Ngành trồng trọt đạt nhiều thành tựu vượt bậc trong năm 2025

Vững vàng trước khó khăn, duy trì đà tăng trưởng, bảo đảm an ninh lương thực

Theo ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, năm 2025, sản xuất nông nghiệp diễn ra trong điều kiện có nhiều thách thức như thời tiết cực đoan, mưa bão, hạn hán, xâm nhập mặn xảy ra tại nhiều vùng; giá cả vật tư đầu vào có nhiều biến động; yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát thải ngày càng cao. Tuy nhiên, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng sự vào cuộc đồng bộ của các địa phương, doanh nghiệp, người dân ngành trồng trọt đã chủ động xây dựng kịch bản ứng phó, điều chỉnh thời vụ, cơ cấu cây trồng linh hoạt, bảo đảm sản xuất ổn định.

Kết quả cho thấy, tốc độ tăng trưởng giá trị ngành trồng trọt năm 2025 đạt 3,1%, vượt chỉ tiêu kế hoạch được giao. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của quá trình tái cơ cấu ngành theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Cụ thể, ngành hàng lúa gạo tiếp tục giữ vai trò then chốt trong cơ cấu ngành trồng trọt. Năm 2025, diện tích gieo cấy lúa cả nước ước đạt khoảng 7,1 triệu ha, năng suất bình quân đạt 61,1 tạ/ha, sản lượng đạt khoảng 43,5 triệu tấn. Sản lượng lúa không chỉ đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn tạo nguồn hàng ổn định cho xuất khẩu, góp phần khẳng định vị thế của Việt Nam trên thị trường lúa gạo thế giới.

Đáng chú ý, việc triển khai Đề án phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đã mang lại những kết quả bước đầu tích cực. Các mô hình sản xuất áp dụng quy trình canh tác tiên tiến, giảm lượng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, vừa nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân, vừa góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Bên cạnh lúa gạo, nhóm cây rau màu tiếp tục phát triển ổn định. Năm 2025, diện tích rau, đậu các loại đạt trên 1,1 triệu ha, sản lượng đạt gần 20 triệu tấn, tăng đáng kể so với năm trước. Nhiều vùng sản xuất rau an toàn, rau hữu cơ, rau ứng dụng công nghệ cao được mở rộng, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường trong nước và xuất khẩu.

Đối với cây ăn quả, trong năm 2025 ghi nhận sự tăng trưởng ấn tượng cả về diện tích và sản lượng. Tổng diện tích cây ăn quả đạt trên 1,3 triệu ha, trong đó nhiều loại cây xuất khẩu chủ lực như sầu riêng, xoài, nhãn, vải, thanh long tiếp tục mở rộng vùng trồng. Đặc biệt, sản lượng sầu riêng, vải, nhãn tăng trưởng mạnh và đã trở thành điểm sáng trong cơ cấu xuất khẩu rau quả.

Một trong những thành tựu nổi bật nhất của ngành trồng trọt năm 2025 là giá trị xuất khẩu rau quả đạt mức kỷ lục 8,6 tỷ USD, tăng khoảng 1 tỷ USD so với năm 2024. Kết quả này có được nhờ sự mở rộng thị trường, tháo gỡ rào cản kỹ thuật và nâng cao chất lượng sản phẩm…

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số, chuyển đổi cơ cấu cây trồng linh hoạt, hiệu quả

Trong năm 2025, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa tiếp tục được triển khai theo hướng linh hoạt, phù hợp với điều kiện từng vùng sinh thái và nhu cầu thị trường. Tổng diện tích chuyển đổi ước đạt khoảng 120.000 ha, trong đó nhiều diện tích được chuyển sang trồng cây hàng năm có giá trị kinh tế cao, cây lâu năm hoặc kết hợp sản xuất lúa, thủy sản. Theo ông Nguyễn Quốc Mạnh, việc chuyển đổi này không làm ảnh hưởng đến an ninh lương thực mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tăng thu nhập cho người nông dân và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.

Một điểm nhấn của ngành trồng trọt năm 2025 vừa qua là việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nghiên cứu, sản xuất. Nhiều tiến bộ kỹ thuật về giống cây trồng, canh tác thông minh, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM/IPHM), sử dụng phân bón hợp lý, thuốc bảo vệ thực vật sinh học được nhân rộng. Song song với đó, các cơ sở dữ liệu chuyên ngành về trồng trọt, giống cây trồng, vật tư nông nghiệp từng bước được xây dựng và kết nối, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước, chỉ đạo sản xuất và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Những kết quả đạt được trong năm vừa qua cho thấy, ngành trồng trọt đang đi đúng hướng trong quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh, sinh thái, hiện đại và bền vững. Việc giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất, nước, bảo vệ môi trường và nâng cao thu nhập cho nông dân ngày càng được chú trọng.

“Năm 2025 không chỉ là năm “được mùa, được giá” ở nhiều ngành hàng, mà còn là năm đặt nền móng quan trọng để ngành trồng trọt bước vào giai đoạn phát triển mới, giai đoạn của chất lượng, giá trị và trách nhiệm với môi trường, xã hội”, ông Mạnh cho biết.

Bước sang năm 2026 được xác định là năm bản lề trong việc hiện thực các mục tiêu tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập sâu rộng. Trong đó, ngành trồng trọt tiếp tục giữ vai trò trụ cột, không chỉ bảo đảm an ninh lương thực quốc gia mà còn đóng góp quan trọng vào tăng trưởng xuất khẩu nông sản, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo ông Nguyễn Quốc Mạnh, một trong những định hướng trọng tâm của ngành trồng trọt năm 2026 này là: tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách, pháp luật nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch, phù hợp thực tiễn sản xuất và yêu cầu hội nhập quốc tế. Trong đó tập trung rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ thực vật, giống cây trồng, phân bón, an toàn thực phẩm đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường trách nhiệm quản lý ở địa phương. Tiếp tục định hướng tổ chức lại sản xuất theo vùng sinh thái, theo nhóm cây trồng chủ lực, phát huy lợi thế so sánh của từng địa phương. Việc phát triển các vùng sản xuất tập trung, cánh đồng mẫu lớn, gắn với liên kết chuỗi từ sản xuất – chế biến – tiêu thụ được xác định là giải pháp then chốt nhằm nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản. Ưu tiên sản xuất các cây trồng có lợi thế xuất khẩu và thị trường ổn định như lúa gạo chất lượng cao, rau quả, cây ăn trái, cây công nghiệp chủ lực, đồng thời kiểm soát chặt chẽ việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa theo hướng hiệu quả, đúng quy định và bền vững.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục là khâu đột phá trong phát triển trồng trọt năm 2026. Trong đó tập trung nghiên cứu, chọn tạo và đưa vào sản xuất các giống cây trồng chất lượng cao, chống chịu sâu bệnh, thích ứng với biến đổi khí hậu; đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa, ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ số trong quản lý sản xuất. Tập trung triển khai hiệu quả Đề án sản xuất trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2025–2035; phát triển trồng trọt theo hướng xanh, tuần hoàn, giảm phát thải; đẩy nhanh xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành trồng trọt, dữ liệu đất trồng, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói phục vụ công tác quản lý, dự báo, cảnh báo sinh vật gây hại, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Đồng thời tiếp tục đẩy mạnh hợp tác quốc tế, tháo gỡ rào cản kỹ thuật, mở rộng thị trường xuất khẩu, đặc biệt là các thị trường trọng điểm như Trung Quốc, EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc… Đây là nền tảng quan trọng để ngành trồng trọt phát triển hiện đại, hội nhập sâu rộng và đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh.