Bài 3: Quản lý tổng hợp để giữ bờ biển

9 khu vực sạt lở cần theo dõi

Quảng Ngãi có đường bờ biển dài khoảng 130km, cùng vùng biển đảo Lý Sơn. Dọc bờ biển tập trung đông dân cư, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền, tuyến giao thông, cơ sở du lịch và nhiều công trình hạ tầng quan trọng.

Đây cũng là khu vực thường xuyên chịu tác động của bão, sóng lớn, triều cường, nước dâng và biến động bùn cát. Sau những đợt thiên tai, một số đoạn bờ bị xói chân, hạ thấp bãi biển, có nơi sạt lở ăn sâu vào đất liền.

Theo ông Đặng Trần Huân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, qua rà soát năm 2026, toàn tỉnh hiện có 9 khu vực sạt lở bờ biển ở mức nguy hiểm và đặc biệt nguy hiểm, tổng chiều dài khoảng 23,52km.

Các khu vực được ghi nhận tại Bình Sơn, Vạn Tường, Đông Sơn, Tịnh Khê, An Phú, Long Phụng, Mỏ Cày, Đức Phổ và Sa Huỳnh. Trong đó, một số khu vực có chiều dài sạt lở lớn như Tịnh Khê khoảng 4,8km, Đông Sơn khoảng 4,45km, An Phú khoảng 3,2km và Sa Huỳnh khoảng 2,9km.

Diễn biến sạt lở thường mạnh hơn sau bão, mưa lớn và triều cường. Sóng đánh trực tiếp vào chân bờ làm hạ thấp bãi biển, khiến đất phía trong mất điểm tựa và tiếp tục bị cuốn trôi.

Thực tế tại Đức Lợi, xã Long Phụng trong những ngày qua cho thấy diễn biến này. Một đoạn bờ biển dài gần 200m bị xâm thực, lấn sâu vào đất liền 20-40m sau đợt triều cường kèm sóng lớn. Đây là khu vực đã từng sạt lở nghiêm trọng trong năm 2025 và hiện tiếp tục mở rộng.

Trong khi đó, tại Tịnh Khê, những thiệt hại do bão số 13 năm 2025 cho thấy mức độ nguy hiểm của các đoạn bờ chưa có công trình bảo vệ. Gần 100 nhà dân bị tốc mái, sụp đổ; tuyến bờ kè do người dân tự làm cũng bị hư hại hoàn toàn.

Không phải nơi nào cũng xây kè

Những năm qua, tỉnh Quảng Ngãi đã huy động nhiều nguồn lực đầu tư các công trình bảo vệ bờ biển tại những khu vực có nguy cơ cao.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, các tuyến kè đã được đầu tư tại Lệ Thủy, Phước Thiện, An Cường thuộc xã Vạn Tường; Bình Châu thuộc xã Đông Sơn; Kỳ Xuyên, Khê Tân thuộc xã Tịnh Khê; Phổ Trường thuộc xã An Phú; Thạnh Đức, Thạch Bi, Sa Huỳnh và Phổ Châu thuộc phường Sa Huỳnh. Tổng chiều dài các công trình khoảng 8,39km. Những tuyến kè này đã góp phần bảo vệ khu dân cư, hạ tầng thiết yếu và hạn chế xâm thực, sạt lở.

Một số công trình mới tiếp tục được triển khai. Tại thôn Tịnh Kỳ, xã Tịnh Khê, công trình kè bảo vệ bờ biển dài khoảng 1.050m, kinh phí dự kiến 80 tỷ đồng, được thực hiện trong giai đoạn 2026-2027. Các hạng mục xây dựng dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Tại thôn An Hải, xã Đông Sơn, một công trình kè dài khoảng 515m cũng đang được triển khai với kinh phí dự kiến khoảng 39 tỷ đồng.

Tuy nhiên, theo ngành chức năng, việc có hơn 23km bờ biển ở mức nguy hiểm và đặc biệt nguy hiểm cho thấy nhu cầu đầu tư vẫn còn lớn. Nguồn lực không thể đáp ứng cùng lúc tất cả các điểm sạt lở, vì vậy cần xác định mức độ cấp bách, ưu tiên khu vực có dân cư, công trình hạ tầng quan trọng bị đe dọa trực tiếp.

Ông Đặng Trần Huân cho biết, trước mắt tỉnh tiếp tục theo dõi sát diễn biến sạt lở, nhất là sau bão, mưa lớn và triều cường. Những khu vực nguy hiểm phải được khoanh vùng, cắm biển cảnh báo, hạn chế người và phương tiện đi vào. Các địa phương cũng phải rà soát hộ dân, công trình đang bị đe dọa để chủ động sơ tán, di dời khi cần thiết; đồng thời xử lý tạm thời tại những vị trí đặc biệt nguy hiểm.

Đối với các công trình đang thực hiện, yêu cầu đặt ra là đẩy nhanh tiến độ nhưng phải kiểm soát chặt phạm vi, quy mô, giải pháp kỹ thuật, chất lượng và chi phí. Những hạng mục trực tiếp bảo vệ dân cư và hạ tầng cần được ưu tiên hoàn thành trước mùa mưa bão.

Về lâu dài, quan điểm của ngành là không thể chỉ xử lý từng điểm sạt lở khi sự cố xảy ra. Công tác bảo vệ bờ biển cần được đặt trong quản lý tổng hợp toàn dải bờ.

Theo đó, tỉnh sẽ hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ diễn biến đường bờ; tăng cường quan trắc sóng, gió, triều, địa hình; ứng dụng viễn thám để theo dõi xu thế bồi - xói và cảnh báo sớm.

Việc xây dựng kè cũng cần được nghiên cứu theo từng đoạn bờ, đánh giá thủy động lực, quá trình vận chuyển bùn cát và nguy cơ phát sinh sạt lở tại khu vực lân cận.

Đặc biệt, kè cứng không phải giải pháp áp dụng cho mọi vị trí. Theo định hướng của ngành, công trình chỉ nên đầu tư tại những nơi thực sự cần bảo vệ dân cư và hạ tầng quan trọng, đồng thời kết hợp các giải pháp phi công trình như quản lý hành lang an toàn ven biển, bảo vệ bãi biển, đụn cát và thảm thực vật.

“Bảo vệ bờ biển không chỉ là xây dựng kè, mà phải quản lý tổng hợp đường bờ, bảo đảm an toàn dân cư, sử dụng hiệu quả nguồn lực và không làm gia tăng rủi ro cho khu vực lân cận”- ông Huân nhấn mạnh.

Với Quảng Ngãi, bài toán trước mắt là bảo vệ những khu vực đang bị biển uy hiếp; về lâu dài là kiểm soát diễn biến toàn tuyến bờ biển, lựa chọn đúng nơi cần đầu tư và kết hợp công trình với các giải pháp phù hợp điều kiện tự nhiên. Đây là hướng tiếp cận nhằm hạn chế thiệt hại, đồng thời tránh đầu tư dàn trải trong bối cảnh nhu cầu bảo vệ bờ biển ngày càng lớn.