Kết nối chính sách với thực tiễn hành động tại Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu 2026

Đây là hoạt động trọng điểm hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới (5/6), Ngày Đại dương thế giới (8/6), Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026. Không chỉ là diễn đàn trao đổi chuyên môn, chương trình còn là cầu nối giữa cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp, các nhà khoa học và chuyên gia nhằm tìm kiếm những giải pháp khả thi cho công tác bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu trong bối cảnh phát triển mới của đất nước.

Sự kiện thu hút hơn 300 đại biểu tham dự trực tiếp cùng khoảng 250 - 300 điểm cầu trực tuyến trên cả nước, cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của các cấp, ngành, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng đối với các vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu.

Diễn đàn gồm hai nội dung chính: tham luận về những chính sách mới và tác động thực tiễn; tọa đàm với chủ đề “Hành động chống ô nhiễm không khí và giảm phát thải khí nhà kính”. Xuyên suốt các phiên thảo luận là thông điệp: chính sách chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành hành động cụ thể trong thực tiễn.

Từ cam kết đến hành động thực chất

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh yêu cầu cấp bách phải chuyển từ tư duy “cam kết” sang “hành động thực chất”, coi đây là chìa khóa để giải quyết hiệu quả các thách thức môi trường và khí hậu đang đặt ra.

“Bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu là nhiệm vụ lâu dài, nhiều thách thức nhưng cũng mở ra cơ hội để Việt Nam đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế. Thành công không chỉ đến từ chính sách đúng mà còn phụ thuộc vào việc tổ chức thực hiện hiệu quả với sự tham gia thực chất của tất cả các chủ thể”, Thứ trưởng Lê Công Thành nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng, các cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp cần tập trung hoàn thiện chính sách theo hướng nâng cao hiệu lực thực thi; chuyển từ tiền kiểm sang quản lý rủi ro; xử lý các vấn đề môi trường cấp bách, đặc biệt là ô nhiễm không khí; thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050; đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và toàn xã hội.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện các cam kết quốc tế về phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn và mục tiêu Net Zero vào năm 2050, diễn đàn cũng là dịp để nhìn lại những yêu cầu mới đối với hệ thống chính sách môi trường.

Đáng chú ý, thời điểm này Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang chủ trì rà soát, nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới, tạo hành lang pháp lý cho chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, quản lý phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường carbon trong nước.

Tại diễn đàn, ông Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Môi trường cho biết, sau hơn 5 năm thực hiện, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã tạo nhiều chuyển biến tích cực trong công tác quản lý nhà nước, đặc biệt ở các lĩnh vực như giấy phép môi trường, trách nhiệm tái chế của nhà sản xuất (EPR) hay thị trường carbon.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy một số quy định chưa theo kịp yêu cầu chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế; việc ứng dụng công nghệ số còn hạn chế, trong khi các công cụ kinh tế về môi trường chưa phát huy đầy đủ hiệu quả.

Theo ông Tăng Thế Cường, dự thảo luật sửa đổi được xây dựng trên ba nền tảng chính gồm: tổng kết toàn diện quá trình thực thi pháp luật; kế thừa các chính sách tiến bộ của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020; đồng thời thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng về phát triển bền vững, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tăng cường phân cấp, phân quyền.

Dự thảo tập trung vào bốn nhóm nội dung lớn: cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy mạnh phân cấp cho địa phương; hoàn thiện hành lang pháp lý cho chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn; tăng cường các công cụ quản lý chất lượng môi trường, đặc biệt là môi trường không khí và nguồn nước; đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn để hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội.

Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng

Là địa phương đăng cai tổ chức diễn đàn, Nghệ An mang đến những góc nhìn thực tiễn từ quá trình phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường.

Với diện tích tự nhiên lớn, địa hình trải dài từ biển, đồng bằng đến trung du và miền núi, tỉnh đang đối mặt với nhiều áp lực môi trường như ô nhiễm cục bộ tại một số lưu vực sông, khu vực đô thị và làng nghề; áp lực xử lý chất thải rắn sinh hoạt ngày càng gia tăng; nguy cơ ô nhiễm không khí từ hoạt động công nghiệp, giao thông và xây dựng; cùng những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu.

Theo kết quả quan trắc môi trường năm 2025, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn tỉnh đã đạt gần 1.918 tấn mỗi ngày. Một số khu vực vẫn ghi nhận tình trạng ô nhiễm hữu cơ và vi sinh cục bộ trong môi trường nước, đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác quản lý môi trường trong giai đoạn hiện nay.

Phát biểu tại diễn đàn, lãnh đạo UBND tỉnh Nghệ An khẳng định quan điểm nhất quán của địa phương là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế. Trên cơ sở đó, tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều chương trình, kế hoạch nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu, trong đó có Nghị quyết số 08-NQ/TU về tăng cường bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh, Chương trình hành động số 20-CTr/TU thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các kế hoạch thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, giảm phát thải khí nhà kính.

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại diễn đàn là đề xuất sửa đổi các quy định liên quan đến quản lý phát thải khí nhà kính.Trên cơ sở Điều 91 của Luật BVMT 2020, một loạt các Nghị định quan trọng đã được ban hành để triển khai thực hiện như: Nghị định 06/2022/NĐ-CP quy định giảm nhẹ phát thải KNK và bảo vệ tầng ozone (sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 119/2025/NĐ-CP); Nghị định số 45/2022/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BVMT (Điều 45)…Công tác quản lý nhà nước về giảm phát thải KNK đã đạt được những kết quả nền tảng bước đầu.

Ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng phụ trách Cục Biến đổi khí hậu cho biết: Dự thảo luật đang đề xuất nhiều quy định mới nhằm tăng cường hiệu quả quản lý phát thải, trong đó có việc thực hiện kiểm kê khí nhà kính hằng năm; quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong công tác kiểm kê; xây dựng hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định giảm phát thải trực tuyến; phân bổ và theo dõi hạn ngạch phát thải; quản lý hoạt động tạo tín chỉ carbon cũng như thực hiện các cam kết quốc gia về giảm phát thải.

Các ý kiến tại diễn đàn tập trung phân tích những điểm mới của dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi, các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính, kiểm soát ô nhiễm không khí và kinh nghiệm xây dựng đô thị xanh. Đại diện các cơ quan của Quốc hội cũng đã có những trao đổi, định hướng đối với các nội dung lớn trong quá trình sửa đổi luật và công tác quản lý môi trường trong thời gian tới.

Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu 2026 không chỉ là nơi thảo luận các chính sách mới mà còn gửi đi thông điệp rõ ràng: trước những thách thức ngày càng lớn về môi trường và biến đổi khí hậu, điều quan trọng nhất không phải là những cam kết trên giấy, mà là khả năng biến các chủ trương, chính sách thành hành động cụ thể, hiệu quả trong đời sống.

Phát biểu bế mạc Diễn đàn, Thứ trưởng Lê Công Thành khẳng định, qua các ý kiến trao đổi tại Diễn đàn, có thể thấy rõ áp lực đối với môi trường sẽ tiếp tục gia tăng cùng quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, phát triển hạ tầng và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Những vấn đề như ô nhiễm không khí, quản lý chất thải, suy giảm chất lượng môi trường, phát thải khí nhà kính và rủi ro khí hậu đang tác động ngày càng trực tiếp đến chất lượng tăng trưởng, sức khỏe người dân và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

 Diễn đàn thống nhất rằng, môi trường không thể tiếp tục là lĩnh vực “đi sau” xử lý hệ quả, mà phải trở thành nền tảng và động lực của phát triển bền vững. Chính sách môi trường trong giai đoạn tới không chỉ nhằm kiểm soát ô nhiễm, mà còn phải góp phần định hướng lại mô hình phát triển theo hướng xanh hơn, tuần hoàn hơn, phát thải thấp hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn trước các rủi ro khí hậu.

Tiếp thu các ý kiến tại Diễn đàn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ khẩn trương tổng hợp đầy đủ các kiến nghị để phục vụ quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi; bảo đảm thể chế mới minh bạch, ổn định, dễ thực hiện, vừa kiểm soát hiệu quả nguy cơ ô nhiễm, vừa tạo hành lang thuận lợi cho đầu tư, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh.