Nằm trong chuỗi sự kiện Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 năm 2026, sáng 9/10 tại Hà Nội, Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp phối hợp với Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu Quốc gia tổ chức Hội nghị quảng bá, kết nối và xúc tiến thương mại du lịch nông nghiệp, nông thôn Việt Nam.
Phát biểu tại hội nghị, ông Phương Đình Anh, Phó chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia cho biết, tính đến tháng 9/2026, cả nước có hơn 21.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, với hơn 10.000 chủ thể tham gia. Cả nước cũng đã hình thành hơn 600 mô hình du lịch nông thôn, trong đó gần 400 điểm được công nhận.
Thời gian qua, nhiều địa phương đã đưa sản phẩm làng nghề, ẩm thực, cảnh quan và hoạt động sản xuất nông nghiệp vào các chương trình tham quan. Những kết quả này cho thấy tiềm năng phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn ngày càng phong phú nếu được khai thác tối ưu.
Tuy nhiên, theo ông Phương Đình Anh sự kết nối giữa các nguồn lực vẫn chưa tương xứng. Nhiều sản phẩm OCOP chủ yếu được tiêu thụ như hàng hóa thông thường, chưa định vị được thương hiệu, đồng thời chưa trở thành một phần trong hành trình trải nghiệm của du khách. Bên cạnh đó, nhiều điểm du lịch còn thiếu các sản phẩm đặc trưng để khách tham quan sử dụng, mua sắm và mang về sau chuyến đi. Nhiều cơ sở sản xuất có những sản phẩm tốt, cảnh quan đẹp nhưng chưa đủ điều kiện đón khách; điểm du lịch có khách nhưng chưa kết nối được với các làng nghề, hợp tác xã và cơ sở sản xuất xung quanh. Sự kết nối giữa sản phẩm OCOP và du lịch ở nhiều nơi vẫn chưa chặt chẽ…
Theo ông Phương Đình Anh, để thu hút được du khách, các chủ thể cũng như các đơn vị làm du lịch cần đưa du khách đến nơi sản phẩm được làm ra, thay vì chỉ tìm cách đưa sản phẩm đến các điểm du lịch.
Ông Phương Đình Anh lấy ví dụ, một cơ sở sản nước mắm, xuất chè, cà phê, gốm hay một hợp tác xã nông nghiệp có thể vừa sản xuất, vừa giới thiệu sản phẩm và tổ chức hoạt động trải nghiệm nếu được chuẩn bị phù hợp. Do đó các chủ thể cần đầu tư không gian đón khách, bảo đảm vệ sinh và an toàn, hướng dẫn khách tìm hiểu quy trình sản xuất, đồng thời xây dựng câu chuyện về sản phẩm mình làm ra… Để làm được điều đó, các đơn vị lữ hành cần tham gia ngay từ khâu xây dựng sản phẩm.
Trình bày tại hội nghị, ông Đoàn Trường Giang, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp cho rằng, phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn cần bắt đầu từ nhu cầu của du khách, không chỉ từ những gì địa phương đang có.
Du lịch nông nghiệp, nông thôn Việt
Nông thôn Việt
Mỗi điểm đến cần có nét riêng, tránh tình trạng nhiều nơi tổ chức những hoạt động giống nhau nhưng thiếu dấu ấn. Sản phẩm OCOP cũng cần được giới thiệu trong mối liên hệ với vùng đất, con người và cách làm ra sản phẩm, thay vì chỉ trưng bày để khách mua.
Tuy nhiên, theo ông Đoàn Trường Giang có tài nguyên tốt chưa đồng nghĩa với có sản phẩm du lịch tốt. Một vườn cây đẹp, một làng nghề lâu đời hay một sản phẩm OCOP đặc sắc, nếu khách chỉ đến xem, chụp ảnh rồi ra về thì giá trị khai thác còn hạn chế. Tài nguyên cần được tổ chức thành trải nghiệm có câu chuyện, dịch vụ, khả năng đón khách và kênh tiếp cận thị trường.
Vì vậy, để du lịch nông nghiệp phát triển một cách bền vững chúng ta cần chuyển từ câu hỏi “chúng ta có gì” sang “khách cần gì, chúng ta tạo trải nghiệm gì, doanh nghiệp bán được gì và cộng đồng hưởng lợi thế nào”. Phát triển xanh không chỉ là hình thức trang trí, mà là sử dụng hợp lý tài nguyên, giảm chất thải, bảo vệ cảnh quan, gìn giữ văn hóa và tạo sinh kế bền vững.
Dưới góc độ quản lý, ông Hoàng Hoa Quân, Phó phòng Lữ hành, Cục Du lịch Quốc Gia Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) chia sẻ, trong những năm qua, phát triển du lịch nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới đã được triển khai tại nhiều địa phương. Quyết định số 922/QĐ-TTg ngày 02/8/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển du lịch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025 đã tạo cơ sở để các địa phương phát triển điểm đến, sản phẩm, gắn du lịch với nông nghiệp, làng nghề, văn hóa, môi trường sinh thái, sản phẩm OCOP và chuyển đổi số. Nhiều mô hình bước đầu tạo được sức hút, khai thác hiệu quả lợi thế về vùng nguyên liệu, vườn cây, làng nghề, nông nghiệp công nghệ cao, văn hóa cộng đồng và cảnh quan nông thôn. Hạ tầng giao thông và điều kiện tiếp cận khu vực nông thôn cũng từng bước được cải thiện. Đây là tiền đề quan trọng để chuyển sang giai đoạn phát triển theo chiều sâu.
Tuy nhiên, du lịch nông thôn vẫn còn một số hạn chế. Sản phẩm còn phân tán, quy mô nhỏ, thiếu chiều sâu và chưa có nhiều sản phẩm có khả năng dẫn dắt thị trường. Một số nơi còn phát triển theo phong trào, chú trọng đầu tư cơ sở vật chất nhưng chưa quan tâm tương xứng đến thiết kế trải nghiệm, quản trị kinh doanh và thị trường. Liên kết giữa du lịch với nông nghiệp, sản phẩm OCOP, làng nghề và doanh nghiệp lữ hành chưa chặt chẽ, chưa hình thành được nhiều chuỗi giá trị có khả năng tạo doanh thu và phân bổ lợi ích cho cộng đồng. Năng lực của hộ dân, hợp tác xã và cộng đồng còn hạn chế về thiết kế sản phẩm, phục vụ khách, marketing số, ngoại ngữ và quản trị kinh doanh. Việc chuyển đổi số chủ yếu mới dừng ở quảng bá, chưa phát huy đầy đủ vai trò trong quản trị khách hàng, doanh thu và dữ liệu. Đặc biệt, hiệu quả phát triển chưa được đánh giá đầy đủ thông qua các chỉ tiêu về doanh thu, thu nhập người dân, việc làm, mức chi tiêu, thời gian lưu trú và giá trị giữ lại tại địa phương.
Đặc biệt, Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới xác định du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, có tính liên ngành, liên vùng, yêu cầu chuyển mạnh từ số lượng sang chất lượng, giá trị gia tăng và phát triển du lịch theo hệ sinh thái. Trong đó, nông nghiệp, nông thôn, sinh thái, làng nghề và văn hóa bản địa là những thành tố quan trọng của hệ sinh thái du lịch.
Từ yêu cầu trên, theo ông Hoàng Hoa Quân, cần nhìn nhận du lịch nông thôn không chỉ là một loại hình du lịch được tổ chức tại khu vực nông thôn, mà còn là một phương thức gia tăng giá trị cho kinh tế nông thôn, đưa các giá trị của nông nghiệp, sản vật, cảnh quan, văn hóa, làng nghề và tri thức bản địa đến với thị trường thông qua hoạt động du lịch.
Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, có tính liên ngành, liên vùng… Tuy nhiên phát triển du lịch nông nghiệp hiện nay còn có những “rào cản”. Theo PGS,TS. Ngô Thị Thu Trang, Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn (Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), nhiều địa bàn nông thôn không thiếu tài nguyên, nhưng thiếu năng lực chuyển hóa tài nguyên thành sản phẩm du lịch có cấu trúc và có khả năng lưu hành trên thị trường. Nhiều địa phương có cảnh quan nông nghiệp, vườn cây, làng nghề, ẩm thực, tập quán sinh hoạt, tri thức sản xuất và các giá trị văn hóa rất đặc trưng địa phương nhưng chưa biến thành “tài sản”.
Từ những yếu tố này, có thể nhận diện một rào cản mang tính nền tảng đó là: tư duy phát triển còn thiên về tài nguyên hơn là tư duy sản phẩm. Khi chủ thể bắt đầu bằng câu hỏi “địa phương có gì?” mà chưa chuyển sang câu hỏi “khách hàng có thể trải nghiệm, học hỏi và nhận được giá trị gì từ những nguồn lực đó?”, sản phẩm thường dừng lại ở mức tham quan, mua bán đặc sản hoặc trải nghiệm đơn lẻ. Điều này giải thích vì sao một địa phương có thể đồng thời sở hữu nhiều sản phẩm OCOP nhưng chưa hình thành được một hệ sản phẩm du lịch đủ sức hấp dẫn du khách ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn hoặc quay trở lại.
Nguyên nhân chủ đạo là hiện nay các chủ thể làm du lịch nông nghiệp hiện thiếu tính liên kết, đây là điểm yếu cốt lõi nằm ở cấu trúc chuỗi giá trị. Ngoài ra còn có những rào cản như xây dựng thương hiệu và thị trường, thể chế, quản trị…
Do đó, theo PGS,TS. Ngô Thị Thu Trang, phát triển sản phẩm du lịch nông thôn ngành kinh tế tổng hợp, có tính liên ngành, liên vùng không đơn thuần là quá trình đáp ứng một hệ thống tiêu chí để được công nhận, mà thực chất là quá trình chuyển hóa các nguồn lực bản địa thành giá trị du lịch có khả năng tạo doanh thu, duy trì sinh kế và củng cố bản sắc địa phương.
Tại hội nghị, nhiều ý kiến cho rằng, Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới xác định du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, trong đó lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Mở ra cơ hội cho du lịch nông nghiệp, nông thôn phát triển. Điều này không chỉ mở ra sinh kế cho người dân, mà còn giữ gìn, phát huy những sản phẩm truyền thống địa phương, bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa trong kỷ nguyên mới.
Tại hội nghị nhiều biên bản ghi nhớ về tiêu thụ sản phẩm OCOP cũng như hợp tác trong xúc tiến, quảng bá du lịch ở các địa phương, đơn vị lữ hành được ký kết.
Từ một “vọng gác tiền tiêu” giữa biển Đông, Cồn Cỏ đang dần chuyển mình thành điểm đến du lịch sinh thái đặc sắc của miền Trung. Trong bài phát biểu tại Hội thảo “Đặc khu Cồn Cỏ – Cơ hội, tiềm năng phát triển du lịch gắn với bảo tồn biển, sinh kế bền vững, OCOP miền biển”, ông Trần Xuân Anh, Bí thư Đảng ủy Đặc khu Cồn Cỏ, nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt của chính quyền địa phương: phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng và luôn đặt trong tổng thể chiến lược kinh tế biển bền vững.
Xã Vạn Tường – nơi có cảng nước sâu và Khu kinh tế Dung Quất, trung tâm công nghiệp trọng điểm của Quảng Ngãi – không chỉ phát triển mạnh về công nghiệp mà còn sở hữu nhiều lợi thế để phát triển du lịch “xanh”.
Tại Hội thảo “Đặc khu Cồn Cỏ – Cơ hội, tiềm năng phát triển du lịch gắn với bảo tồn biển, sinh kế bền vững, OCOP miền biển” diễn ra tại đặc khu Cồn Cỏ ngày 3/4, ông Hồ Văn Hoan, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh định hướng phát triển du lịch theo nguyên tắc kiểm soát sức chứa, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng dịch vụ. Theo đó, Cồn Cỏ không chạy theo số lượng du khách mà hướng tới mô hình du lịch đặc thù, giá trị cao, hài hòa giữa bảo tồn hệ sinh thái, phát triển kinh tế và sinh kế cộng đồng.
Khánh Hòa đặt mục tiêu đến năm 2030 đón khoảng 33 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế chiếm 40–45%, tổng thu từ du lịch đạt khoảng 9 tỷ USD và đóng góp khoảng 20% GRDP toàn tỉnh.
