Đồng bào vùng biên Tri Lễ kỳ vọng đổi thay từ cây dứa

Tiên phong đưa cây dứa lên vùng đất khó

Những ngày đầu tháng 7, tại đồi Tà Pàn và khu vực Bản Bò 3, chính quyền xã Tri Lễ phối hợp với Công ty Cổ phần Nafoods Group tổ chức thu hoạch lứa dứa đầu tiên sau hơn 1 năm triển khai mô hình trồng thử nghiệm.

Đối với nhiều hộ dân, đây là lần đầu tiên họ được thu hoạch một loại cây trồng hoàn toàn mới trên chính mảnh đất vốn chỉ quen với ngô, sắn hoặc những diện tích bỏ hoang vì hiệu quả thấp.

Tri Lễ là xã vùng cao biên giới của Nghệ An, nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào Thái, Khơ Mú và H'Mông. Địa hình đồi núi chia cắt, giao thông còn nhiều khó khăn khiến sản xuất nông nghiệp lâu nay chủ yếu dựa vào tập quán canh tác truyền thống. Việc tìm được một loại cây phù hợp với điều kiện tự nhiên, có doanh nghiệp đồng hành và đảm bảo đầu ra luôn là bài toán khiến chính quyền địa phương trăn trở.

Từ thực tế đó, Công ty CP Nafoods Group đã đề xuất xây dựng mô hình trồng dứa nguyên liệu tại Tri Lễ. Đây là loại cây chưa từng được canh tác quy mô tại địa phương, nhưng qua khảo sát về thổ nhưỡng và khí hậu, doanh nghiệp đánh giá có nhiều tiềm năng phát triển.

Giai đoạn đầu, dự án được triển khai trên diện tích 50 ha với 2 giống chủ lực là Queen và MD2 tại khu vực đồi Tà Pàn và Bản Bò 3. Tổng mức đầu tư khoảng 200 triệu đồng/ha, bao gồm giống, hệ thống tưới, vật tư và hướng dẫn kỹ thuật...

Theo đánh giá ban đầu, giống Queen cho năng suất khoảng 40 tấn/ha, trong khi giống MD2 đạt từ 60-70 tấn/ha. Ngoài sản lượng quả thương phẩm, cây còn cung cấp nguồn chồi giống phục vụ mở rộng diện tích trong các vụ tiếp theo. Khối lượng quả cũng đáp ứng yêu cầu chế biến và xuất khẩu, bình quân từ 0,7-1,2 kg/quả đối với giống Queen và 1,5-2,5 kg/quả đối với giống MD2.

Toàn bộ sản lượng thu hoạch tại Tri Lễ hiện được vận chuyển về nhà máy chế biến. Với công suất khoảng 300 tấn nguyên liệu mỗi ngày, nhà máy đủ khả năng tiếp nhận toàn bộ sản lượng. Theo kế hoạch, sau khi mô hình thử nghiệm được đánh giá thành công, Nafoods sẽ tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu, đồng thời cung ứng giống, hướng dẫn kỹ thuật và đồng hành cùng người dân trong toàn bộ quá trình sản xuất. Mô hình liên kết này giúp người dân không còn phải loay hoay tìm đầu ra như nhiều loại nông sản khác.

Trong thời gian tới, doanh nghiệp dự kiến mở rộng thêm từ 50-100 ha tại các khu vực đủ điều kiện canh tác; đầu tư sản xuất giống dứa MD2 bằng công nghệ nuôi cấy mô nhằm chủ động nguồn giống chất lượng cao; đồng thời hoàn thiện các thủ tục để xây dựng vùng nguyên liệu đạt chứng nhận GlobalG.A.P, hướng tới thị trường xuất khẩu.

Song song với việc mở rộng diện tích, Nafoods cũng sẽ phối hợp với chính quyền địa phương và người dân nhân rộng mô hình sang các khu vực lân cận, từng bước hình thành vùng dứa nguyên liệu tập trung ở khu vực miền tây Nghệ An.

Qua vụ sản xuất đầu tiên, kết quả khảo sát cho thấy điều kiện đất đai, khí hậu và thổ nhưỡng tại Tri Lễ khá phù hợp với cây dứa, đặc biệt là giống MD2 phục vụ chế biến. Đây được xem là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư lâu dài, còn người dân có thêm niềm tin vào một loại cây trồng có khả năng tạo thu nhập ổn định.

Đối với vùng biên còn nhiều khó khăn như Tri Lễ, giá trị của những quả dứa đầu mùa không chỉ nằm ở sản lượng thu hoạch. Quan trọng hơn, đó là niềm tin về một hướng phát triển mới đang dần hình thành, nơi doanh nghiệp, chính quyền và người dân cùng tham gia xây dựng chuỗi sản xuất hàng hóa bền vững. Nếu mô hình tiếp tục phát huy hiệu quả, cây dứa hoàn toàn có thể trở thành cây trồng chủ lực, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và mở ra cơ hội đổi thay cho đồng bào vùng biên.

Nâng chất cuộc sống trên miền biên viễn

Có mặt trên đồi dứa giữa cái nắng dịu nhẹ trên vùng biên Tri Lễ, điều dễ nhận thấy nhất không phải những luống dứa xanh ngút mắt mà là không khí rộn ràng của bà con trong ngày thu hoạch đầu tiên. Những gùi dứa đầy ắp nối nhau xuống chân đồi, tiếng cười nói xen lẫn niềm phấn khởi. Với nhiều người, đây không đơn thuần là một vụ thu hoạch, mà còn là dấu hiệu cho thấy vùng đất lâu nay chỉ quen với ngô, sắn đang có thêm một cơ hội đổi thay.

Địu gùi dứa trên lưng đưa về điểm tập kết, anh Xồng Bá Giờ (SN 1992), không giấu được niềm vui. Gắn bó với doanh nghiệp 7 năm trời, anh cho biết công việc ổn định đã giúp gia đình có nguồn thu nhập đều đặn để nuôi các con ăn học.

"Cây dứa là cây mới ở Tri Lễ nhưng vụ đầu cho năng suất khá tốt. Gia đình tôi dự định sẽ mở rộng diện tích trong vụ tới. Nhiều bà con cũng đang có ý định làm theo vì thấy cây dễ chăm sóc, lại có doanh nghiệp đứng ra bao tiêu nên ai cũng yên tâm hơn", anh Giờ chia sẻ.

Theo anh Giờ, trước đây phần lớn người dân trong vùng trồng sắn cao sản. Mỗi vụ thu hoạch đều thấp thỏm vì giá cả bấp bênh, đầu ra phụ thuộc thương lái nên thu nhập không ổn định. Chính vì vậy, việc có doanh nghiệp liên kết sản xuất, thu mua sản phẩm đã tạo thêm động lực để bà con mạnh dạn chuyển đổi cây trồng.

Chứng kiến những quả dứa đầu tiên được thu hoạch, ông Lô Minh Điệp, Chủ tịch UBND xã Tri Lễ, cho rằng kết quả bước đầu đã cho thấy cây dứa phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương.

"Trước đây Nafoods đã đầu tư trồng chanh leo tại Tri Lễ, nay tiếp tục đưa cây dứa vào sản xuất. Qua thực tế, cây sinh trưởng tốt, cho năng suất khả quan. Đây là tín hiệu tích cực để địa phương và doanh nghiệp tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu trong thời gian tới", ông Điệp nói.

Theo Chủ tịch UBND xã Tri Lễ, điều địa phương kỳ vọng không chỉ là thêm một loại cây trồng mới mà còn là tạo thêm việc làm cho người dân, nhất là lực lượng lao động trẻ chưa có việc làm ổn định. Khi doanh nghiệp đầu tư lâu dài, người dân có thể tham gia từ khâu trồng, chăm sóc, thu hoạch đến vận chuyển, hình thành chuỗi sản xuất ngay trên địa bàn thay vì phải rời quê đi làm ăn xa.

Ông Điệp cho biết chính quyền địa phương sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp và người dân trong việc mở rộng diện tích, hoàn thiện vùng quy hoạch trồng dứa. Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp của tỉnh, trong đó có Nghị quyết số 34, sẽ là điều kiện thuận lợi để người dân mạnh dạn đầu tư sản xuất.

Quan trọng hơn cả, sự xuất hiện của cây dứa đang góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân vùng biên. Từ chỗ canh tác nhỏ lẻ, phụ thuộc vào thị trường tự do, bà con từng bước làm quen với mô hình sản xuất theo chuỗi liên kết, có quy trình kỹ thuật, có doanh nghiệp đồng hành và có đầu ra ổn định.

Con đường để Tri Lễ thoát nghèo vẫn còn nhiều việc phải làm. Nhưng những đồi dứa đang xanh tốt hôm nay đã mở ra một hướng đi mới, khi vùng nguyên liệu tiếp tục được mở rộng, chuỗi liên kết được hình thành và duy trì bền vững, cây dứa không chỉ mang lại thu nhập mà còn góp phần thay đổi diện mạo vùng biên, tạo sinh kế lâu dài để đồng bào yên tâm bám đất, bám bản và phát triển kinh tế ngay trên chính quê hương mình góp phần ổn định an ninh chính trị, bảo vệ chủ quyền nơi phên dậu của Tổ quốc.