Bài 3: Thanh Hóa chuyển động từ Nghị quyết 57 - Động lực mới cho chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo

Sau hơn 1 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Thanh Hóa đã đạt nhiều kết quả tích cực. Từ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị đến những cách làm sáng tạo ở cơ sở, nghị quyết đang từng bước đi vào cuộc sống, tạo nền tảng để tỉnh đổi mới mô hình quản trị, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững.

Ngay từ những ngày đầu triển khai, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của tỉnh. Ban Chỉ đạo thực hiện Nghị quyết 57 được kiện toàn do Bí thư Tỉnh ủy làm Trưởng ban; nhiều chương trình, kế hoạch hành động được ban hành với lộ trình, nhiệm vụ và trách nhiệm cụ thể cho từng cấp, từng ngành.

Đến nay, 100% cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh đã sử dụng hệ thống quản lý văn bản điện tử; hơn 6,2 triệu lượt văn bản được xử lý trên môi trường số, tỷ lệ ký số đạt trên 98%. Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) của tỉnh đang vận hành 16 phân hệ, hỗ trợ hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành dựa trên dữ liệu.

Việc cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Thanh Hóa đã miễn 100% phí, lệ phí đối với các thủ tục hành chính thực hiện trực tuyến; hoàn thành chi trả an sinh xã hội qua tài khoản; triển khai Kiosk thông minh và cấp bản sao số tài liệu điện tử. Cùng với đó, tỉnh đã hoàn thành thu nhận 100% mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính, góp phần thực hiện hiệu quả Đề án 06 của Chính phủ.

Hạ tầng số tiếp tục được đầu tư đồng bộ. Toàn tỉnh đã triển khai 7 trong tổng số 12 cơ sở dữ liệu chuyên ngành; xây dựng 296 phòng họp trực tuyến kết nối đến 100% xã, phường; mạng 5G phủ khoảng 45% khu vực dân cư. Gần 700 trạm BTS mới được đầu tư, nâng tổng số trạm trên địa bàn lên gần 9.800 trạm, bảo đảm phủ sóng thông tin di động đến toàn bộ thôn, bản.

Đổi mới tư duy quản trị, lấy dữ liệu làm nền tảng phát triển

Một trong những dấu ấn nổi bật trong quá trình triển khai Nghị quyết 57 tại Thanh Hóa là sự thay đổi rõ nét về tư duy lãnh đạo và quản trị. Chuyển đổi số không còn được nhìn nhận đơn thuần là ứng dụng công nghệ mà trở thành phương thức đổi mới toàn diện trong quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công.

Phát biểu kết luận tại hội nghị sơ kết thực hiện Nghị quyết 57, Bí thư Tỉnh ủy Lê Đức Thái khẳng định, mặc dù thời gian triển khai chưa dài nhưng với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, nhận thức về vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được nâng lên rõ rệt. Chuyển đổi số từng bước trở thành nền tảng quan trọng phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và phát triển kinh tế - xã hội.

Nhiều cơ quan, đơn vị đã mạnh dạn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xử lý công việc, cải cách hành chính và hỗ trợ người dân. Một số cơ sở dữ liệu chuyên ngành được xây dựng và từng bước kết nối, chia sẻ, tạo nền tảng cho việc khai thác dữ liệu phục vụ quản lý.

Tại xã Hoằng Phú, AI được cán bộ, công chức sử dụng để tổng hợp nội dung nghị quyết, tra cứu văn bản pháp luật, xây dựng kịch bản tuyên truyền và hỗ trợ soạn thảo văn bản hành chính. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể còn ứng dụng AI để thiết kế hình ảnh, video tuyên truyền trực quan, góp phần nâng cao hiệu quả truyền thông và phổ biến chính sách.

Ở nhiều địa phương khác, chuyển đổi số cũng được triển khai bằng những mô hình thiết thực. Xã Triệu Sơn đưa Robot AI vào hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính; phường Đông Sơn triển khai Kiosk thông minh phục vụ giải quyết dịch vụ công; xã Hoằng Hóa xây dựng mô hình "Công sở số - chính quyền không giấy tờ"; phường Đông Tiến tiếp nhận phản ánh của người dân thông qua quét mã QR, giúp chính quyền xử lý thông tin nhanh chóng và minh bạch hơn.

Những mô hình này không chỉ ứng dụng công nghệ hiện đại mà còn thể hiện sự chuyển biến trong tư duy phục vụ. Từ phương thức hành chính truyền thống, chính quyền từng bước chuyển sang mô hình lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy dữ liệu làm nền tảng và lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả.

Bên cạnh kết quả đạt được, lãnh đạo tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận vẫn còn những hạn chế cần sớm khắc phục. Tiến độ triển khai ở một số đơn vị còn chậm; chất lượng thực hiện chưa đồng đều; dữ liệu còn thiếu và chưa được cập nhật thường xuyên; việc kết nối, chia sẻ dữ liệu chưa đáp ứng yêu cầu. Ứng dụng AI và các công nghệ số hiện đại còn khiêm tốn, chưa tạo được nhiều sản phẩm phục vụ trực tiếp người dân và doanh nghiệp. Nguồn nhân lực chất lượng cao về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vẫn còn thiếu, nhất là ở cấp cơ sở.

Chuyển đổi số lan tỏa đến mọi lĩnh vực, tạo nền tảng phát triển bền vững

Không chỉ trong quản lý nhà nước, tinh thần của Nghị quyết 57 còn lan tỏa mạnh mẽ đến các lĩnh vực kinh tế, giáo dục, y tế, thương mại, du lịch và đời sống xã hội.

Phong trào "Bình dân học vụ số" được triển khai sâu rộng trên toàn tỉnh với 100% xã, phường thành lập Ban Chỉ đạo. Hơn 4.350 tổ công nghệ số cộng đồng cùng gần 16.000 thành viên đã kiên trì thực hiện phương châm "Đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người dân kỹ năng số", giúp người dân làm quen với dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và các nền tảng số phục vụ đời sống.

Trong lĩnh vực kinh tế số, khoảng 50% doanh nghiệp vừa và nhỏ đã tham gia kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử; khoảng 40% doanh nghiệp triển khai hoạt động thương mại điện tử trên nền tảng di động. Gần 70% đơn vị cung cấp điện, nước, viễn thông và truyền thông đã sử dụng hợp đồng điện tử với khách hàng. Hệ thống thương mại điện tử của tỉnh ngày càng phát triển với hàng trăm website và ứng dụng phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Lĩnh vực y tế tiếp tục là điểm sáng trong chuyển đổi số. Toàn bộ 673 cơ sở khám, chữa bệnh trên địa bàn đã triển khai khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế bằng căn cước công dân gắn chip. Tất cả các cơ sở y tế đều đáp ứng điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt. Nhiều bệnh viện đưa vào vận hành Kiosk y tế thông minh, hỗ trợ người dân đăng ký khám bệnh, thanh toán trực tuyến và tra cứu lịch sử khám chữa bệnh.

Trong giáo dục, 100% trường học triển khai thanh toán không dùng tiền mặt; dữ liệu học sinh được xác thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; học sinh lớp 12 được cấp tài khoản định danh để đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học hoàn toàn trực tuyến.

Du lịch cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực khi nhiều khu, điểm du lịch triển khai ứng dụng Smart Travel, số hóa thông tin điểm đến, cung cấp thuyết minh điện tử và dịch vụ đặt vé trực tuyến, góp phần nâng cao trải nghiệm cho du khách và quảng bá hình ảnh địa phương.

Định hướng trong thời gian tới, Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu UBND tỉnh tập trung rà soát, chuẩn hóa và kết nối đồng bộ các cơ sở dữ liệu; ưu tiên xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai, tài nguyên, môi trường, giải phóng mặt bằng, nông nghiệp, du lịch và các lĩnh vực thiết yếu. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng AI, dữ liệu lớn và các công nghệ số tiên tiến trong quản lý, điều hành, cải cách hành chính và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Song song với đầu tư hạ tầng và công nghệ, tỉnh sẽ tiếp tục chú trọng đào tạo nguồn nhân lực số, tăng cường hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ nhằm hình thành đội ngũ cán bộ có năng lực đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Thực tiễn sau hơn một năm triển khai cho thấy, Nghị quyết 57 đã tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy đổi mới tư duy, đổi mới phương thức quản trị và khơi dậy tinh thần sáng tạo ở các cấp, các ngành. Dù phía trước vẫn còn nhiều thách thức, nhưng với quyết tâm chính trị cao, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp và sự hưởng ứng của người dân, Thanh Hóa đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, tạo nền tảng quan trọng để phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.