Cho vay STEM: Gieo hạt giống tri thức cho nông nghiệp, nông thôn

Tín dụng STEM: Công cụ chính sách chiến lược cho phát triển nông nghiệp hiện đại

Trong tiến trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng sinh thái, ứng dụng công nghệ cao và thích ứng với biến đổi khí hậu, yếu tố con người ngày càng giữ vai trò quyết định. Nông nghiệp hiện đại không còn dựa chủ yếu vào kinh nghiệm truyền thống, mà đòi hỏi tri thức khoa học, công nghệ số, tự động hóa, công nghệ sinh học và quản lý môi trường. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực STEM, đặc biệt tại khu vực nông thôn, nơi chiếm tỷ trọng lớn về lao động nông nghiệp nhưng còn hạn chế về điều kiện tiếp cận giáo dục chất lượng cao.

Quyết định số 29/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với học sinh, sinh viên, học viên thạc sĩ, nghiên cứu sinh theo học các ngành STEM được xem là bước đi mang tính chiến lược. Chính sách không chỉ hỗ trợ người học vượt qua rào cản tài chính, mà còn là sự đầu tư dài hạn của Nhà nước cho tri thức, khoa học và đổi mới sáng tạo, những trụ cột của phát triển bền vững.

Tại Thanh Hóa, Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) Thiệu Hóa đã nhanh chóng cụ thể hóa chủ trương này bằng các giải pháp đồng bộ. Bám sát hướng dẫn của Tổng Giám đốc NHCSXH Việt Nam, đơn vị đã chủ động phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị – xã hội nhận ủy thác và hệ thống trường trung học phổ thông trên địa bàn để tuyên truyền, rà soát và giải ngân kịp thời.

Kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả rõ nét: từ khi triển khai Quyết định số 29/2025/QĐ-TTg đến nay, Phòng giao dịch NHCSXH Thiệu Hóa đã giải ngân cho 38 học sinh, sinh viên với tổng số tiền 2.775 triệu đồng. Những khoản vay này không chỉ giúp người học trang trải học phí, sinh hoạt phí, chi phí nghiên cứu, mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các ngành học then chốt phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn trong dài hạn.

Mở rộng an sinh giáo dục, giữ chân tri thức trẻ cho nông thôn

Thực tiễn triển khai tín dụng STEM tại Thiệu Hóa không chỉ thể hiện qua số liệu giải ngân, mà còn hiện hữu trong từng hoàn cảnh cụ thể của người vay. Gia đình chị Kiều Thị Thủy, hộ cận nghèo tại phường Đồng Tiến, là một ví dụ điển hình. Chồng bị tai nạn, mổ não không còn khả năng lao động, thu nhập cả gia đình chủ yếu trông vào đồng lương công nhân của chị Thủy. Việc lo chi phí học tập cho hai con trai từng là gánh nặng lớn.

Hai con của chị Thủy là Phạm Văn Hưng, sinh viên Trường Đại học Thủy lợi và Phạm Văn Huy, sinh viên Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp đều là học sinh giỏi nhiều năm liền, sớm bộc lộ niềm đam mê với các lĩnh vực kỹ thuật phần mềm, điều khiển và tự động hóa. Tuy nhiên, con đường học tập chỉ thực sự rộng mở khi gia đình được tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi từ chương trình tín dụng STEM, với tổng dư nợ hiện nay 139 triệu đồng.

Không chỉ riêng gia đình chị Thủy, mỗi người vay vốn trên địa bàn huyện Thiệu Hóa là một câu chuyện khác nhau, một hoàn cảnh riêng, nhưng đều gặp nhau ở điểm chung: khát vọng học tập để đổi thay tương lai, để nghèo khó không trở thành rào cản khép lại ước mơ tuổi trẻ. Những khoản vay vì thế không đơn thuần mang giá trị vật chất, mà còn là sự tiếp sức tinh thần, củng cố niềm tin của người dân nông thôn vào con đường tri thức.

Thực tế cho thấy, phần lớn học sinh, sinh viên theo học các ngành STEM xuất thân từ khu vực nông thôn, con em các hộ sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, chính khu vực này lại chịu áp lực tài chính lớn nhất khi đầu tư cho giáo dục, đặc biệt với những ngành học có chi phí cao, thời gian đào tạo dài.

Nhiều hộ gia đình nông dân đánh giá chính sách tín dụng STEM đã chạm đúng “điểm nghẽn” lâu nay của con em họ khi theo đuổi các ngành học khoa học – kỹ thuật. Ông Nguyễn Văn Hoà, một nông dân tại xã Thiệu Hóa, chia sẻ rằng trước đây, việc cho con học các ngành công nghệ, kỹ thuật là điều “khó nghĩ tới” do chi phí học tập lớn, vượt quá khả năng tích lũy của gia đình thuần nông.

Theo ông Hoà, khi được tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi từ NHCSXH, gia đình có thêm niềm tin để đầu tư cho con theo học ngành kỹ thuật phục vụ sản xuất nông nghiệp hiện đại. “Người nông dân chúng tôi không sợ cho con học cao, chỉ sợ không kham nổi tiền học. Có chính sách vay vốn dài hạn, lãi suất thấp, gia đình yên tâm hơn, con cái cũng có điều kiện quay về phục vụ quê hương”, ông Hoà bày tỏ.

Tiếng nói từ cơ sở cho thấy, tín dụng STEM không chỉ giải bài toán tài chính trước mắt, mà còn tác động trực tiếp đến tư duy đầu tư cho giáo dục của nông dân, lực lượng trung tâm của khu vực nông thôn.

ông Lê Minh Đức, Giám đốc Phòng giao dịch NHCSXH Thiệu Hóa khẳng định, tín dụng STEM được xác định là chương trình có ý nghĩa lâu dài đối với phát triển nông nghiệp, nông thôn. Theo ông Đức, phần lớn học sinh, sinh viên vay vốn STEM trên địa bàn đều xuất thân từ khu vực nông thôn, con em các hộ sản xuất nông nghiệp, vì vậy hiệu quả chính sách không chỉ dừng ở hỗ trợ cá nhân người học.

“Chúng tôi xác định đây là nguồn đầu tư cho tương lai của địa phương. Khi con em nông dân được học tập bài bản về khoa học, công nghệ, kỹ thuật, họ sẽ là lực lượng trực tiếp tham gia chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp, bảo vệ môi trường và xây dựng nông thôn mới”, ông Lê Minh Đức nhấn mạnh.

Giám đốc Phòng giao dịch NHCSXH Thiệu Hóa cho biết thêm, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị – xã hội và hệ thống trường học để mở rộng tuyên truyền, bảo đảm mọi học sinh, sinh viên đủ điều kiện đều có thể tiếp cận chính sách, qua đó phát huy tối đa hiệu quả nguồn vốn tín dụng chính sách đối với khu vực nông nghiệp, nông thôn.

Song song với tín dụng STEM, các chính sách hỗ trợ học sinh, sinh viên nghèo như miễn, giảm học phí; hỗ trợ chi phí học tập; học bổng chính sách xã hội; bảo hiểm y tế… tiếp tục được triển khai đồng bộ. Sự kết nối này hình thành “lưới an sinh giáo dục” vững chắc cho khu vực nông thôn, góp phần hạn chế tình trạng bỏ học vì khó khăn kinh tế, đồng thời tạo điều kiện để tri thức trẻ gắn bó lâu dài với quê hương.

Từ chính sách tín dụng đến nền tảng cho nông nghiệp xanh, nông thôn bền vững

Chiến lược phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh đặt ra yêu cầu không chỉ đổi mới phương thức sản xuất, mà còn đổi mới tư duy phát triển. Trong đó, con người vừa là chủ thể, vừa là động lực của mọi quá trình chuyển đổi.

Thực tiễn triển khai tín dụng STEM tại Thiệu Hóa cho thấy, khi chính sách được tổ chức thực hiện sát cơ sở, gắn với nhu cầu thực tiễn của nông nghiệp và nông thôn, hiệu quả xã hội mang lại vượt xa giá trị của những khoản vay. Đó là sự hình thành lớp lao động trẻ có tri thức, có kỹ năng công nghệ, có gốc rễ từ nông thôn và sẵn sàng cống hiến cho quê hương.

Có thể khẳng định, phát triển nông nghiệp hiện đại không thể chỉ bắt đầu từ máy móc, công nghệ hay hạ tầng, mà phải bắt đầu từ con người. Đầu tư cho nông nghiệp, suy cho cùng, chính là đầu tư cho con người, cho tri thức, cho thế hệ trẻ hôm nay, để gieo những “hạt giống” bền vững cho nông thôn ngày mai.