Tăng cường bảo vệ, phục hồi rừng

Bảo vệ nghiêm ngặt rừng tự nhiên, không để diện tích và chất lượng rừng tiếp tục suy giảm là một trong những nhiệm vụ được Nghệ An xác định trong giai đoạn tới. Để làm được điều đó, cùng với các giải pháp quản lý, địa phương cần từng bước bảo đảm nguồn lực đầu tư cho công tác quản lý, bảo vệ rừng, nhất là đối với những diện tích rừng có vai trò đặc biệt quan trọng về phòng hộ, bảo tồn đa dạng sinh học và điều hòa môi trường sinh thái.

Theo đó, tỉnh sẽ xây dựng kế hoạch, lộ trình cụ thể để bảo đảm kinh phí từ ngân sách địa phương cho công tác quản lý, bảo vệ rừng giai đoạn 2027-2030. Việc phân bổ nguồn lực được tính toán theo từng loại rừng, mức độ xung yếu và yêu cầu bảo vệ thực tế của từng địa bàn; phấn đấu mức hỗ trợ từ ngân sách tỉnh tối thiểu bằng định mức hỗ trợ của Trung ương. Trong đó, rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và rừng sản xuất là rừng tự nhiên được ưu tiên bố trí nguồn lực. Mục tiêu không chỉ giữ ổn định diện tích rừng mà quan trọng hơn là duy trì chất lượng, chức năng sinh thái và khả năng cung cấp các giá trị lâu dài của rừng.

Tại Kế hoạch hành động Thực hiện Nghị quyết số 05-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển lâm nghiệp bền vững tỉnh Nghệ An giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo, ông Nguyễn Văn Đệ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cho rằng: Cùng với ngân sách nhà nước, Nghệ An cũng hướng tới huy động và lồng ghép hiệu quả các nguồn lực khác như tiền dịch vụ môi trường rừng, nguồn thu từ tín chỉ carbon và các nguồn xã hội hóa. Điểm quan trọng là các nguồn vốn phải được quản lý, phân bổ công khai, đúng mục tiêu, tập trung vào những khu vực thực sự cần thiết, tránh đầu tư dàn trải. Quá trình này cũng cần bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, chủ rừng và cộng đồng dân cư.

Giữ được rừng là yêu cầu trước mắt, nhưng để rừng thực sự phát huy giá trị thì chất lượng rừng cũng phải được nâng lên. Vì vậy, Nghệ An xác định phục hồi rừng nghèo, rừng nghèo kiệt, nâng cao trữ lượng và giá trị rừng là nhiệm vụ cần được triển khai song song với công tác bảo vệ.

Trên cơ sở điều tra, đánh giá và phân loại mức độ suy thoái, tỉnh sẽ xây dựng, phê duyệt và tổ chức thực hiện Phương án tổng thể phục hồi hệ sinh thái rừng tự nhiên giai đoạn 2027-2030. Những diện tích rừng nghèo kiệt sẽ được rà soát, lập bản đồ, xác định khu vực ưu tiên và xây dựng lộ trình phục hồi theo từng nhóm đối tượng.

Tùy điều kiện từng khu vực, các giải pháp kỹ thuật lâm sinh như khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên, nuôi dưỡng rừng, làm giàu rừng bằng các loài cây bản địa, cây gỗ lớn sẽ được triển khai phù hợp. Những khu vực rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ xung yếu và vùng thuộc Khu Dự trữ sinh quyển miền Tây Nghệ An được xác định là những nơi cần ưu tiên nguồn lực. Đây đều là những khu vực có vai trò lớn đối với bảo vệ nguồn nước, hạn chế thiên tai, bảo tồn đa dạng sinh học và duy trì cân bằng sinh thái.

Bên cạnh đó, tỉnh sẽ tổ chức triển khai phương án sử dụng nguồn kinh phí trồng rừng thay thế khi chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác theo cơ chế đặc thù quy định tại Nghị quyết số 137/2024/QH15, đã được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 931/QĐ-UBND.

Nâng cao hiệu quả phòng, chống cháy rừng

Nghệ An là địa phương có điều kiện khí hậu phức tạp, đặc biệt là vào mùa hè cao điểm. Vì thế, bên cạnh bảo vệ phục hồi rừng, tỉnh cũng yêu cầu các địa phương, đặc biệt là đơn vị chuyên môn cần phải cần phải nâng cao năng lực phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) và xem đây là nhiệm vụ trọng tâm. Hằng năm, Ban Chỉ huy PCCCR các cấp sẽ được kiện toàn theo hướng tinh gọn, rõ người, rõ việc, rõ địa bàn và rõ trách nhiệm. Từng thành viên, từng chủ rừng phải nắm chắc địa bàn được phân công, tránh tình trạng khi xảy ra sự cố mới bắt đầu xác định lực lượng, phương tiện và phương án xử lý.

Qua trao đổi, ông Nguyễn Thành Dũng, Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Tương Dương cho biết: Với gần 87.000 ha đất lâm nghiệp được giao quản lý, trong đó nhiều khu vực địa hình hiểm trở, chia cắt và khó tiếp cận, Ban đã chủ động ứng dụng công nghệ vào trong công tác quản lý và bảo vệ rừng như GPS, các phần mềm bản đồ số… để dễ dàng định vị và kiểm soát từng khu vực rừng.

Song song với đó, các phương án PCCCR cũng được rà soát, cập nhật thường xuyên, bám sát diễn biến thời tiết, hiện trạng tài nguyên rừng và nguy cơ cháy ở từng khu vực. Chế độ trực, thông tin và báo cáo được duy trì, bảo đảm khi có tình huống xảy ra, công tác chỉ huy, điều hành được triển khai thống nhất và kịp thời.

Một yêu cầu quan trọng khác là tăng cường phối hợp giữa lực lượng Kiểm lâm, Công an, Quân sự, chủ rừng và các lực lượng liên quan. Công tác PCCCR tiếp tục được thực hiện theo phương châm “4 tại chỗ”, gồm chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ và hậu cần tại chỗ. Trong đó, lực lượng Kiểm lâm giữ vai trò nòng cốt về chuyên môn, tham mưu và hướng dẫn kỹ thuật; các lực lượng khác phối hợp, hỗ trợ khi có tình huống phát sinh. Đồng thời, khuyến khích các chủ rừng đầu tư hạ tầng, phương tiện, trang thiết bị và ứng dụng công nghệ trong PCCCR. Việc phát hiện sớm điểm cháy, cảnh báo nguy cơ và xử lý kịp thời ngay từ cơ sở sẽ quyết định rất lớn đến mức độ thiệt hại khi xảy ra cháy rừng.

Ở cấp xã, hằng năm, các địa phương có rừng phải chủ động xây dựng phương án bảo vệ và phát triển rừng, PCCCR và thực hiện các nhiệm vụ lâm nghiệp phù hợp với tình hình thực tế. Nội dung không chỉ dừng ở bảo vệ rừng mà còn bao gồm phát triển giống cây lâm nghiệp, đầu tư cơ sở hạ tầng lâm nghiệp và các nhiệm vụ liên quan.

Từ phương án cụ thể của từng địa bàn, nhu cầu kinh phí sẽ được tổng hợp, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, bố trí theo quy định. Cách làm này giúp công tác quản lý, bảo vệ rừng đi sát cơ sở hơn, thay vì chỉ tập trung xử lý khi đã xảy ra cháy hoặc phát sinh vi phạm.