Kiểm soát tốt dịch bệnh, tạo đà tăng trưởng

Báo cáo tại Hội nghị, ông Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết, trong giai đoạn 2023 – 2025, sản lượng thịt lợn tiếp tục duy trì xu hướng tăng. Năm 2025, sản lượng thịt lợn ước đạt khoảng 5,39 triệu tấn, tăng khoảng 3,9% so với năm 2024. Mặc dù tốc độ tăng trưởng có xu hướng chậm lại, nhưng sản xuất vẫn duy trì ổn định khi thị trường dần cân bằng cung – cầu và ngành chăn nuôi chuyển sang phát triển theo hướng hiệu quả và bền vững hơn.

Năm 2025, tổng đàn gia cầm đạt khoảng 584,9 triệu con, tăng nhẹ 0,1% so với năm 2024, cho thấy ngành chăn nuôi gia cầm đang duy trì quy mô ổn định và có xu hướng phát triển theo hướng kiểm soát sản lượng, nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm.

Cùng với sản lượng tăng, mức tiêu thụ sản phẩm chăn nuôi trong nước cũng mở rộng. Tổng lượng thịt tiêu thụ bình quân đầu người tăng từ 69,6 kg năm 2021 lên 87,6 kg năm 2025, tương ứng mức tăng trưởng khoảng 5,9%/năm.

Trong cơ cấu tiêu dùng, thịt lợn vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất, với mức tiêu thụ tăng từ 45,7 kg lên 54,9 kg/người/năm. Tiếp đến là thịt gia cầm, tăng từ 21,9 kg lên 25,8 kg/người/năm… Hiện, ngành chăn nuôi cung cấp khoảng hơn 20 triệu tấn thực phẩm mỗi năm, đáp ứng nhu cầu của gần 100 triệu dân, đồng thời từng bước mở rộng thị trường xuất khẩu…

Về công tác kiểm dịch, ông Phan Minh Quang, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết: Trong giai đoạn 2024 – 2025, công tác kiểm dịch động vật và sản phẩm động vật xuất khẩu, nhập khẩu tiếp tục được triển khai theo đúng quy định của pháp luật về thú y, góp phần kiểm soát dịch bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ sản xuất trong nước và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại quốc tế.

Trong thời gian qua, hệ thống quản lý nhà nước về chăn nuôi và thú y đã chủ động tham mưu và triển khai nhiều biện pháp, giải pháp đồng bộ nhằm phòng, chống dịch bệnh động vật, từng bước củng cố và hoàn thiện các hoạt động của hệ thống giám sát, tiêm phòng, kiểm dịch, kiểm soát giết mổ, vệ sinh thú y, đồng thời thúc đẩy xây dựng cơ sở, vùng an toàn dịch bệnh...

Tuy nhiên, tình hình dịch bệnh động vật, đặc biệt là tình hình dịch bệnh trên gia súc, gia cầm trên phạm vi toàn cầu tiếp tục diễn biến phức tạp, có xu hướng gia tăng và lây lan rộng, đa vật chủ, chịu tác động mạnh của giao thương, vận chuyển, biến đổi sinh thái và tương tác giữa động vật – con người – môi trường. Thực tiễn đã cho thấy dịch bệnh động vật hiện nay không còn mang tính cục bộ trong phạm vi quốc gia hay đơn ngành, mà đã trở thành vấn đề mang tính khu vực và toàn cầu. Khu vực châu Á – Thái Bình Dương tiếp tục được đánh giá là vùng nguy cơ cao đối với nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên gia súc, gia cầm như: Cúm gia cầm, dịch tả lợn châu Phi, lở mồm long móng, viêm da nổi cục...

Việc chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp làm thay đổi đáng kể phương thức tổ chức và vận hành công tác phòng, chống dịch bệnh động vật tại địa phương. Theo đó, cấp xã được giao thêm nhiều nhiệm vụ trực tiếp hơn trong giám sát, phát hiện và cảnh báo dịch bệnh, công bố dịch bệnh, tổ chức triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh động vật thống kê thiệt hại và tham mưu thực hiện các chính sách hỗ trợ sau dịch.

Trong bối cảnh đó nếu không kịp thời rà soát, hoàn thiện cơ chế vận hành, sẽ phát sinh khoảng trống trong chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện, đặc biệt là trong giai đoạn đầu sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Tạ Văn Tường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hà Nội cho biết, trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, tình hình dịch bệnh động vật trên cạn trên địa bàn thành phố có nhiều diễn biến phức tạp, đặc biệt là một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như: Dịch tả lợn châu Phi, cúm gia cầm, bệnh dại động vật… tiềm ẩn nguy cơ phát sinh và lây lan. Trong năm 2025, dịch bệnh đã xảy ra tại 1.162 hộ thuộc 293 thôn, 44 xã, phường, buộc phải tiêu hủy 29.762 con lợn. Từ đầu năm 2026 đến nay, bệnh tiếp tục xảy ra tại 14 hộ thuộc 7 xã, buộc phải tiêu hủy 481 con lợn, trong đó có 3 xã có ổ dịch kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026. Hiện nay còn 1 xã chưa qua 21 ngày theo quy định...

Để công tác phòng, chống dịch bệnh và phát triển chăn nuôi của thủ đô hiệu quả, ông Tường kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm ban hành các quy chuẩn, tiêu chuẩn và định mức kinh tế - kỹ thuật trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y, đặc biệt là đối với các hoạt động phòng chống dịch bệnh động vật, kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và kiểm tra vệ sinh thú y, chăn nuôi tuần hoàn, chăn nuôi ứng dụng cao... nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất để các địa phương tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả. Đồng thời, tiếp tục quan tâm nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ các địa phương trong công tác phòng chống dịch bệnh động vật, xây dựng vùng an toàn dịch bệnh và phát triển hệ thống giết mổ tập trung...

Đồng quan điểm với ông Tường, ông  Trần Thanh Hiệp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang cho rằng, để làm tốt công tác phòng, chống dịch bệnh các địa phương cần tăng cường giám sát, theo dõi chặt chẽ tình hình dịch bệnh gia súc, gia cầm, đặc biệt là bệnh dại trên chó, mèo; bệnh dịch tả heo châu Phi, cúm gia cầm; kịp thời xử lý dứt điểm từng ổ dịch hạn chế lây lan, gây thiệt hại trên diện rộng. Địa phương đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích và hỗ trợ xây dựng thêm cơ sở/vùng an toàn dịch bệnh đối với bệnh dịch tả lợn châu Phi và bệnh cúm gia cầm, lở mồm long móng, viêm da nổi cục trâu, bò tạo thuận lợi cho liên kết tiêu thụ…

Đến nay, tổng đàn gia súc, gia cầm của An Giang khoảng gần 20 triệu con, trong đó: đàn trâu 5.734 con; đàn bò có 58 ngàn con; đàn heo có khoảng 447.071 con; đàn gia cầm khoảng 13,3 triệu con. Toàn tỉnh hiện có khoảng 148 trang trại chăn nuôi heo với quy mô tổng đàn khoảng 48.920 con. Trong đó có 04 trại chăn nuôi quy mô lớn/16.850 con, 27 trại quy mô vừa/24.080 con và 117 trại chăn nuôi quy mô nhỏ/7.990 con.

Là địa phương có số lượng đàn gia súc, gia cầm lớn, ông Nguyễn Hữu Thọ, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh Bắc Ninh cho biết, tổng đàn vật nuôi của địa phương là gần 50 triệu con, trong đó: đàn trâu 30.500 con; đàn bò 116.000 con; đàn lợn 1.145.000 con; đàn gia cầm 25,5 triệu con, trong đó đàn gà 21,5 triệu con; đàn dê 37.700 con... Tổng sản lượng thịt hơi các loại năm 2025 đạt 382,7 nghìn tấn; trứng 660 triệu quả....

Để đảm bảo công tác phòng, chống dịch bệnh trong chăn nuôi trên địa bàn hiệu quả, năm 2025, từ nguồn ngân sách Bắc Ninh đã hỗ trợ 11.058.000 liều vắc xin cúm gia cầm, 36.440 liều vắc xin viêm da nổi cục, 231.280 liều vắc xin dại động vật, 113.275 liều vắc xin lở mồm long móng, 49.990 liều vắc xin dịch tả lợn châu Phi, 242.860 liều vắc xin dịch tả lợn cổ điển, 33.560 liều vắc xin tai xanh.

Hiện nay, thị trường đang có xu hướng chuyển dịch sang các sản phẩm chế biến, sản phẩm chăn nuôi sạch, chăn nuôi hữu cơ và chăn nuôi an toàn sinh học, đây vừa là cơ hội nhưng cũng là thách thức đối với ngành chăn nuôi của tỉnh trong việc nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm chăn nuôi. Do đó ông Thọ cho rằng, cần sớm củng cố và nâng cao năng lực hệ thống thú y cơ sở. Tăng cường kiểm soát vận chuyển động vật và sản phẩm động vật. Kiểm tra, giám sát hoạt động giết mổ và kinh doanh sản phẩm chăn nuôi. Hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển chăn nuôi.

Tại hội nghị, đại diện một số công ty, hiệp hội ngành hàng như Tập đoàn Dabaco, Hiệp hội gia cầm Việt Nam, Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam,  Công ty Agro Monitor... cho rằng, để kiểm soát tốt dịch bệnh cũng như đẩy mạnh phát triển chăn nuôi bền vững chúng ta phải đẩy mạnh chăn nuôi theo chuỗi khép kín từ con giống, thức ăn, chăn nuôi, giết mổ, chế biến đến phân phối. Việc này đang trở thành xu hướng chủ đạo, giúp nâng cao giá trị sản phẩm và giảm thiểu rủi ro thị trường. Nhà nước cần khuyến khích các doanh nghiệp, hợp tác xã và trang trại xây dựng các mô hình liên kết chặt chẽ từ sản xuất con giống, cung ứng thức ăn chăn nuôi, tổ chức chăn nuôi, giết mổ, chế biến đến phân phối sản phẩm ra thị trường. Việc hình thành các chuỗi liên kết này sẽ giúp kiểm soát tốt chất lượng sản phẩm, giảm chi phí trung gian, nâng cao hiệu quả sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh của sản phẩm chăn nuôi trên thị trường trong nước cũng như quốc tế...

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho rằng, chiến lược phát triển của ngành trong thời gian tới là nông nghiệp xanh, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số, thích ứng với biến đổi khí hậu do đó ngành phải thay đổi mạnh mẽ từ tư duy quản lý, quản trị đến phương thức sản xuất. Đặc biệt là hoàn thiện thể chế và hệ thống văn bản pháp lý, các chính sách, đơn giản hóa các thủ tục hành chính để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững. Đẩy mạnh áp dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số; tăng cường kiểm soát dịch bệnh; đảm bảo an toàn thực phẩm; phát huy vai trò của doanh nghiệp và hiệp hội; mở rộng thị trường và thúc đẩy xuất khẩu; phát triển chế biến sâu và chuỗi giá trị; phát huy vai trò của doanh nghiệp và hiệp hội... Đặc biệt phải đẩy mạnh chuỗi liên kết, các cơ quan quản lý nhà nước phải lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm của sự phát triển...