Doanh nghiệp du lịch Quảng Trị: “Chúng tôi không bán chuyến đi, mà bán trải nghiệm thực tế với thiên nhiên”

“Con mắt thần” giữa Biển Đông: Sức hút từ lịch sử, hệ sinh thái và bản sắc yên bình

Với tiêu đề “Sức hấp dẫn của đảo Cồn Cỏ và trách nhiệm của đơn vị lữ hành trong bảo tồn, vệ sinh môi trường”, bài tham luận của ông Phạm Hoàng Phương không chỉ phân tích sức hút của “Con mắt thần” giữa Biển Đông mà còn đưa ra những cam kết cụ thể, thiết thực từ góc nhìn của một doanh nghiệp lữ hành trực tiếp đưa khách ra đảo. Ông Phương khẳng định: Du lịch Cồn Cỏ không thể chỉ là con số tăng trưởng mà phải là hành trình bảo vệ “báu vật” của Quảng Trị cho thế hệ mai sau.

Ông Phạm Hoàng Phương mở đầu tham luận bằng hình ảnh giàu sức gợi về đảo Cồn Cỏ - hòn đảo cách đất liền khoảng 15 hải lý, là trạm tiền tiêu vững chãi và điểm đến mới nổi trên bản đồ du lịch miền Trung. Không chỉ gắn liền với những trang sử hào hùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Cồn Cỏ còn sở hữu hệ sinh thái đa dạng, hoang sơ. Trong bối cảnh du lịch bền vững và khám phá biển đảo đang trở thành xu hướng chủ đạo, Cồn Cỏ hiện lên như “thỏi nam châm” thu hút du khách bởi vẻ đẹp chưa bị thương mại hóa mạnh mẽ. Tuy nhiên, ông Phương cũng thẳng thắn nhìn nhận, sự gia tăng lượng khách đồng thời đặt ra thách thức lớn về bảo tồn hệ sinh thái và quản lý rác thải trên đảo. 

Dẫn số liệu tại hội thảo, ông Phạm Hoàng Phương cho biết, năm 2025 đảo Cồn Cỏ đặt mục tiêu đón khoảng 11.000–12.000 lượt khách, với doanh thu du lịch, dịch vụ ước đạt khoảng 15 tỷ đồng. Những con số này cho thấy sức hút ngày càng gia tăng của điểm đến, song đồng thời cũng đặt ra câu hỏi về tính bền vững của tăng trưởng du lịch. Từ đó, ông nhấn mạnh ba trụ cột tạo nên sức hấp dẫn đặc trưng của đảo Cồn Cỏ.

Thứ nhất là giá trị lịch sử. Du khách đến Cồn Cỏ không chỉ nghỉ dưỡng mà còn thực hiện hành trình về nguồn. Hệ thống hầm hào, địa đạo như Thái Văn A, hầm quân y, giao thông hào xuyên đảo là minh chứng sống động cho tinh thần thép của quân và dân ta. Đặc biệt, trải nghiệm đứng dưới cột cờ chủ quyền giữa biển trời bao la mang lại cảm xúc tự hào dân tộc mãnh liệt. Đây chính là giá trị tinh thần khác biệt mà không nhiều điểm đến có được.

Thứ hai là hệ sinh thái đặc hữu và cảnh quan thiên nhiên độc đáo. Ông Phương ví Cồn Cỏ như “bảo tàng tự nhiên”: Rừng nguyên sinh chiếm hơn 70% diện tích đảo với thảm thực vật ba tầng xanh mướt quanh năm, những cây di sản, cây bàng 200 năm tuổi. Rừng ôn đới trên đảo nhiệt đới là hiện tượng hiếm thấy. Bãi đá đen huyền bí từ trầm tích núi lửa hàng triệu năm kết hợp mảng rêu xanh tạo nên khung cảnh check-in “độc nhất vô nhị”. Dưới lòng đại dương, rạn san hô cổ thụ – đặc biệt san hô đỏ quý hiếm – cùng hệ sinh thái biển phong phú, tạo nên “thế giới ngầm” khiến du khách say mê.

Thứ ba là sự yên bình và lối sống bản địa. Khác hẳn sự ồn ào của Đà Nẵng hay Nha Trang, Cồn Cỏ mang lại cảm giác tách biệt hoàn toàn. Sự hiếu khách của người dân – chủ yếu là thanh niên xung phong và các hộ định cư – cùng nhịp sống chậm rãi chính là “liều thuốc chữa lành” cho du khách thành thị đang tìm kiếm sự cân bằng và nghỉ ngơi đúng nghĩa.

Tuy nhiên, ông Phạm Hoàng Phương cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức môi trường mà Cồn Cỏ đang đối mặt. Sức hút du lịch gia tăng, đặc biệt trong mùa cao điểm từ tháng 4 đến tháng 8, kéo theo lượng rác thải nhựa phát sinh lớn. Trong khi đó, nguồn nước ngọt trên đảo còn hạn chế, chủ yếu phụ thuộc vào nước mưa và nước ngầm, tiềm ẩn nguy cơ khai thác quá mức và xâm nhập mặn. Bên cạnh đó, hoạt động lặn ngắm san hô nếu thiếu kiểm soát chặt chẽ có thể gây tác động trực tiếp đến hệ sinh thái biển vốn rất nhạy cảm.

Từ “bán tour” đến “giữ đảo”: Doanh nghiệp lữ hành định hình chuẩn mực du lịch có trách nhiệm

Từ góc độ doanh nghiệp lữ hành, ông Phạm Hoàng Phương khẳng định trách nhiệm không dừng ở việc bán tour mà phải là “người gác cổng” và “người giáo dục” cho du khách. Ông đề xuất bốn nhóm giải pháp cụ thể, thể hiện tư duy chuyển từ “khai thác” sang “bảo tồn”.

Thứ nhất, thiết kế tour du lịch “xanh” và “trách nhiệm”. Các công ty cần hạn chế đồ nhựa dùng một lần: yêu cầu du khách không mang chai nhựa, túi nilon lên đảo; thay vào đó, đơn vị lữ hành tặng bình nước tái sử dụng. Quy mô đoàn phải được tối ưu, không vượt quá sức chứa (carrying capacity) của đảo để giảm áp lực lên hệ thống xử lý rác thải và nguồn điện.

Thứ hai, giáo dục nhận thức qua hướng dẫn viên. Nội quy phải được phổ biến nghiêm ngặt: “Không lấy gì ngoài những bức ảnh, không để lại gì ngoài những dấu chân”. Tuyệt đối cấm bẻ san hô, đánh bắt hải sản trái phép hay xả rác xuống biển.

Thứ ba, tham gia trực tiếp vào công tác bảo tồn. Ông Phương đề nghị các doanh nghiệp trích một phần lợi nhuận hoặc đóng góp nguồn lực để phối hợp với Ban Quản lý khu bảo tồn tổ chức ngày hội “Làm sạch biển” định kỳ. Hỗ trợ dự án bảo tồn rùa biển hoặc phục hồi san hô là những việc làm cụ thể mà Ken Travel đang hướng tới.

Thứ tư, ưu tiên sử dụng dịch vụ và nhân lực địa phương. Khi người dân đảo có sinh kế bền vững từ du lịch, họ sẽ nhận ra “bảo vệ môi trường chính là bảo vệ nồi cơm của chính mình”. Sự tham gia của cộng đồng từ gốc sẽ tạo sức mạnh bảo tồn lâu dài.

Ông Phương đưa ra kiến nghị đồng bộ cho sự phối hợp “4 nhà”: Chính quyền – Doanh nghiệp – Người dân – Du khách. Chính quyền cần chế tài xử phạt nghiêm khắc và đầu tư hệ thống xử lý nước thải, rác thải hiện đại. Công nghệ chuyển đổi số nên được áp dụng để quản lý lượng khách ra đảo hàng ngày. Các đơn vị lữ hành cần ký kết “Cam kết xanh”, hình thành liên minh du lịch có trách nhiệm tại Cồn Cỏ.

Khép lại tham luận, ông Phạm Hoàng Phương khẳng định: “Đảo Cồn Cỏ là báu vật của Quảng Trị. Sức hấp dẫn của đảo không chỉ nằm ở những con số tăng trưởng du khách mà nằm ở độ “xanh” và sự bền vững của hệ sinh thái. Đơn vị lữ hành, với tư cách là cầu nối, mang trách nhiệm nặng nề nhưng cũng đầy vinh dự trong việc giữ gìn hòn đảo này cho thế hệ mai sau. Chúng ta không bán một chuyến đi, chúng ta bán một trải nghiệm tử tế với thiên nhiên”.

Tham luận của ông Phạm Hoàng Phương không chỉ là tiếng nói của một doanh nghiệp mà còn đại diện cho tinh thần trách nhiệm của toàn ngành du lịch Quảng Trị. Trong bối cảnh Cồn Cỏ đang trên đà trở thành điểm đến biển đảo hàng đầu miền Trung, bài phát biểu đã khơi dậy nhận thức rằng phát triển du lịch phải song hành với bảo tồn. Nhiều đại biểu tại hội thảo cho rằng, nếu các doanh nghiệp như Phương Ken Travel cùng hành động quyết liệt, Cồn Cỏ sẽ không chỉ giữ được vẻ đẹp hoang sơ mà còn trở thành mô hình du lịch bền vững tiêu biểu của cả nước.

Thông điệp xuyên suốt được đưa ra là du lịch không phải sự khai thác ngắn hạn mà là quá trình đầu tư lâu dài vào môi trường và con người. Khi doanh nghiệp, hướng dẫn viên và du khách cùng nâng cao ý thức bảo vệ hệ sinh thái, sức hấp dẫn của đảo mới có thể được duy trì bền vững.

Hội thảo khép lại với cam kết tăng cường phối hợp giữa các bên, ứng dụng công nghệ trong quản lý du lịch và đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng. Tham luận được đánh giá đã góp phần định hình hướng phát triển cho Cồn Cỏ, khẳng định bảo vệ môi trường chính là nền tảng để gìn giữ lâu dài giá trị thiên nhiên - lịch sử của Quảng Trị.