Từ những làng chài ven biển với nhịp sống gắn liền cùng sóng nước, Đà Nẵng đã từng bước chuyển hóa lợi thế biển thành động lực phát triển, vươn lên trở thành một trong những đô thị năng động hàng đầu cả nước. Hành trình ấy không chỉ là câu chuyện của tăng trưởng kinh tế, mà còn là quá trình gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa biển.
Ký ức những làng chài bên cánh sóng
Phía sau diện mạo của Đà Nẵng hiện đại hôm nay là dấu ấn của những làng chài ven biển xa xăm và đầy cách trở. Trước khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 1997, Đà Nẵng vẫn là một địa phương còn nhiều khó khăn, hạ tầng chưa đồng bộ, kinh tế chủ yếu dựa vào các hoạt động thương mại, dịch vụ và khai thác thủy sản.
Trong ký ức của nhiều người dân Đà Nẵng hôm nay, biển không chỉ là nguồn sinh kế mà còn là nơi hình thành nên bản sắc cộng đồng. Dọc theo bờ biển, những làng chài như Nam Ô, Mân Thái, Thanh Khê đã tồn tại từ lâu đời, gắn với nghề đánh bắt hải sản và những chuyến ra khơi đầy sóng gió. Xa hơn là cảng cá Thọ Quang, đầu mối quan trọng của ngành khai thác thủy sản miền Trung.
Từ biển, người dân nơi đây hình thành nên những giá trị văn hóa đặc trưng. Đó là tinh thần đoàn kết của cộng đồng ngư dân, là những kinh nghiệm đi biển được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, là tín ngưỡng thờ cá Ông, lễ hội cầu ngư và những nghi thức gắn với mỗi chuyến ra khơi. Tất cả tạo nên một không gian văn hóa biển đặc sắc, góp phần định hình bản sắc riêng của vùng đất Đà Nẵng.
Biển cũng là nơi mở ra những kết nối giao thương từ rất sớm. Không gian ven biển Đà Nẵng và vùng phụ cận từng nằm trên tuyến giao thương quan trọng của miền Trung, kết nối với thương cảng Hội An sầm uất một thời. Những lớp trầm tích văn hóa ấy vẫn hiện diện trong đời sống của thành phố hôm nay.
Vươn mình thành đô thị biển hiện đại
Ngày 1-1-1997, Đà Nẵng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Trước yêu cầu phải tìm ra động lực phát triển mới, biển tiếp tục trở thành câu trả lời cho khát vọng vươn lên của thành phố.
Sang những năm 2000, Đà Nẵng bắt đầu đẩy mạnh công cuộc chỉnh trang và quy hoạch đô thị. Với thông điệp mạnh mẽ “làm trước một bước”, thành phố đã chủ động giải tỏa, đầu tư vào các khu đô thị mới; mở rộng các trục giao thông chiến lược. Chỉ trong khoảng thời gian ngắn, Đà Nẵng hình thành nên một không gian đô thị hiện đại, hài hòa giữa thiên nhiên và con người.
Không gian phát triển được mở rộng về phía biển. Những làng biển heo hút dần hình thành các khu đô thị mới, khu nghỉ dưỡng, trung tâm dịch vụ và du lịch hiện đại. Từ một dải bờ biển chủ yếu phục vụ hoạt động khai thác thủy sản, Đà Nẵng từng bước xây dựng hình ảnh một thành phố du lịch biển năng động. Hàng loạt khu nghỉ dưỡng cao cấp, sân golf và tổ hợp giải trí được hình thành dọc tuyến ven biển, tạo nên diện mạo mới cho thành phố.
Chính sự đột phá về hạ tầng và dịch vụ đã đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm du lịch lớn của Việt Nam. Từ năm 2010 đến nay, lượng khách du lịch đến Đà Nẵng tăng trưởng bình quân trên 15% mỗi năm. Trước dịch COVID-19, năm 2019, thành phố đón gần 9 triệu lượt khách, trong đó có gần 3 triệu lượt khách quốc tế.
Song song với phát triển du lịch, thành phố cũng đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông và không gian đô thị. Cầu sông Hàn - cây cầu quay đầu tiên do người Việt Nam tự thiết kế và thi công, trở thành biểu tượng cho tinh thần đổi mới của Đà Nẵng.
Điều đáng chú ý là trong quá trình hiện đại hóa, nhiều giá trị văn hóa biển vẫn được gìn giữ. Những lễ hội cầu ngư, tín ngưỡng thờ cá Ông hay các làng nghề truyền thống ven biển tiếp tục tồn tại như một phần ký ức và bản sắc của đô thị biển.
Khát vọng thành phố toàn cầu
Sau gần 3 thập kỷ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Đà Nẵng khẳng định vị thế là một trong những đô thị phát triển năng động hàng đầu cả nước. Thành phố liên tiếp được các tổ chức quốc tế vinh danh là “Điểm đến sự kiện – lễ hội hàng đầu châu Á” (Giải thưởng Du lịch Thế giới), lọt Top 10 thành phố đáng sống nhất châu Á do tạp chí Live and Invest Overseas bình chọn. Những điểm đến như Bà Nà Hills, Ngũ Hành Sơn, bán đảo Sơn Trà, lễ hội pháo hoa quốc tế,… đã trở thành thương hiệu riêng của thành phố.
Tuy nhiên, khát vọng của Đà Nẵng không dừng lại ở một thành phố du lịch biển. Việc hợp nhất thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam từ ngày 1-7-2025 đã mở ra không gian phát triển mới với quy mô lớn hơn, đa dạng hơn và có khả năng kết nối mạnh mẽ hơn.
Trong chiến lược phát triển mới, biển tiếp tục đóng vai trò trung tâm. Thành phố đang định hướng phát triển hệ thống cảng biển hiện đại với cặp cảng Tiên Sa - Liên Chiểu ở phía Bắc và cụm cảng Kỳ Hà - Tam Giang ở phía Nam. Các cảng biển sẽ được kết nối với Khu thương mại tự do Đà Nẵng, Trung tâm Tài chính quốc tế cùng mạng lưới khu công nghiệp và logistics, hình thành hệ sinh thái kinh tế biển quy mô lớn.
Bên cạnh đó, các dự án hạ tầng chiến lược như nâng cấp Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng, phát triển sân bay Chu Lai hay hệ thống đường sắt đô thị kết nối Đà Nẵng - Hội An - Chu Lai được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho tăng trưởng.
Từ một đô thị ven biển của miền Trung, Đà Nẵng đang hướng tới vai trò trung tâm logistics, tài chính, thương mại và đổi mới sáng tạo của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Theo Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng, thành phố sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ về tuy duy, nâng cao năng lực quản trị, phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, kỷ cương, với tinh thần xuyên suốt là phải biến ý chí thành hành động, biến quyết sách thành kết quả.
Thời gian tới, Đà Nẵng đẩy mạnh khơi thông và huy động tối đa các nguồn lực cho đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư, đưa nguồn lực vào nền kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng trong bối cảnh môi trường quốc tế còn nhiều biến động, khó lường. Tiếp tục kế thừa và lan tỏa các giá trị tốt đẹp, nhân văn của thành phố “5 không”, “3 có”, “4 an”, xây dựng Đà Nẵng trở thành thành phố đáng sống, an bình, văn minh, hiện đại.
Nhìn lại hành trình gần 30 năm qua, có thể thấy biển không chỉ trao cho Đà Nẵng lợi thế tự nhiên mà còn tạo nên bản sắc, sức sống và động lực phát triển của thành phố.
Ngoài việc thực hiện nhiệm vụ chính trị do Bộ Tài nguyên và Môi trường, Tổng cục Biển và Hải đảo giao, Trung tâm Trắc địa Bản đồ biển (SEAMAP) còn mở rộng khai thác các hợp đồng cung cấp dịch vụ khảo sát, thành lập bản đồ biển, định vị dẫn đường trên biển cho các đơn vị trong và ngoài ngành Tài nguyên và Môi trường, nâng cao đời sống cán bộ, viên chức và người lao động. Mấy chục năm phục vụ khách hàng, chúng tôi tự hào đã đảm bảo chất lượng dịch vụ và chưa để xảy ra một sai sót kỹ thuật nào. Chúng tôi tự hào với công tác cung cấp dịch vụ của mình, ngoài ý nghĩa kinh doanh, chúng tôi còn góp phần bé nhỏ của mình vào các nhiệm vụ chính trị quốc gia; góp phần nhỏ bé của mình vào sự nghiệp phát triển kinh tế biển theo hướng công nghệ, hiện đại - Đó là chia sẻ của ông Nguyễn Trung Thành, Phó Giám đốc Trung tâm trắc địa bản đồ biển với phóng viên Tạp chí Tài nguyên và Môi trường. Chúng tôi xin giới thiệu cuộc trò chuyện với ông như sau:
