Bộ Nông nghiệp và Môi trường tham dự Hội nghị sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW

Chuyển mạnh từ "làm kế hoạch" sang tạo ra sản phẩm và giá trị thực tiễn

Trình bày tóm tắt Báo cáo sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia tại Hội nghị, đồng chí Nguyễn Hải Ninh, Ủy viên Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng nhấn mạnh, sau 18 tháng triển khai, Nghị quyết số 57-NQ/TW đã tạo chuyển biến quan trọng cả về tư duy, thể chế và tổ chức thực hiện, từng bước hình thành nền tảng thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển đất nước.

Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương do đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước làm Trưởng ban để chỉ đạo thống nhất việc triển khai trên phạm vi cả nước.

Trên cơ sở tổng hợp báo cáo của 73 cơ quan Trung ương và địa phương (gồm 22 cơ quan Trung ương, 17 bộ, ngành và 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương), Văn phòng Trung ương Đảng - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo đã tiến hành đánh giá toàn diện, thực chất kết quả triển khai; làm rõ những kết quả nổi bật, những hành động mang tính đột phá, các điểm nghẽn cần tháo gỡ và đề xuất nhiệm vụ trọng tâm trong 6 tháng cuối năm 2026.

Theo đồng chí Nguyễn Hải Ninh, điểm nổi bật đầu tiên là thể chế đã đi trước, tạo hành lang pháp lý để khơi thông nguồn lực phát triển. Trong thời gian qua, các cơ quan trong hệ thống chính trị đã xây dựng, trình ban hành hơn 400 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có 30 luật liên quan đến phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đáng chú ý, ngân sách bố trí cho lĩnh vực này đã đạt 3% tổng chi ngân sách nhà nước - mức cao nhất trong vòng 10 năm qua. Tư duy quản lý cũng có sự thay đổi căn bản, chuyển từ kiểm soát đầu vào, thủ tục hành chính sang tăng cường tự chủ, quản lý theo mục tiêu và kết quả đầu ra.

Báo cáo cũng cho thấy chuyển đổi số đã có những chuyển biến rõ nét, phục vụ trực tiếp người dân, doanh nghiệp và bảo đảm vận hành hiệu quả hệ thống chính trị cũng như mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đến tháng 6/2026, mạng 5G đã phủ khoảng 91,9% dân số; hơn 71 triệu tài khoản định danh điện tử được kích hoạt; tỷ lệ hồ sơ trực tuyến tại các địa phương đạt 93,54%, góp phần tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm cho người dân, doanh nghiệp và Nhà nước thông qua cắt giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục hành chính.

Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng chí Nguyễn Hải Ninh cho biết, Việt Nam đã bước đầu định hình được các nhiệm vụ trọng tâm và lĩnh vực ưu tiên. Cụ thể, đã xác định 10 nhóm công nghệ chiến lược, 30 nhóm sản phẩm chiến lược và 20 bài toán lớn của quốc gia để tập trung nguồn lực giải quyết. Tuy nhiên, số lượng công nghệ được làm chủ, sản phẩm được thương mại hóa và tạo tác động rõ nét đến tăng trưởng kinh tế vẫn còn hạn chế; phần lớn các nhiệm vụ hiện vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện cơ chế, chuẩn bị đầu tư hoặc triển khai thí điểm.

Đáng chú ý, Báo cáo chỉ rõ điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà ở khâu tổ chức thực hiện. Chất lượng dữ liệu ở nhiều nơi vẫn chưa đáp ứng yêu cầu "đúng, đủ, sạch, sống"; tỷ lệ giải ngân nguồn lực dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mới đạt 23,35%. Nhiều nhiệm vụ được báo cáo là hoàn thành nhưng chưa hình thành sản phẩm vận hành thực tế, chưa có người sử dụng hoặc chưa tạo được tác động có thể kiểm chứng bằng các chỉ số cụ thể.

Từ những kết quả và tồn tại nêu trên, đồng chí Nguyễn Hải Ninh nhấn mạnh yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới là phải chuyển mạnh từ tư duy ban hành văn bản, xây dựng kế hoạch sang tạo ra sản phẩm cụ thể, kết quả đo lường được và giá trị thực chất. Hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp, nâng cao năng suất lao động và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế phải trở thành thước đo quan trọng nhất trong triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Chánh Văn phòng Trung ương Đảng khẳng định, kết quả sau 1 năm 6 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW cho thấy nền tảng về thể chế, hạ tầng và định hướng phát triển đã từng bước được hình thành. Tuy nhiên, chặng đường phía trước đòi hỏi quyết tâm cao hơn, hành động quyết liệt hơn và đặc biệt phải lấy hiệu quả thực tiễn, chất lượng sản phẩm và tác động đối với phát triển kinh tế - xã hội làm tiêu chí đánh giá, nhằm đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực đột phá trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

4 nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới 

Về nhiệm vụ trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu các cấp, các ngành quán triệt và triển khai nghiêm túc với tinh thần trách nhiệm cao nhất những yêu cầu trọng tâm nhằm bảo đảm thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57 -NQ/TW.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh cần tiếp tục quán triệt sâu sắc Nghị quyết số 57 -NQ/TW gắn với việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Nếu Nghị quyết Đại hội XIV là bản thiết kế chiến lược cho giai đoạn phát triển mới của đất nước thì Nghị quyết số 57-NQ/TW chính là một trong những động lực quan trọng để hiện thực hóa bản thiết kế đó.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước yêu cầu nhận thức đầy đủ rằng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu của mô hình phát triển và mô hình tăng trưởng mới. Đây không chỉ là sự lựa chọn mà là con đường tất yếu để thực hiện hai mục tiêu 100 năm của đất nước. Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ trên thế giới ngày càng gay gắt, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW càng trở nên cấp bách và quan trọng. Đây không chỉ là giải pháp khắc phục nguy cơ tụt hậu mà còn là yêu cầu bảo đảm tự chủ chiến lược và an ninh quốc gia.

Mỗi cấp ủy, tổ chức Đảng, mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, phải xác định việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên, không xem đây chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chuyên môn. Trung ương đã quyết liệt thì địa phương cũng phải quyết liệt; tỉnh chuyển động thì xã cũng phải chuyển động. Các cơ quan trong hệ thống chính trị cần gương mẫu đi đầu để doanh nghiệp và người dân cùng tham gia thực hiện.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đồng thời yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy hoàn thành đầu việc sang tư duy tạo ra sản phẩm, kết quả và giá trị cụ thể, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số. Các nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành, dữ liệu được kiểm chứng, có người sử dụng thực tế, mang lại hiệu quả và có thể đo lường. Điều quan trọng là phải trả lời bằng những kết quả cụ thể như công nghệ nào đã được làm chủ, dữ liệu nào đã được kết nối, thủ tục nào đã được cắt giảm, doanh nghiệp nào đã phát triển, ngành nào đã nâng cao năng suất, người dân được hưởng lợi gì, xã hội tiết kiệm được bao nhiêu và đóng góp cho tăng trưởng đạt bao nhiêu phần trăm.

Bên cạnh đó, cần đặc biệt quan tâm đến bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin, an ninh dữ liệu và chủ quyền quốc gia. Không đánh đổi an ninh để lấy phát triển nhưng cũng không vì lo ngại rủi ro mà làm chậm quá trình đổi mới sáng tạo. Mỗi cơ quan, đơn vị, địa phương phải chịu trách nhiệm trực tiếp về an ninh và an toàn của chính hệ thống mình.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu tạo chuyển biến đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, từ các cơ quan trong hệ thống chính trị đến toàn xã hội. Đối với các bộ, ngành Trung ương, ngoài chức năng quản lý nhà nước còn phải thực sự phát huy vai trò kiến tạo phát triển đối với ngành, lĩnh vực phụ trách; chủ động rà soát, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách; kịp thời ban hành các quy định, quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy trình và kiến trúc tổng thể; tháo gỡ các rào cản, điểm nghẽn và khó khăn, vướng mắc. Những nội dung thuộc thẩm quyền phải giải quyết ngay, những vấn đề vượt thẩm quyền phải chủ động đề xuất, không để kéo dài tình trạng ách tắc. Đối với các bài toán lớn của quốc gia, các công nghệ chiến lược và cơ sở dữ liệu quốc gia là những nhiệm vụ liên ngành, liên vùng, cơ quan được giao chủ trì phải trực tiếp chỉ đạo tổ chức thực hiện đến cùng, bảo đảm có kết quả và hiệu quả.

Đối với các địa phương, cần chuyển từ tư duy thụ động chờ hướng dẫn sang chủ động tổ chức thực hiện, sáng tạo trong khuôn khổ pháp luật và theo phân cấp, phân quyền của Trung ương. Mỗi địa phương phải căn cứ điều kiện thực tiễn, lợi thế so sánh và nhu cầu phát triển để lựa chọn đúng trọng tâm, trọng điểm. Không phải địa phương nào cũng có thể triển khai tất cả các công nghệ chiến lược, nhưng địa phương nào cũng phải ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để giải quyết những vấn đề thiết thực nhất của mình.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tăng cường đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và tham gia các chương trình công nghệ chiến lược quốc gia. Doanh nghiệp phải là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, là nơi đặt hàng, tiếp nhận ứng dụng, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế. Các doanh nghiệp lớn cùng các tập đoàn kinh tế nhà nước và tư nhân cần phát huy vai trò dẫn dắt, tiên phong trong làm chủ công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ Việt Nam, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và hình thành các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có sức lan tỏa. Muốn có những ngành công nghiệp mới, công nghệ mới và thương hiệu công nghệ mạnh thì trước hết phải có những doanh nghiệp đủ khát vọng, năng lực và bản lĩnh để tiên phong.

Đối với các viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ nhà khoa học, cần tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và nguồn nhân lực chất lượng cao; tập trung giải quyết các bài toán thực tiễn của đất nước, của ngành, của địa phương và của doanh nghiệp; lấy hiệu quả ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu làm một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá hoạt động nghiên cứu. Đồng thời, cần khắc phục tình trạng nghiên cứu xa rời thực tiễn, kết quả nghiên cứu không được ứng dụng hoặc không tìm được địa chỉ ứng dụng; có chính sách mạnh mẽ hơn trong thu hút nhân tài, chuyên gia quốc tế và trí thức người Việt; xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, kết nối mạng lưới tri thức Việt Nam toàn cầu. Hợp tác quốc tế cần chuyển trọng tâm từ thu hút vốn sang thu hút tri thức, công nghệ và chuyên gia nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển trong nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện. Người đứng đầu các cấp phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra và chịu trách nhiệm về kết quả triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW. Kết quả thực hiện Nghị quyết là tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ. Những nơi làm tốt sẽ được biểu dương, nhân rộng; những nơi còn hình thức, chậm trễ hoặc né tránh trách nhiệm sẽ bị nhắc nhở, kiểm điểm và xử lý phù hợp. Những người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung cần được khuyến khích và bảo vệ.

Các cấp ủy, tổ chức Đảng ở Trung ương và địa phương cần xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nguồn cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Bộ Chính trị đã ban hành quy định về đánh giá cán bộ hằng quý; những trường hợp không đáp ứng yêu cầu công việc phải được kịp thời thay thế hoặc điều chuyển. Cần quyết tâm thực hiện nội dung này, không để một số cá nhân yếu kém làm chậm quá trình phát triển của đất nước. Đồng thời, Ủy ban Kiểm tra Trung ương và Ủy ban Kiểm tra các cấp cần tăng cường giám sát việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, bảo đảm các chủ trương của Đảng được triển khai nghiêm túc và hiệu quả.

Kết luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh cạnh tranh công nghệ trên thế giới đang diễn ra rất nhanh, ai không theo kịp sẽ bị bỏ lại phía sau và khoảng cách sẽ ngày càng lớn. Vì vậy, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW phải quyết tâm hơn, mạnh mẽ hơn, đồng thời bảo đảm tính thực chất và hiệu quả. Ngay sau hội nghị, các thành viên Ban Chỉ đạo, các cấp ủy, tổ chức Đảng, bộ, ngành và địa phương cần trực tiếp chỉ đạo rà soát các nhiệm vụ thuộc phạm vi phụ trách, xác định rõ điểm nghẽn, nguyên nhân, trách nhiệm, sản phẩm và thời hạn hoàn thành; khẩn trương cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch với mốc thời gian và trách nhiệm rõ ràng, quyết tâm đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển mạnh mẽ của đất nước trong giai đoạn mới, góp phần đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, hùng cường và thịnh vượng.