Mô hình trồng hoa sen theo hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường

Theo báo cáo của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, hiện nay, tổng diện tích trồng sen trên địa bàn Thành phố đạt hơn 600 ha, là cơ sở để phát triển các vùng sản xuất tập trung, gắn với du lịch sinh thái và xây dựng thương hiệu sen của Thủ đô.

Tại xã Chuyên Mỹ, khách du lịch đã quen thuộc với những cánh đồng sen thơm ngát, sau thời gian nỗ lực xã đã xây dựng được mô hình với nhãn hiệu cụ thể, đến nay diện tích đã mở rộng gần 8 mẫu của 10 hộ dân. Từ đồng sen đã hình thành những sản phẩm trà sen cấp đông cho đến dòng trà ướp gạo sen cao cấp, đây chính là lời giải thực tế cho bài toán nông nghiệp thông minh và chiến lược tăng trưởng xanh bền vững của thủ đô.

Thay đổi rõ rệt nhất là việc chuyển từ trồng sen lấy hạt vốn tốn nhiều công đoạn, sản lượng không cao sang trồng sen lấy bông ướp trà. Hướng đi mới này không chỉ giảm bớt gánh nặng chế biến thô mà còn giúp năng suất và hiệu quả kinh tế tăng vọt trên cùng một diện tích canh tác. Đối với trà ướp gạo sen thượng hạng người nông dân có thể bán với giá 10 triệu một kg, đối với trà cấp đông bán từ 25.000 đến 40.000/1 ấm trà.

Được biết trong thời gian qua, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội đã triển khai xây dựng mô hình sản xuất cây hoa sen thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường, phù hợp với nhu cầu của thị trường tại xã Chuyên Mỹ (10 ha) và xã Ứng Hòa (10 ha). Mô hình tập trung chuyển giao các giống sen mới chất lượng cao phục vụ đa dạng hóa sản phẩm như sen lấy hoa, lấy hạt.

Đồng thời, Trung tâm tích cực phối hợp với các địa phương, đơn vị thực hiện mô hình kết nối với các doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm, xây dựng nhãn hiệu và phát triển chuỗi liên kết sản xuất gắn với du lịch trải nghiệm sinh thái. Qua đó, mô hình vừa giúp nâng cao giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích đất trũng kém hiệu quả, vừa góp phần bảo tồn nét đẹp văn hóa truyền thống và phát triển kinh tế xanh bền vững cho Thủ đô.

Tại xã Ứng Hòa, mô hình được triển khai với quy mô 10 ha, sử dụng hai giống sen là Bách Diệp Hồng và sen Mặt Bằng. Kết quả theo dõi cho thấy, cả hai giống sen đều sinh trưởng, phát triển tốt, phù hợp với điều kiện đất đai và khí hậu của địa phương. Cây có khả năng chống chịu khá với điều kiện thời tiết bất thuận, ít sâu bệnh, kỹ thuật canh tác không quá phức tạp, phù hợp với trình độ sản xuất của nông dân và có khả năng mở rộng diện tích trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, sản phẩm từ cây sen hiện có nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng trên thị trường. Hoa sen được sử dụng phục vụ nhu cầu tâm linh, trang trí, du lịch trải nghiệm và đặc biệt là chế biến trà sen chất lượng cao; trong khi hạt sen là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, được thị trường trong và ngoài Thành phố ưa chuộng.

Ngoài ra, các sản phẩm khác như lá sen, tâm sen, ngó sen, củ sen và gương sen đều có thể khai thác, chế biến thành nhiều sản phẩm hàng hóa, góp phần nâng cao giá trị kinh tế. Dự kiến năng suất đạt khoảng 30.000 bông hoa/ha, giá bán 3.000 đồng/bông và 2.200 kg hạt tươi/ha, giá bán 70.000 đồng/kg trong năm đầu; năng suất sẽ tiếp tục tăng từ năm thứ hai.

Mô hình bước đầu khẳng định cây sen là cây trồng đa giá trị, phù hợp với định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên những diện tích đất trũng, đất sản xuất kém hiệu quả. Đồng thời, việc sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học và quản lý đồng ruộng theo hướng an toàn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp bền vững.

Theo ông Nguyễn Đức Bình, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Ứng Hòa chia sẻ, kết quả bước đầu cho thấy cây sen thích nghi tốt với điều kiện thổ nhưỡng của địa phương, mở ra hướng phát triển mới cho sản xuất nông nghiệp. Mô hình không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.

Để phát huy hiệu quả mô hình, xã Ứng Hòa mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội trong công tác đào tạo, tập huấn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại đối với các sản phẩm từ sen.

Tuy nhiên, để mô hình này mang lại hiệu quả bền vững, lãnh đạo xã Ứng Hòa cũng đề nghị các hộ tham gia mô hình tiếp tục thực hiện tốt quy trình chăm sóc, theo dõi chặt chẽ quá trình sinh trưởng của cây sen và đánh giá hiệu quả kinh tế qua các vụ sản xuất tiếp theo. Đây sẽ là cơ sở để địa phương xem xét nhân rộng mô hình, góp phần phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững.