Gắn trách nhiệm người đứng đầu với việc triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 5/2026, Thứ trưởng Bộ Tài Chính Nguyễn Đức Chi thẳng thắn nhìn nhận, việc triển khai cũng như tiến độ giải ngân không chỉ của ba Chương trình mục tiêu quốc gia mà ngay cả đối với kế hoạch đầu tư công nói chung hiện nay còn chậm. Bộ Tài chính cùng các bộ, ngành, địa phương đã nhiều lần đánh giá và báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về các nguyên nhân của tình trạng này, cả chủ quan và khách quan.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, đâu đó còn tồn tại tình trạng yếu kém trong chỉ đạo điều hành, năng lực tổ chức triển khai, và việc né tránh, đùn đẩy trách nhiệm của một bộ phận cán bộ khi thực hiện ba Chương trình mục tiêu quốc gia. Xuất phát từ tình hình đó, Bộ Tài chính đã tham mưu, báo cáo Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 22/CT-TTg.

Để khắc phục các nguyên nhân làm chậm tiến độ triển khai, thực hiện cũng như chậm giải ngân đối với ba Chương trình mục tiêu quốc gia, hướng tới mục tiêu giải ngân cao nhất có thể, đạt 100% kế hoạch của năm 2026, lãnh đạo Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, cơ quan từ Trung ương đến địa phương tập trung triển khai đồng bộ nhóm các giải pháp.

Thứ nhất, phải khẩn trương rà soát, hoàn thiện các cơ chế, chính sách và các văn bản hướng dẫn thực hiện ba Chương trình mục tiêu quốc gia. Các bộ, ngành theo chức năng, nhiệm vụ của mình, rà soát xem còn thiếu phần nào, cần sửa đổi, bổ sung quy định hay cần hướng dẫn cụ thể như nào để đảm bảo cơ chế, chính sách đồng bộ, dễ hiểu, dễ thực hiện trong quá trình tổ chức thực hiện. Đối với các quy định, cần cố gắng dễ hiểu và chỉ được hiểu theo một cách duy nhất nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện, tránh trường hợp có nhiều cách hiểu khác nhau, gây khó khăn, phải hỏi và đáp nhiều lần, dẫn đến không khắc phục được nguyên nhân chậm trễ.

Thứ hai, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong quá trình tổ chức thực hiện. Các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức được giao nhiệm vụ triển khai thực hiện phải đề cao trách nhiệm của người đứng đầu. Hiện nay đang triển khai việc đánh giá cán bộ thường kỳ. Do đó, việc đề cao trách nhiệm này cũng thuận lợi. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã chỉ đạo gắn việc triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia, giải ngân nguồn vốn này với một tiêu chí để đánh giá năng lực và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ. 

"Tôi cho rằng đây là một giải pháp rất tốt và chúng ta phải thực hiện nghiêm túc giải pháp này. Nếu đơn vị, tổ chức hay người đứng đầu nào có trách nhiệm trong việc để chậm giải ngân, chúng ta phải làm rõ và có biện pháp xử lý theo quy định của Đảng và Nhà nước", Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi bày tỏ quan điểm.

Thứ ba, cần tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát. Các địa phương phải chủ động giải quyết những nội dung thuộc thẩm quyền. Đồng thời, rà soát và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Thứ tư, phải tập trung nâng cao năng lực cán bộ cơ sở trong quản lý đầu tư công, đấu thầu, tài chính, ngân sách và thanh quyết toán. Đây là một khâu yếu trên thực tế đối với ba Chương trình mục tiêu quốc gia. Do đó, cần nâng cao năng lực cho cán bộ khi tổ chức thực hiện. Cùng một môi trường pháp luật, pháp lý như nhau, nhưng có địa phương, bộ, ngành làm tốt, trong khi có địa phương, bộ, ngành lại không làm tốt và để chậm. Do đó, cần nâng cao năng lực của cán bộ trong tổ chức thực hiện. Khi hiểu rõ và nhận thức đúng đắn thì sẽ có những quyết định triển khai nhanh chóng hơn.

Thứ năm, Chỉ thị 22/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã nêu rất rõ mục tiêu và hiệu quả của Chương trình. Do đó, phải quán triệt để tất cả các tổ chức, cá nhân, bộ, ngành, địa phương, người dân hiểu rõ và triển khai quyết liệt để thực hiện các chỉ đạo của Thủ tướng, tránh tình trạng vốn có, vốn tồn đọng nhưng nhiệm vụ cần lại không triển khai được trên thực tế, không đem lại hiệu quả.

Cuối cùng, cần công khai, minh bạch thông tin về kết quả thực hiện nhiệm vụ của các tổ chức, địa phương, bộ, ngành. Đây là một công cụ giúp các tổ chức, cá nhân nâng cao tinh thần trách nhiệm và tập trung nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ giải ngân vốn cho ba Chương trình mục tiêu quốc gia.

Thứ trưởng Bộ Tài chính tin tưởng, nếu triển khai nghiêm túc, đồng bộ các nhóm giải pháp như vậy, trong thời gian còn lại của năm 2026, các nhiệm vụ và kế hoạch vốn của các Chương trình mục tiêu quốc gia sẽ được giải ngân và sử dụng hiệu quả nhất.