Giữa vùng chè Tân Cương nổi tiếng của Thái Nguyên, HTX Chè Hảo Đạt đang tạo dấu ấn bằng một cách làm khác biệt: Sản xuất hữu cơ, quản lý vùng nguyên liệu bằng công nghệ số và minh bạch hóa toàn bộ quy trình bằng truy xuất nguồn gốc. Từ những nương chè truyền thống, HTX đang từng bước nâng tầm giá trị trà Việt.
Vùng chè Tân Cương của Thái Nguyên từ lâu được biết đến là “Đệ nhất danh trà” của Việt Nam, nổi tiếng với hương vị chè đặc trưng “tiền chát hậu ngọt” và những tri thức canh tác đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Không chạy theo sản lượng, HTX Chè Hảo Đạt lựa chọn con đường nâng cao giá trị sản phẩm thông qua chất lượng, truy xuất nguồn gốc và đổi mới quản trị. Cách làm này không chỉ góp phần nâng tầm thương hiệu chè Tân Cương mà còn cho thấy hướng đi mới của kinh tế tập thể mà nòng cốt là HTX, trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp xanh.
Xây dựng giá trị từ sản xuất hữu cơ
Trong chuyến khảo sát thực tế đầu tháng 6/2026 tại vùng chè Tân Cương, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có dịp tham quan mô hình sản xuất của HTX Chè Hảo Đạt. Giữa những nương chè xanh mướt, trong ngôi nhà gỗ năm gian truyền thống – không gian đón khách và thưởng trà của HTX, bà Đào Thanh Hảo - Giám đốc HTX Chè Hảo Đạt, đã chia sẻ về hành trình kiên trì theo đuổi con đường sản xuất chè hữu cơ và xây dựng thương hiệu trà Tân Cương bằng chất lượng.
HTX Chè Hảo Đạt được thành lập năm 2016. Ngay từ những ngày đầu, HTX xác định chất lượng và sự an toàn của sản phẩm là yếu tố cốt lõi trong phát triển thương hiệu. Sau thời gian sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, đến năm 2022, HTX quyết định chuyển đổi sang canh tác hữu cơ nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh. Hướng đi này không chỉ tạo nên sự khác biệt cho sản phẩm chè Hảo Đạt mà còn góp phần khẳng định vị thế thương hiệu trên thị trường, mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu.
Theo bà Hảo, trong khi nhiều đơn vị lựa chọn phát triển theo hướng mở rộng sản lượng, HTX Chè Hảo Đạt tập trung vào sản xuất theo chiều sâu, với các dòng sản phẩm chất lượng cao.
“Không thể làm theo kiểu đại trà. Sản lượng có thể thấp hơn nhưng phải bảo đảm chất lượng. Khách hàng tìm đến mình vì thương hiệu và sự tin tưởng”, bà Hảo cho biết.
Tuy nhiên, theo bà Hảo, thách thức lớn nhất không nằm ở kỹ thuật mà ở việc thay đổi nhận thức của người nông dân.
“Mình phải tìm ra được cái cốt lõi của trà, tìm được hướng để nâng cao giá trị cho bà con. Cho nên tôi hướng đến sản xuất hữu cơ. Nhưng quan trọng là người dân phải được hướng dẫn, để họ hiểu được giá trị của hữu cơ là như thế nào”, bà nói.
Minh bạch từ nương chè
Dù Tân Cương là vùng chè nổi tiếng của cả nước, theo bà Đào Thanh Hảo, để giữ vững danh tiếng “Đệ nhất danh trà”, kinh nghiệm truyền thống thôi là chưa đủ. Điều quan trọng là phải xây dựng được quy trình sản xuất đồng bộ, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật và kiểm soát chất lượng ở tất cả các khâu từ chăm sóc, thu hái đến chế biến.
Theo bà Hảo, trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng và độ an toàn của thực phẩm, sản phẩm chè không chỉ cần ngon mà còn phải chứng minh được nguồn gốc và cách thức sản xuất.
“Người tiêu dùng muốn tìm đến đúng nơi mà họ có thể tin tưởng rằng sản phẩm thực sự được sản xuất theo hướng hữu cơ. Vì vậy, toàn bộ quy trình chăm sóc, thu hái, chế biến đều được quản lý theo hệ thống và tích hợp đầy đủ thông tin truy xuất nguồn gốc trên mã QR của sản phẩm”, bà Hảo cho biết.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, HTX Chè Hảo Đạt đã xây dựng vùng nguyên liệu theo hướng quản lý đồng bộ. HTX hiện quản lý và liên kết trên 40 ha vùng nguyên liệu, được trồng theo phương pháp hữu cơ, với sản lượng đạt gần 400 tấn búp tươi mỗi năm. Trong đó, 10 ha thuộc HTX quản lý trực tiếp, 30 ha còn lại được liên kết với các hộ dân địa phương thông qua hợp đồng, xác định rõ diện tích, quyền lợi và trách nhiệm của từng bên.
Nếu trước đây việc quản lý vùng nguyên liệu chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và sự thỏa thuận giữa các hộ dân thì nay toàn bộ diện tích liên kết đều được quản lý bằng hồ sơ vùng trồng, số thửa, sơ đồ vị trí và dữ liệu sản xuất cụ thể.
Một trong những công cụ quan trọng được HTX áp dụng là sổ nông hộ điện tử. Từ khâu chăm bón, tưới nước đến thu hái, mọi hoạt động sản xuất đều được cập nhật trên hệ thống theo từng hộ và từng lô đất. Việc số hóa nhật ký sản xuất không chỉ giúp HTX kiểm soát chặt chẽ vùng nguyên liệu mà còn tạo cơ sở cho việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Để người dân sử dụng thành thạo, HTX thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn và hướng dẫn cập nhật dữ liệu theo thời gian thực.
“Làm ngày nào cập nhật ngày đó. Nhờ vậy việc quản lý thuận lợi hơn rất nhiều, còn người nông dân cũng dần quen với các ứng dụng trực tuyến”, bà Hảo chia sẻ.
Không dừng lại ở đó, các vùng nguyên liệu liên kết còn được lắp đặt hệ thống camera giám sát nhằm theo dõi hoạt động sản xuất và thu hái. Song song với việc ứng dụng công nghệ, HTX cũng duy trì các quy định nghiêm ngặt về vệ sinh môi trường và quy trình sản xuất. Tại các nương chè, người lao động không được xả rác, toàn bộ chè nguyên liệu đều được thu hái bằng tay để bảo đảm chất lượng búp chè.
Theo bà Hảo, trong giai đoạn đầu triển khai, không ít hộ dân còn băn khoăn khi phải tuân thủ các yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn trước. Tuy nhiên, khi nhận thấy hiệu quả của mô hình, người dân đã chủ động thực hiện các quy trình kỹ thuật và nâng cao ý thức trong sản xuất.
Tiên phong ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số
Trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành động lực quan trọng của phát triển nông nghiệp, HTX Chè Hảo Đạt tập trung nâng cao giá trị sản phẩm thông qua khoa học công nghệ và quản trị hiện đại.
Theo bà Đào Thanh Hảo, nếu trước đây chất lượng chè chủ yếu dựa vào kinh nghiệm của người làm nghề thì nay công nghệ đang trở thành công cụ quan trọng giúp nâng cao năng suất, kiểm soát chất lượng và xây dựng thương hiệu.
Những năm gần đây, HTX đã đầu tư mạnh cho cơ giới hóa và tự động hóa trong sản xuất. Hiện khoảng 70% các công đoạn sản xuất và chế biến chè của HTX được thực hiện bằng máy móc hiện đại như hệ thống tưới tự động, máy vò chè, máy sao sấy, máy đóng ẩm, máy in ngày sản xuất và máy hút chân không phục vụ đóng gói. Việc ứng dụng thiết bị hiện đại không chỉ giảm sức lao động mà còn giúp các công đoạn chế biến được thực hiện đồng đều, ổn định hơn.
Cùng với đổi mới trong sản xuất, HTX Chè Hảo Đạt cũng là một trong những đơn vị tiên phong trong ngành chè Thái Nguyên đưa chuyển đổi số vào hoạt động kinh doanh. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các kênh bán hàng truyền thống, HTX đã đẩy mạnh quảng bá và phân phối sản phẩm trên website, Facebook, Zalo, Shopee và TikTok. Nhờ đó, sản phẩm chè Hảo Đạt có thể tiếp cận người tiêu dùng trên phạm vi cả nước, đồng thời mở rộng cơ hội kết nối với các đối tác trong và ngoài nước.
Đáng chú ý, chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở hoạt động bán hàng mà còn được áp dụng trong công tác quản trị nội bộ. HTX đã triển khai hệ thống máy chấm công điện tử để quản lý thời gian làm việc của người lao động. Dữ liệu chấm công sau đó được kết nối với các ứng dụng VBA do HTX xây dựng để tự động tổng hợp ngày công, tính lương và quản lý nhân sự.
Theo bà Hảo, việc ứng dụng công nghệ giúp giảm đáng kể khối lượng công việc thủ công, hạn chế sai sót trong quản lý, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của HTX. Đây cũng là một trong những yếu tố góp phần thay đổi cách thức vận hành của mô hình hợp tác xã truyền thống theo hướng chuyên nghiệp và hiện đại hơn.
Cùng với đó, 100% sản phẩm của HTX đều được gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, cho phép người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra thông tin về vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất và sản phẩm. Việc kết hợp giữa công nghệ sản xuất, thương mại điện tử và quản trị số đang từng bước tạo ra chuỗi giá trị khép kín, giúp nâng cao sức cạnh tranh cho sản phẩm chè Tân Cương trên thị trường.
Tạo giá trị gia tăng cho cây chè
Nhờ kiên trì theo đuổi hướng đi chất lượng cao và ứng dụng công nghệ trong quản lý sản xuất, HTX Chè Hảo Đạt đã từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.
Hiện nay, toàn bộ diện tích chè của HTX đều được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và hữu cơ. Sản phẩm chè Đinh và chè Tôm nõn của HTX Hảo Đạt đã đạt chứng nhận OCOP 5 sao quốc gia.
Nổi bật trong đó là 7 dòng sản phẩm chè Đinh cao cấp được chế biến từ những búp chè tuyển chọn kỹ lưỡng, có giá bán từ 1 triệu đến 7 triệu đồng/kg. Trong khi các sản phẩm phổ thông hơn với giá cả hợp lý, như chè Móc câu, chè đặc sản Thái Nguyên vẫn giữ được hương vị đặc trưng và phù hợp với nhiều phân khúc khách hàng. Ngoài ra, HTX còn phát triển nhiều sản phẩm chế biến như kẹo lạc trà xanh, kẹo dồi trà xanh...
Năm 2025, doanh thu của HTX đạt hơn 50 tỷ đồng, trong đó khoảng 30% sản lượng được tiêu thụ thông qua các sàn thương mại điện tử. Hoạt động sản xuất, kinh doanh của HTX hiện tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 60 lao động với mức thu nhập bình quân 7-9 triệu đồng/người/tháng.
Không chỉ dừng lại ở sản xuất, HTX còn phát triển du lịch gắn với sản phẩm OCOP và văn hóa trà, mang đến cho du khách trải nghiệm tham quan đồi chè, trực tiếp thu hái, sao chè thủ công và tìm hiểu về lịch sử, văn hóa trà Tân Cương.
Sinh ra và lớn lên trên vùng đất Tân Cương, gắn bó cả đời mình với nghề làm chè, nghệ nhân Đào Thanh Hảo luôn đau đáu mong muốn đưa những sản phẩm trà mang đậm hương vị quê hương đến với nhiều thị trường trong và ngoài nước. Từ định hướng sản xuất hữu cơ, ứng dụng công nghệ trong quản lý vùng nguyên liệu đến đổi mới quy trình chế biến, HTX Chè Hảo Đạt đang từng bước tạo dựng giá trị mới cho cây chè truyền thống.
Năm 2025, toàn tỉnh có 103 sản phẩm của 55 chủ thể thuộc 37 xã, phường đăng ký tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP. Trong đó, có 14 sản phẩm tham gia đánh giá lại; 5 sản phẩm đăng ký nâng hạng từ 3 sao lên 4 sao và 84 sản phẩm tham gia phân hạng lần đầu.
Ứng dụng công nghệ, liên kết du lịch, mô hình sản xuất gắn với thị trường giúp nâng tầm cam Cao Phong và thúc đẩy sinh kế bền vững cho nông dân. Thông qua việc đầu tư hệ thống máy sấy lạnh, máy cô đặc chân không và quy trình chế biến khép kín, Hợp tác xã 3T Farm không chỉ giữ được màu sắc, hương thơm và giá trị dinh dưỡng của cam mà còn tạo ra các sản phẩm chế biến tiện dụng như mứt cam, trà detox cam đạt chuẩn OCOP.
Quảng Ninh từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng nông nghiệp, văn hóa và sinh thái thông qua phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn, qua đó hình thành không gian và thị trường mới cho nông nghiệp đa giá trị theo hướng bền vững.
Từ những mẻ ngũ cốc tự chế để phục vụ nhu cầu gia đình, chị Lê Thị Thủy (sinh năm 1971), trú tại xã Vũ Quang đã từng bước nghiên cứu, hoàn thiện quy trình sản xuất và xây dựng thương hiệu Thập nhị cốc Hồng Thủy, mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế hộ gia đình gắn với Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP).
