng bộ các giá trị mà không gian biển mang lại.
Trên tinh thần Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Nghệ An đã cụ thể hóa bằng Nghị quyết số 12-NQ/TU ngày 20/4/2023 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu quả thực hiện chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; cùng Kế hoạch số 608/KH-UBND ngày 18/8/2023 của UBND tỉnh.
Đến năm 2026, định hướng này tiếp tục được tiếp sức khi Trung ương ban hành Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Những chủ trương mới không chỉ đặt ra yêu cầu khai thác tốt hơn tiềm năng biển mà còn nhấn mạnh phát triển kinh tế biển hiệu quả, bảo vệ môi trường, xây dựng cộng đồng cư dân ven biển giàu mạnh và nâng cao vị thế của Việt Nam trên biển.
Thực hiện Nghị quyết số 39 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển tỉnh Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, tỉnh xác định phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đưa Nghệ An trở thành một trong những trung tâm du lịch của vùng Bắc Trung Bộ và là điểm đến hấp dẫn của cả nước. Trong định hướng đó, Cửa Lò được xác định là một trong những điểm đến du lịch trọng điểm. Đây là cơ sở quan trọng để Cửa Lò định hình lại không gian và cách thức phát triển. Một trong những dấu ấn rõ nét của tư duy mới là việc tỉnh ưu tiên đầu tư kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng cảng biển và giao thông kết nối.
Kịp thời bắt nhịp chủ trương, cuối năm 2025, UBND tỉnh Nghệ An phối hợp với Công ty CP Đầu tư Phát triển Vận tải Quốc tế (ITID) tổ chức lễ khởi công Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh Cảng nước sâu Cửa Lò. Đây được xác định là dự án hạ tầng giao thông chiến lược, tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế - xã hội của Nghệ An và khu vực Bắc Trung Bộ.
Dự án được quy hoạch cho tàu có trọng tải từ 50.000 - 100.000 DWT, khu hậu phương cảng khoảng 32ha, tổng vốn đầu tư, bao gồm cả đê chắn sóng, khoảng 9.000 tỷ đồng.
Ý nghĩa của dự án không chỉ nằm ở một cảng biển quy mô lớn. Khi được đầu tư đồng bộ, Cảng nước sâu Cửa Lò có thể trở thành hạt nhân của hệ sinh thái cảng biển - logistics - công nghiệp, mở rộng cánh cửa giao thương của Nghệ An với các địa phương trong nước và thị trường quốc tế.
Nếu cảng biển là một trong những động lực của kinh tế biển thì du lịch vẫn được xác định là ngành có khả năng tạo sức lan tỏa mạnh ở khu vực ven biển Nghệ An.
Đô thị du lịch biển Cửa Lò từ lâu được biết đến như một “hòn ngọc xanh” của xứ Nghệ, ghi dấu trên bản đồ du lịch biển Việt Nam. Sức hút của Cửa Lò không chỉ đến từ bãi biển đẹp mà còn được tạo nên bởi hệ thống hạ tầng ngày càng đồng bộ, các cơ sở lưu trú đa dạng, hiện đại cùng nhiều khu vui chơi, giải trí, nghỉ dưỡng và sân golf cao cấp.
Nổi bật trong đó là khu nghỉ dưỡng Vinpearl Cửa Hội cùng hệ thống khách sạn Mường Thanh, Summer... đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu nghỉ dưỡng, vui chơi của du khách.
Không chỉ là điểm đến nghỉ dưỡng, Cửa Lò còn giữ vai trò kết nối thuận lợi với nhiều địa danh giàu giá trị văn hóa, lịch sử của xứ Nghệ, như Kim Liên - quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tiên Điền - quê hương Đại thi hào dân tộc Nguyễn Du; cùng nhiều khu, điểm du lịch nổi tiếng khác trong tỉnh và cả nước. Đây là lợi thế để Cửa Lò mở rộng không gian du lịch, kết nối biển với văn hóa, lịch sử và các sản phẩm trải nghiệm, qua đó gia tăng sức hấp dẫn và thời gian lưu trú của du khách.
Cùng với phát triển, yêu cầu bảo đảm an toàn cho du khách cũng được đặt lên hàng đầu. Công tác kiểm tra, kiểm soát an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, an toàn tại các bãi tắm và việc chấp hành pháp luật trong kinh doanh dịch vụ du lịch được tăng cường. Đây là những yếu tố tưởng như nhỏ nhưng lại quyết định trực tiếp đến hình ảnh và sức cạnh tranh của một đô thị du lịch biển.
Đồng thời với những định hướng trên, địa phương cũng đặc biệt quan tâm nâng cao đời sống nhân dân, xây dựng văn hóa vùng ven biển và hình thành cộng đồng có ý thức, trách nhiệm với biển. Người dân làm nghề biển được chú trọng điều kiện làm việc, kiến thức về an toàn, an ninh hàng hải; đồng thời tăng cường giáo dục, nâng cao nhận thức về biển, đại dương, kỹ năng sinh tồn và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đây cũng là nền tảng để hình thành một cộng đồng cư dân ven biển không chỉ sống dựa vào biển mà còn biết làm giàu từ biển, biết bảo vệ biển và coi biển là một phần quan trọng trong tương lai phát triển của chính mình.
Tinh thần đó cũng phù hợp với quan điểm xuyên suốt của Nghị quyết số 20-NQ/TW: Xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh phải gắn phát triển kinh tế với bảo vệ chủ quyền, bảo đảm quốc phòng - an ninh, quản trị biển hiện đại, khoa học - công nghệ tiên tiến, môi trường biển bền vững và cộng đồng cư dân ven biển giàu mạnh.
Trong suốt quá trình phát triển, Cửa Lò xác định du lịch là thế mạnh. Từ đó, không ngừng thay đổi, từng bước tạo diện mạo mới và mang đến những trải nghiệm ngày càng phong phú, hấp dẫn cho du khách.
Nếu như trước đây, câu chuyện du lịch Cửa Lò thường được nhắc đến bằng những con số về lượng khách, doanh thu hay công suất phòng, thì nay cách làm du lịch ở đô thị biển này đang có những chuyển động khác. Cửa Lò không chỉ tìm cách giữ chân du khách trong những ngày hè mà bắt đầu tính đến câu chuyện khai thác biển 4 mùa, làm phong phú sản phẩm và quan trọng hơn, thay đổi chính cách người dân làm du lịch.
Đó là sự thay đổi dễ nhận thấy từ diện mạo đô thị đến cách ứng xử với du khách. Không gian ven biển phía Đông đường Bình Minh được chỉnh trang, dừa được trồng để tạo cảnh quan, giữ cát; các công trình, dịch vụ ven biển từng bước được sắp xếp theo hướng khang trang, văn minh hơn. Nhưng phía sau những thay đổi về hạ tầng là một chuyển biến quan trọng hơn: Cửa Lò đang chuyển từ tư duy “làm du lịch mùa hè” sang tư duy xây dựng một điểm đến có sức sống quanh năm.
Biển vẫn là tài sản lớn nhất của Cửa Lò nhưng nếu chỉ dựa vào tắm biển, nghỉ dưỡng trong ít tháng cao điểm, dư địa phát triển sẽ không còn nhiều. Từ nhận thức đó, Cửa Lò đang tìm cách kéo dài thời gian lưu trú và mở rộng không gian trải nghiệm cho du khách.
Biển được kết nối với văn hóa, ẩm thực, làng nghề, sinh thái và những điểm đến khác trong tỉnh. Du khách đến Cửa Lò không chỉ để tắm biển, mà còn có thể tìm hiểu đời sống của cư dân vùng biển, thưởng thức hải sản, khám phá những giá trị văn hóa xứ Nghệ, trải nghiệm các sản phẩm địa phương và kết nối với hành trình khám phá Nghệ An.
Đây chính là sự chuyển đổi trong tư duy làm du lịch hiện nay. Không chờ du khách đến rồi mới tìm cách phục vụ, mà phải chủ động tạo ra lý do để khách muốn đến, muốn ở lại lâu hơn và có lý do để quay trở lại.
Festival Du lịch Cửa Lò năm 2026 với chủ đề “Cửa Lò - Tinh hoa Lam Thủy” là một trong những minh chứng rõ nét cho cách tiếp cận ấy. Không đơn thuần là một sự kiện mở màn mùa du lịch, Festival hướng đến việc kể câu chuyện về vùng đất, con người và những giá trị riêng có của Cửa Lò.
Festival Du lịch Cửa Lò 2026 được chia thành nhiều chặng theo mùa. Mùa hè là chuỗi hoạt động sôi động với lễ phát động vì môi trường biển, giải marathon “Hành trình theo chân Bác”, hội chợ OCOP, các giải thể thao bãi biển và màn pháo hoa dịp 30/4 tại VinWonders Cửa Hội…
Sang mùa thu, không khí lễ hội tiếp tục được giữ nhịp bằng Carnaval biển, lễ hội ẩm thực Bắc Trung Bộ, các giải thể thao và những chương trình nghệ thuật dân gian như Ví, Giặm. Dịp Quốc khánh 2/9, trung thu… cũng được lồng ghép thành các sự kiện thu hút khách.
Điểm mới nằm ở giai đoạn cuối năm, khi Cửa Lò bắt đầu thử nghiệm ý tưởng “không mùa đông”. Show trải nghiệm văn hóa Ví, Giặm trên biển, đua mô tô nước quốc tế hay các lễ hội Halloween, Giáng sinh… được kỳ vọng sẽ kéo dài mùa du lịch – điều mà trước đây vốn là điểm yếu của các đô thị biển miền Trung.
Nhìn tổng thể, Festival 2026 không chỉ là một sự kiện quảng bá đơn lẻ, mà là bước thử để định hình Cửa Lò như một điểm đến 4 mùa. Tham vọng này không nhỏ, nhưng nếu làm được, nó sẽ giúp địa phương thoát khỏi bài toán “đông nghịt mùa hè, vắng lặng mùa đông” quen thuộc.
Sau 119 năm hình thành và phát triển, Cửa Lò đã tạo dựng được vị thế của một đô thị du lịch biển nổi tiếng của Nghệ An. Năm 2017, Cửa Lò được Tổ chức Du lịch thế giới đánh giá là một trong những bãi biển lý tưởng của Việt Nam; năm 2026 tiếp tục được trao giải thưởng “Đô thị du lịch sạch ASEAN” tại Diễn đàn Du lịch ASEAN tổ chức ở Philippines.
Những danh hiệu ấy là sự ghi nhận nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn. Một điểm đến muốn giữ được vị thế không thể chỉ dựa vào những gì đã có. Thời cuộc thay đổi, cách làm du lịch biển cũng phải thay đổi. Du khách vẫn tìm đến biển, nhưng nhu cầu, thị hiếu và cách trải nghiệm đã khác trước.
"Những đổi mới từng ngày của Cửa Lò hôm nay thể hiện khát vọng và mong muốn cháy bỏng về một Cửa Lò trong tương lai mang tầm vóc mới, diện mạo mới, hiện đại xứng tầm với những gì mà thiên nhiên ban tặng, xứng với những nỗ lực của cán bộ và Nhân dân nơi đây trong suốt chặng đường qua; đồng thời là cơ hội để nhân lên tình yêu biển đảo thiêng liêng trong mỗi chúng ta; để trải nghiệm và khám phá biển xanh, cát trắng, nắng vàng, tình đất, tình người và bề dày lịch sử, văn hóa của Cửa Lò nói riêng và xứ Nghệ nói chung".
|
Hôm nay, Cửa Lò đang thay da đổi thịt bằng một cách làm mới. Không chỉ chính quyền các cấp nỗ lực đổi mới tư duy, người dân cũng đang chủ động bắt nhịp, biến những chủ trương phát triển du lịch thành hành động cụ thể trong đời sống. Từ giữ gìn môi trường biển, bảo đảm nguồn thực phẩm tươi ngon, niêm yết và giữ giá hợp lý, những chính sách phát triển làng nghề tạo dấu ấn trải nghiệm cho du khách đến chung tay bảo vệ nguồn lợi thủy sản, hướng tới khai thác bền vững… đang góp phần tạo nên một Cửa Lò văn minh, thân thiện và đáng đến hơn trong mắt du khách.
Ba thập kỷ hình thành và phát triển đã đưa Khu kinh tế Dung Quất, từ một vùng cát trắng ven biển, trở thành trung tâm công nghiệp quy mô lớn, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng, ngân sách và việc làm của Quảng Ngãi. Bước vào giai đoạn mới, Dung Quất được kỳ vọng không chỉ là nơi tập trung các dự án công nghiệp lớn, mà còn trở thành hạt nhân của hệ sinh thái công nghiệp - đô thị - dịch vụ - logistics, từng bước hình thành Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia.
Thực hiện Nghị quyết 20-NQ/TW về phát triển kinh tế biển gắn với bảo tồn hệ sinh thái, TP. Huế đang triển khai nhiều điểm đến sinh thái giảm nhựa, trạm cấp nước miễn phí và tour du lịch xanh, từng bước đưa yêu cầu bảo vệ môi trường vào hoạt động du lịch biển.
Du lịch biển ngày càng đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế Huế, đồng thời đặt ra áp lực lớn đối với môi trường và hệ sinh thái. Bám sát tinh thần Nghị quyết 20-NQ/TW, thành phố Huế đang tăng cường kiểm soát nguồn thải, quan trắc môi trường và bảo vệ tài nguyên biển.
Xây dựng mô hình sản xuất theo hướng “Hệ sinh thái sầu riêng bền vững” là việc chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp mua bán theo mùa vụ sang liên kết toàn diện chuỗi giá trị ngành hàng. Cùng với đó là gắn kết chặt chẽ giữa quy hoạch vùng nguyên liệu chuẩn hóa, canh tác hữu cơ, sinh học an toàn.
Sau giai đoạn nhiều biến động bởi suy giảm nhu cầu toàn cầu, chi phí logistics tăng cao và áp lực từ các hàng rào kỹ thuật quốc tế, ngành Thủy sản Việt Nam đang ghi nhận những tín hiệu phục hồi rõ nét trong năm 2026. Đà tăng trưởng trở lại không chỉ đến từ nhu cầu thị trường quốc tế cải thiện, mà còn nhờ khả năng thích ứng ngày càng linh hoạt của doanh nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu khốc liệt hơn. Tuy nhiên, theo đánh giá của giới chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, cơ hội tăng trưởng hiện nay là “cơ hội có điều kiện”. Nghĩa là, để duy trì đà phục hồi và phát triển bền vững trong dài hạn, ngành Thủy sản không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào lợi thế lao động giá rẻ hay xuất khẩu nguyên liệu thô, mà cần chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ, chế biến sâu, quản trị chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn xanh.
