Bộ Nông nghiệp và Môi trường ghi nhận nỗ lực chống khai thác IUU của Nghệ An

Nhiều chuyển biến tích cực trong chống khai thác IUU

Bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo Quốc gia về IUU, Nghệ An đã huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, các lực lượng chức năng và ngư dân trong thực hiện các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp. Nhiều nhiệm vụ trọng tâm theo Chỉ thị số 32 của Ban Bí thư được triển khai đồng bộ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động khai thác thủy sản trên biển.

Theo báo cáo tại buổi làm việc, đến tháng 5/2026, Nghệ An đã hoàn thành tổng kiểm kê 3.544 tàu cá trên địa bàn. Trong số 2.636 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên thuộc diện phải đăng ký, 100% đã được cấp đăng ký theo quy định. Toàn bộ tàu cá đã thực hiện sơn kẻ biển số, đánh dấu nhận diện; tỷ lệ xác thực định danh điện tử trên hệ thống VNeID đạt 99,92%.

Đối với việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), tỉnh đạt tỷ lệ 99,9%, với 1.045/1.046 tàu thuộc diện bắt buộc đã hoàn thành lắp đặt. Trường hợp còn lại là tàu đang nằm bờ, không tham gia khai thác. Đáng chú ý, toàn bộ chủ tàu và thuyền trưởng hoạt động khai thác xa bờ đã ký cam kết không vi phạm vùng biển nước ngoài. Từ đầu năm 2026 đến nay, Nghệ An không ghi nhận trường hợp tàu cá nào vi phạm khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài.

Hệ thống phần mềm eCDT đã được triển khai để kiểm soát tàu ra vào cảng, giám sát sản lượng thủy sản bốc dỡ. Nhờ đó, 100% sản lượng thủy sản qua cảng được theo dõi trên nền tảng điện tử. Trong 5 tháng đầu năm 2026, có 1.952 lượt tàu thực hiện thủ tục cập, rời cảng qua hệ thống eCDT, với tổng sản lượng thủy sản bốc dỡ đạt gần 13.000 tấn.

Cùng với đó, tỉnh cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát hoạt động khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Hiện Nghệ An có 6 cảng cá được công bố mở cảng, trong đó có 3 cảng cá chỉ định đủ điều kiện xác nhận nguồn gốc thủy sản từ khai thác.

Đặc biệt, nhằm từng bước thay thế nhật ký khai thác bằng giấy, nâng cao tính minh bạch theo yêu cầu của EC, UBND tỉnh đã phê duyệt đề tài khoa học công nghệ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) xây dựng mô hình nhật ký khai thác điện tử. Dự án sẽ được triển khai thí điểm trên 200 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên trong thời gian 18 tháng, bắt đầu từ tháng 6/2026.

Bên cạnh đó, công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản tiếp tục được các lực lượng chức năng duy trì thường xuyên, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân.

Cần tháo gỡ những điểm nghẽn về hạ tầng nghề cá

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, Nghệ An vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn. Hệ thống hạ tầng nghề cá chưa đồng bộ; một số cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão đã xuống cấp; tình trạng bồi lắng luồng lạch ảnh hưởng đến việc quản lý, kiểm soát tàu cá và hoạt động khai thác của ngư dân.

Tại buổi làm việc, tỉnh kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tham mưu Chính phủ quan tâm bố trí nguồn lực đầu tư nâng cấp hạ tầng nghề cá, ban hành quy chuẩn quốc gia đối với thiết bị giám sát hành trình VMS và xây dựng phần mềm quản lý dùng chung, bảo đảm liên thông dữ liệu giữa các địa phương và cơ quan quản lý.

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng ghi nhận, đánh giá cao những nỗ lực của Nghệ An trong công tác chống khai thác IUU thời gian qua. Theo Thứ trưởng, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng Biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quân, Kiểm ngư và chính quyền địa phương đã tạo nên những chuyển biến rõ nét, bền vững trong quản lý nghề cá.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của ngành Nông nghiệp và Môi trường khi được xác định là trụ đỡ của nền kinh tế trong bối cảnh hiện nay và giai đoạn tới, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định luôn song hành, đồng hành, lắng nghe để cùng địa phương thực hiện tốt các nhiệm vụ chính trị, tạo dư địa phát triển và hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Đối với công tác chỉ đạo IUU, Thứ trưởng cho biết: Ban Chỉ đạo Quốc gia về IUU đang có những đổi mới trong phương thức điều hành, trong đó Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển trực tiếp tham gia Ban Chỉ đạo nhằm nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu. Đồng thời, hệ thống hồ sơ, tài liệu phục vụ công tác tự đánh giá, xếp loại thi đua của các địa phương cũng sẽ được triển khai đồng bộ từ đầu tháng 6 tới.

Đánh giá Nghệ An là một trong những địa phương có nhiều chuyển biến tích cực trong phòng, chống khai thác IUU, Thứ trưởng đề nghị tỉnh tiếp tục rà soát, kiện toàn Ban Chỉ đạo cấp tỉnh; hoàn thiện quy chế hoạt động; tăng cường kiểm tra, xử lý dứt điểm các hành vi vi phạm, đồng thời nâng cao trách nhiệm của từng đơn vị thành viên trong thực hiện nhiệm vụ.

Đối với các kiến nghị về đầu tư hạ tầng nghề cá và phát triển nuôi trồng thủy sản, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ghi nhận để phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, xem xét theo hướng đa dạng hóa nguồn lực đầu tư, kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn lực xã hội hóa nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Thứ trưởng cũng đề nghị Nghệ An chủ động hoàn thiện hồ sơ, xác định rõ quy mô và giải pháp kỹ thuật đối với dự án "Nâng cấp, mở rộng cảng cá kết hợp khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá Lạch Quèn"; đồng thời nghiên cứu bổ sung quy hoạch hạ tầng nuôi trồng thủy sản cả gần bờ và xa bờ phù hợp với định hướng phát triển kinh tế biển của địa phương.

Thay mặt lãnh đạo tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ cảm ơn sự quan tâm, hỗ trợ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đối với Nghệ An. Đồng thời khẳng định tỉnh sẽ tiếp tục chỉ đạo quyết liệt các ngành, địa phương thực hiện nghiêm các nhiệm vụ chống khai thác IUU theo chỉ đạo của Trung ương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, góp phần cùng cả nước sớm tháo gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của EC đối với ngành thủy sản Việt Nam.