Trong chuyên mục “Đọc sách cùng xích lô” hôm nay, mời quý bạn đọc cùng dừng lại bên một câu chuyện giản dị nhưng nhiều suy ngẫm – “Chiếc gương”. Qua hình ảnh một cụ già mỗi sáng soi gương để tự nhìn lại mình, câu chuyện gợi mở về cách con người đối diện với chính bản thân: Đừng tự ti để đánh mất giá trị của mình, cũng đừng tự tôn để xem nhẹ người khác. Giữa những đổi thay của cuộc sống hôm nay, bài học về sự khiêm nhường, tự tin và biết lắng nghe vẫn luôn là điều cần thiết để mỗi cá nhân và cộng đồng cùng trưởng thành, phát triển bền vững hơn.
Có một cụ già mỗi sáng đều ngồi trước chiếc gương cũ kỹ.
Người ta hỏi: “Cụ soi gương để làm gì?”.
Cụ cười hiền: “Để xem hôm nay ta có còn giống hôm qua không”.
Người ta lại hỏi: “Nhưng cụ già rồi, soi có ích gì?”.
Cụ đáp: “Soi để thấy mình vẫn còn là người, còn biết tự nhìn lại. Người không biết soi mình, dù trẻ, cũng dễ thành già”.
Câu nói giản dị ấy chứa cả triết lý sâu sắc về hai mặt tâm lý trong con người: Khi thì tự ti, xem thường mình, khi thì tự tôn, xem thường người khác. Cả hai thái cực ấy, tuy khác hình, nhưng cùng chung một gốc: chưa thật sự hiểu giá trị của bản thân và của người khác.
Khi ta xem nhẹ chính mình - “bụt nhà không thiêng”
Không ít người trong chúng ta sống giữa quê hương, mà lại mải mê ngước nhìn nơi khác.
Thấy người ta giàu, mình thấy nghèo;
Thấy người ta giỏi, mình thấy nhỏ bé;
Thấy nơi khác phát triển, lại nghĩ quê mình chẳng có gì đáng nói.
Đó là tâm lý “bụt nhà không thiêng”.
Chúng ta quên rằng, mọi giá trị lớn lao đều bắt đầu từ điều bình dị quanh ta. Một cây cầu mới, một khu phố sạch, một người dân tử tế, những điều ấy lặng lẽ nhưng bền vững.
Người tự ti sẽ không dám ước mơ.
Cộng đồng tự ti sẽ không dám đổi mới.
Cán bộ tự ti sẽ ngại làm khác.
Và một địa phương tự ti sẽ chỉ quanh quẩn với những nỗi sợ vô hình. Không ai có thể nâng ta lên, nếu chính ta không đứng dậy. Tự tin không phải là lớn tiếng, mà là nhỏ nhẹ mà vững vàng, tin vào chính giá trị của quê hương, của con người mình.
Khi ta xem thường người khác - “ếch ngồi đáy giếng”
Ở chiều ngược lại, cũng có người quá tin vào mình, đến mức coi thường người khác: “Chúng tôi làm thế này bao năm rồi, không cần ai dạy”, “Họ giỏi ở chỗ họ, không hợp với chỗ mình đâu”.
Đó là tâm lý tự tôn cực đoan, đóng kín cánh cửa học hỏi.
Người lãnh đạo như vậy sẽ sớm bị “tù trong kinh nghiệm của chính mình”, không còn nghe được tiếng nói khác biệt. Khi cái tôi quá lớn, tầm nhìn sẽ nhỏ lại. Một xã, một phường, hay một tổ chức muốn phát triển, phải biết học điều hay, tránh điều dở, không phân biệt đó là ai, ở đâu.
Thấy người khác làm tốt, đừng ghen tỵ - hãy học.
Thấy nơi khác làm khác, đừng chê bai - hãy thử.
Người trưởng thành thật sự là người biết ngẩng đầu khỏi chiếc giếng của mình, nhìn rộng ra thế giới và nhìn sâu vào lòng mình.
Điểm cân bằng - Khiêm nhường tự tin
Giữa hai thái cực “xem thường mình” và “xem thường người khác”, có một điểm cân bằng mang tên khiêm nhường tự tin.
Khiêm nhường để không kiêu căng. Tự tin để không tự ti. Khiêm nhường giúp ta mở lòng học hỏi. Tự tin giúp ta vững vàng không bị hòa tan.
Một người lãnh đạo xã, phường nếu có được hai phẩm chất ấy, sẽ vừa lắng nghe dân, vừa dám làm điều mới.
Không quá rụt rè, nhưng cũng không cố chấp.
Không sợ cái mới, mà cũng không quên cái gốc.
Cái tôi lớn nhất là khi ta biết nhỏ lại để lắng nghe.
Khi lãnh đạo biết soi gương - cộng đồng sẽ sáng hơn
Mỗi buổi sáng, trước khi bước vào cơ quan, người cán bộ hãy tự hỏi:
– Hôm nay, tôi có lắng nghe hơn hôm qua không?
– Tôi có thấy điều hay của người khác không?
– Tôi có nhìn quê hương mình bằng ánh mắt tự hào không?
Nếu trả lời “có” cho cả ba, thì đó chính là ngày ta tiến bộ.
Cái đẹp của một vùng đất không nằm ở công trình cao hay con đường lớn, mà nằm ở cách người lãnh đạo và người dân nhìn nhau bằng tấm lòng tôn trọng. Một cộng đồng biết soi mình, không tự ti, không tự tôn, là một cộng đồng biết lớn lên.
Khi chiếc gương phản chiếu ánh sáng từ hai phía
Cụ già trong câu chuyện đầu bài từng nói: “Chiếc gương không chỉ cho ta thấy khuôn mặt, mà còn cho ta thấy tâm hồn”.
Thế nên, mỗi chúng ta, nhất là người làm lãnh đạo, hãy soi mình trong hai tấm gương:
Chỉ khi đó, ta mới thật sự hiểu hai chữ “phát triển con người”, không phải bằng tiền hay công trình, mà bằng sự trưởng thành trong nhận thức và nhân cách.
Thông điệp nhỏ
Con người chỉ thật sự lớn khi biết nhỏ lại để lắng nghe.
Cộng đồng chỉ thật sự mạnh khi biết nhìn nhau bằng ánh mắt tôn trọng.
Và xã hội chỉ thật sự tiến bộ khi mỗi người vừa dám tin vào mình, vừa biết quý người khác.
Đọc sách cùng Xích Lô hôm nay mời bạn bước vào thế giới trong trẻo của câu chuyện ngụ ngôn “Học sinh mầm non và khu rừng biết nói” - nơi cây cối, cỏ hoa và muôn loài cất tiếng thì thầm bằng ngôn ngữ của thiên nhiên. Qua ánh nhìn hồn nhiên của trẻ nhỏ, câu chuyện nhẹ nhàng nhắc chúng ta biết yêu thương môi trường, lắng nghe sự sống quanh mình và giữ lại trong tim một tâm hồn biết rung động trước những điều giản dị.
Trong tiết trời cuối thu trên cao nguyên đá Hà Giang, hoa bạc hà dại lặng lẽ nở giữa đá xám và gió lạnh, mang theo mùa mật ong đặc sản của núi rừng. Loài hoa nhỏ bé ấy không chỉ nuôi ong, giữ sinh kế cho người dân mà còn kể câu chuyện sâu sắc về kinh tế sinh thái, sự bền bỉ và cách con người sống hài hòa với thiên nhiên. Trong chuyên mục “Đọc sách cùng xích lô”, mời quý vị cùng dừng lại giữa nhịp sống vội vàng để lắng nghe bài học dịu dàng từ một loài hoa nơi cực Bắc – nhỏ bé nhưng mang tư duy phát triển rất lớn của hôm nay.
