Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga, cho rằng cần có hệ thống chính sách đồng bộ, dài hạn và có trọng tâm để du lịch nông nghiệp thực sự phát triển bền vững. Khi du lịch nông nghiệp được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển bền vững, có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đại biểu tin rằng loại hình du lịch này sẽ có điều kiện phát triển mạnh mẽ, thực chất và lâu dài.
Việt Nam là quốc gia có nền nông nghiệp lâu đời, đa dạng về điều kiện tự nhiên, sinh thái và văn hóa vùng miền. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hiện đại hóa, du lịch nông nghiệp, du lịch nông thôn ngày càng khẳng định vai trò là hướng đi bền vững của du lịch Việt Nam. Đây không chỉ là cách góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn là cơ hội để bảo tồn bản sắc văn hóa, phát huy giá trị tài nguyên tự nhiên và tri thức bản địa, những “tài sản xanh” quý giá của nông thôn Việt Nam.
Cùng với đó, các mô hình kết hợp giữa trải nghiệm du lịch, tiêu thụ sản phẩm OCOP đang dần hình thành hệ sinh thái kinh tế nông thôn “đa giá trị”, nơi văn hóa bản địa, cảnh quan sinh thái được “đánh thức” và khai thác hiệu quả. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức cần được nhìn nhận và giải quyết để hướng tới phát triển bền vững hơn.
Nhân dịp Tết Nguyên đán 2026, phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường có buổi trao đổi với Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga về tiềm năng, vai trò và giải pháp nhằm phát triển du lịch nông nghiệp Việt Nam bền vững, hiệu quả.
PV: Dưới góc độ của một đại biểu Quốc hội, đại biểu đánh giá như thế nào về tiềm năng du lịch nông nghiệp của Việt Nam hiện nay? Vai trò của du lịch nông nghiệp trong việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới thế nào?
Phó Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga: Việt Nam là quốc gia có nền nông nghiệp lâu đời, đa dạng về điều kiện tự nhiên, sinh thái và văn hóa vùng miền. Từ đồng bằng, trung du đến miền núi, từ nông nghiệp lúa nước, cây ăn quả, chăn nuôi đến nuôi trồng thủy sản, mỗi vùng đều sở hữu những giá trị đặc sắc có thể phát triển thành sản phẩm du lịch nông nghiệp hấp dẫn. Đây là lợi thế rất lớn mà không phải quốc gia nào cũng có được.
Dưới góc độ của một đại biểu Quốc hội, tôi cho rằng du lịch nông nghiệp của Việt Nam hiện nay đang đứng trước dư địa phát triển rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh xu hướng du lịch xanh, du lịch trải nghiệm, du lịch gắn với thiên nhiên và bản sắc văn hóa ngày càng được du khách trong nước và quốc tế ưa chuộng. Du lịch nông nghiệp không chỉ dừng lại ở tham quan, mà còn tạo điều kiện để du khách trải nghiệm lao động sản xuất, sinh hoạt văn hóa, ẩm thực bản địa, qua đó gia tăng giá trị cho nông sản, cho không gian nông thôn và cho chính người nông dân.
Về vai trò, du lịch nông nghiệp góp phần đa dạng hóa sinh kế cho cư dân nông thôn, giúp người dân không chỉ phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp truyền thống mà có thêm nguồn thu từ dịch vụ, từ trải nghiệm, từ giá trị văn hóa. Đây là yếu tố rất quan trọng trong thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế nông thôn bền vững và xây dựng nông thôn mới theo hướng nâng cao, kiểu mẫu.
Đặc biệt, du lịch nông nghiệp có mối quan hệ chặt chẽ với bảo vệ môi trường và phát triển xanh. Khi người dân nhận thấy cảnh quan, môi trường sinh thái, hệ sinh thái nông nghiệp chính là “tài sản” để phát triển du lịch, họ sẽ có động lực mạnh mẽ hơn trong việc bảo vệ đất đai, nguồn nước, cảnh quan, gìn giữ không gian làng quê, hạn chế ô nhiễm và khai thác quá mức tài nguyên. Đây cũng là cách tiếp cận rất phù hợp với quan điểm phát triển bền vững mà Đảng và Nhà nước ta đã nhiều lần nhấn mạnh trong các chiến lược phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ môi trường.
PV: Để phát triển du lịch nông nghiệp bền vững, theo đánh giá của đại biểu, Việt Nam cần có những chính sách như thế nào để khuyến khích người dân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương đưa du lịch nông nghiệp trở thành mũi nhọn?
Phó Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga: Để du lịch nông nghiệp thực sự phát triển bền vững và trở thành một hướng đi quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông thôn, theo tôi, cần có hệ thống chính sách đồng bộ, dài hạn và có trọng tâm, thay vì phát triển manh mún, tự phát như hiện nay ở một số địa phương.
Trước hết, cần hoàn thiện khung chính sách và pháp lý về du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái nông thôn theo hướng rõ ràng, minh bạch, tạo hành lang thuận lợi để người dân và doanh nghiệp yên tâm đầu tư. Trong đó, cần có cơ chế linh hoạt về đất đai, xây dựng, tín dụng để khuyến khích phát triển các mô hình homestay, farmstay, trang trại kết hợp du lịch nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc bảo vệ đất nông nghiệp, cảnh quan và môi trường sinh thái.
Thứ hai, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ đầu tư hạ tầng cho khu vực nông thôn gắn với du lịch, như giao thông, cấp nước sạch, xử lý rác thải, hạ tầng số. Đây là điều kiện nền tảng để nâng cao chất lượng dịch vụ và khả năng tiếp cận của du khách, đồng thời góp phần cải thiện chất lượng sống của người dân địa phương.
Thứ ba, cần chú trọng chính sách hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực cho du lịch nông nghiệp. Người nông dân khi tham gia làm du lịch cần được trang bị kiến thức về dịch vụ, kỹ năng giao tiếp, quản lý, bảo vệ môi trường và an toàn cho du khách. Đồng thời, khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp với vai trò dẫn dắt, kết nối thị trường, xây dựng sản phẩm và thương hiệu.
Ngoài ra, cần lồng ghép phát triển du lịch nông nghiệp với các chương trình mục tiêu quốc gia, đặc biệt là Chương trình xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế xanh. Khi du lịch nông nghiệp được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển bền vững, có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương, tôi tin rằng loại hình du lịch này sẽ có điều kiện phát triển mạnh mẽ, thực chất và lâu dài.
PV: Trong khuyến nghị chính sách phát triển du lịch nông nghiệp mà đại biểu đưa ra, Việt Nam cần phải chú trọng vấn đề gì để hài hòa phát triển kinh tế cũng như bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa đặc trưng của các vùng, miền?
Phó Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga: Một trong những yêu cầu cốt lõi khi phát triển du lịch nông nghiệp là phải đặt yếu tố văn hóa và bản sắc vùng miền ở vị trí trung tâm, coi đó là nền tảng để tạo nên sự khác biệt và sức hấp dẫn bền vững. Nếu chỉ chạy theo mục tiêu tăng trưởng kinh tế mà xem nhẹ bảo tồn văn hóa, du lịch nông nghiệp rất dễ rơi vào tình trạng thương mại hóa, đồng dạng hóa, làm mất đi giá trị vốn có của nông thôn Việt Nam.
Do đó, trong hoạch định và thực thi chính sách, cần quán triệt rõ quan điểm: phát triển du lịch nông nghiệp không tách rời bảo tồn văn hóa truyền thống và không gian làng quê. Mỗi vùng miền cần được khuyến khích phát triển sản phẩm du lịch dựa trên chính những giá trị đặc trưng của mình, từ kiến trúc nhà ở, phong tục tập quán, lễ hội, ẩm thực, làng nghề đến tri thức canh tác truyền thống.
Bên cạnh đó, cần có cơ chế để người dân địa phương trở thành chủ thể của hoạt động du lịch, chứ không chỉ là người cung ứng lao động. Khi người dân được tham gia trực tiếp vào quá trình thiết kế, vận hành và hưởng lợi từ du lịch, họ sẽ có ý thức gìn giữ và truyền lại các giá trị văn hóa cho thế hệ sau. Đây cũng là cách để bảo tồn văn hóa một cách sống động, gắn với đời sống thực tiễn.
Một vấn đề khác cần đặc biệt chú trọng là kiểm soát tác động môi trường và xã hội của du lịch. Phát triển du lịch nông nghiệp phải đi đôi với bảo vệ cảnh quan, hệ sinh thái, hạn chế bê tông hóa, tránh phá vỡ không gian sinh thái nông thôn. Điều này phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn mà Đảng và Nhà nước đã đề ra.
Tóm lại, hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa không chỉ là yêu cầu về mặt chính sách, mà còn là điều kiện sống còn để du lịch nông nghiệp Việt Nam phát triển bền vững, có bản sắc và có chiều sâu.
PV: Một trong những khó khăn của du lịch nông nghiệp là chất lượng dịch vụ chưa đồng đều và thiếu tính chuyên nghiệp. Theo đại biểu, cần có giải pháp như thế nào để cải thiện và nâng cao hơn nữa chất lượng của loại hình du lịch này?
Phó Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga: Thực tế cho thấy, chất lượng dịch vụ là “điểm nghẽn” lớn của du lịch nông nghiệp hiện nay. Nhiều mô hình có tiềm năng tốt nhưng chưa đáp ứng được kỳ vọng của du khách do hạn chế về kỹ năng, quản lý và tiêu chuẩn dịch vụ.
Để khắc phục tình trạng này, theo tôi, giải pháp quan trọng hàng đầu là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Cần có các chương trình đào tạo, tập huấn bài bản cho người dân làm du lịch nông nghiệp, từ kỹ năng đón tiếp, phục vụ, vệ sinh an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường đến kỹ năng quản lý và truyền thông. Các chương trình này nên được thiết kế phù hợp với đặc thù nông thôn, dễ tiếp cận và có tính thực hành cao.
Bên cạnh đó, cần xây dựng bộ tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng cho du lịch nông nghiệp theo hướng linh hoạt nhưng rõ ràng, làm cơ sở để đánh giá, xếp hạng và hỗ trợ các mô hình. Tiêu chuẩn không nhằm “đồng phục hóa” các mô hình, mà để bảo đảm mức chất lượng tối thiểu, an toàn và trải nghiệm tích cực cho du khách.
Vai trò của doanh nghiệp và hợp tác xã cũng rất quan trọng trong việc nâng cao tính chuyên nghiệp. Doanh nghiệp có thể tham gia với vai trò kết nối thị trường, tư vấn quản lý, xây dựng sản phẩm và thương hiệu, trong khi người dân tập trung vào những giá trị cốt lõi mà họ có lợi thế.
Ngoài ra, cần tăng cường ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, quảng bá và cung cấp dịch vụ du lịch nông nghiệp, giúp nâng cao hiệu quả vận hành, mở rộng thị trường và cải thiện trải nghiệm của du khách. Khi chất lượng dịch vụ được nâng lên đồng đều, du lịch nông nghiệp mới có thể phát triển bền vững và cạnh tranh lâu dài.
PV: Theo đại biểu, địa phương cần có chiến lược như thế nào để phát triển du lịch nông nghiệp theo hướng xanh, bền vững và mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng?
Phó Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga: Để du lịch nông nghiệp phát triển theo hướng xanh và bền vững, địa phương giữ vai trò đặc biệt quan trọng, bởi đây là cấp trực tiếp tổ chức thực hiện và gắn bó mật thiết với cộng đồng dân cư.
Trước hết, địa phương cần có quy hoạch tổng thể phát triển du lịch nông nghiệp, gắn với quy hoạch nông nghiệp, nông thôn và bảo vệ môi trường. Quy hoạch phải xác định rõ vùng, sản phẩm chủ lực, quy mô phát triển phù hợp, tránh tình trạng phát triển tự phát, manh mún, gây áp lực lên tài nguyên và hạ tầng.
Thứ hai, cần lấy cộng đồng làm trung tâm của chiến lược phát triển. Du lịch nông nghiệp chỉ thực sự bền vững khi người dân địa phương được hưởng lợi công bằng, có tiếng nói trong quá trình ra quyết định và có trách nhiệm bảo vệ tài nguyên, môi trường. Các mô hình du lịch cộng đồng, hợp tác xã du lịch nông nghiệp là hướng đi rất đáng khuyến khích.
Thứ ba, địa phương cần ưu tiên các giải pháp bảo vệ môi trường, như quản lý rác thải, nước thải, sử dụng năng lượng tái tạo, khuyến khích sản xuất nông nghiệp sạch, hữu cơ. Đây không chỉ là yêu cầu môi trường, mà còn là yếu tố tạo nên sức hấp dẫn của du lịch xanh.
Cuối cùng, cần tăng cường liên kết vùng và liên kết ngành, kết nối du lịch nông nghiệp với các loại hình du lịch khác để kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao giá trị gia tăng. Khi địa phương có chiến lược rõ ràng, nhất quán và đặt phát triển bền vững làm mục tiêu xuyên suốt, du lịch nông nghiệp sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho cả kinh tế, xã hội và môi trường.
PV: Đại biểu có khuyến nghị như thế nào để tăng cường liên kết giữa du lịch với nông nghiệp, OCOP và chuyển đổi số, nhằm phát triển du lịch nông nghiệp hiệu quả, thực chất hơn?
Phó Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga: Liên kết giữa du lịch, nông nghiệp, OCOP và chuyển đổi số là hướng đi tất yếu để nâng cao hiệu quả và tính bền vững của du lịch nông nghiệp trong giai đoạn hiện nay.
Trước hết, cần coi sản phẩm OCOP là nền tảng quan trọng để phát triển du lịch nông nghiệp. Các sản phẩm OCOP không chỉ là hàng hóa, mà còn là câu chuyện về vùng đất, con người và văn hóa. Khi được gắn với trải nghiệm du lịch, giá trị của sản phẩm OCOP sẽ được nâng lên, đồng thời tạo thêm động lực để người dân nâng cao chất lượng sản xuất.
Thứ hai, cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong du lịch nông nghiệp, từ quảng bá, đặt dịch vụ, quản lý điểm đến đến truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Chuyển đổi số giúp các mô hình nhỏ lẻ ở nông thôn tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, tăng tính minh bạch và nâng cao trải nghiệm của du khách.
Bên cạnh đó, cần thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị, trong đó du lịch đóng vai trò kết nối giữa sản xuất nông nghiệp, chế biến, dịch vụ và tiêu dùng. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, hỗ trợ về chính sách, hạ tầng và đào tạo; doanh nghiệp đóng vai trò dẫn dắt thị trường; người dân là chủ thể sáng tạo và hưởng lợi.
Cuối cùng, việc liên kết này cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn mà Đảng và Nhà nước đã xác định. Khi du lịch nông nghiệp được phát triển một cách thực chất, gắn với OCOP và chuyển đổi số, tôi tin rằng đây sẽ là hướng đi bền vững, góp phần quan trọng vào phát triển nông nghiệp, nông thôn và bảo vệ môi trường của Việt Nam trong thời gian tới.
PV: Trân trọng cảm ơn đại biểu!
Hoa sen đã từ lâu được xem là biểu tượng - “Quốc hoa” của Việt Nam, bởi vẻ đẹp rạng rỡ, tinh khiết, “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”. Với lợi thế có nhiều điểm du lịch nổi tiếng, những năm gần đây tỉnh Ninh Bình đang đẩy mạnh phát triển các mô hình trồng sen “đa mục tiêu”, kết hợp giữa phát triển kinh tế và quản bá du lịch sinh thái, du lịch nông nghiệp…
Có những nơi đất đai trù phú nhưng con người vẫn loay hoay, có những nơi đất cằn sỏi đá nhưng ý chí lại nở hoa. Nhưng câu chuyện ở Tả Van Chư (cũ) nay là xã Lùng Phình, một xã nhỏ heo hút giữa cao nguyên trắng Bắc Hà, lại mang đến một thanh âm hoàn toàn khác. Đó không phải là câu chuyện về sự chinh phục, mà là về đối thoại. Một cuộc đối thoại sâu sắc giữa con người, đất đai và những vị khách tìm về, một hành trình vượt khó từ chính gốc rễ văn hóa bản địa và sinh thái.
Đối với một địa phương như Quảng Trị, với những lợi thế di sản của thiên nhiên như Phong Nha - Kẻ Bàng, du lịch lịch sử thành cổ Quảng Trị… thì du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp sẽ mang lại giá trị phát triển bền vững. Bên cạnh đó, đưa sản phẩm OCOP địa phương vào du lịch nông nghiệp giúp người dân làm giàu trên quê hương mình.
