Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Quảng Ngãi đang đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ thông minh vào lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Từ quản lý tài nguyên, phòng chống thiên tai đến sản xuất, tiêu thụ nông sản, chuyển đổi số đang tạo nền tảng cho một nền nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững.
Xây dựng dữ liệu số làm nền tảng cho quản lý thông minh
Triển khai Nghị quyết 57, ngành Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ngãi xác định dữ liệu số là nền tảng cốt lõi để đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả điều hành và thúc đẩy phát triển nông nghiệp thông minh.
Đến nay, nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã được xây dựng và đưa vào vận hành, gồm dữ liệu đất đai, tài nguyên nước, môi trường, phòng chống thiên tai, đập hồ chứa, chăn nuôi, thú y và cơ sở dữ liệu dùng chung của toàn ngành.
Trong lĩnh vực tài nguyên nước, toàn tỉnh đã lắp đặt 99 trạm đo mưa tự động, 11 trạm đo mực nước tự động cùng 6 trạm giám sát, cảnh báo ngập lụt, ngầm tràn. Các hệ thống được kết nối và cập nhật dữ liệu theo thời gian thực, góp phần nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo, chủ động ứng phó với thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp.
Ở lĩnh vực môi trường, dữ liệu từ 56 trạm quan trắc nước thải, khí thải tự động của 29 doanh nghiệp đã được kết nối trực tiếp về Sở Nông nghiệp và Môi trường. Nhờ đó, cơ quan quản lý có thể theo dõi liên tục các nguồn thải lớn, kịp thời phát hiện nguy cơ ô nhiễm và nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường.
Một trong những kết quả nổi bật là xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai. Đến nay, Quảng Ngãi đã đồng bộ hơn 1,67 triệu thửa đất không gian, gần 1,56 triệu thửa đất thuộc tính lên cơ sở dữ liệu quốc gia; làm sạch hơn 1,15 triệu thông tin chủ sử dụng đất và số hóa hơn 885 nghìn hồ sơ.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ngãi Nguyễn Quang Trung, dữ liệu đất đai được cập nhật thường xuyên theo nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống", đồng bộ với cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia và thực tế sử dụng đất. Việc ứng dụng phần mềm VBDLIS cùng hệ thống giải quyết thủ tục hành chính giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Song song với đó, ngành đã số hóa 100% hồ sơ thủ tục hành chính, triển khai 211 dịch vụ công trực tuyến, trong đó có 185 dịch vụ của sở và 26 dịch vụ xã. Mục tiêu trong năm 2026 là cắt giảm 50% thời gian và chi phí thực hiện thủ tục hành chính thông qua khai thác, tái sử dụng dữ liệu số.
Ông Nguyễn Quang Trung cho biết, chuyển đổi số không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với ngành nông nghiệp. Dữ liệu được xem là "tài nguyên mới", tạo nền tảng đổi mới phương thức quản lý và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Đưa công nghệ số vào sản xuất, nâng cao giá trị nông sản
Không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng chính xác, hiện đại và bền vững hơn.
Trong lĩnh vực thủy sản, các phần mềm quản lý nghề cá VNFishbase, hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử eCDT và cấp giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản trên nền tảng số đang phát huy hiệu quả. Các giải pháp này góp phần minh bạch hóa hoạt động khai thác, nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá và hỗ trợ thực hiện các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU).
Đối với lâm nghiệp, các ứng dụng giám sát tài nguyên rừng, theo dõi diễn biến rừng, cảnh báo cháy rừng và tuần tra bảo vệ rừng trên thiết bị di động giúp lực lượng chức năng theo dõi diễn biến gần như theo thời gian thực, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ rừng.
Đáng chú ý, ngành Nông nghiệp và Môi trường đang từng bước tiếp cận các công nghệ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư như AI, Internet vạn vật (IoT), blockchain, cảm biến và thiết bị bay không người lái (drone). Trong đó, AI đang được nghiên cứu ứng dụng trong dự báo sinh vật gây hại cây trồng và từng bước tích hợp vào hệ thống dữ liệu chuyên ngành phục vụ công tác quản lý, điều hành.
Theo ông Nguyễn Quang Trung, ngành nông nghiệp đang chịu nhiều sức ép từ biến đổi khí hậu, dịch bệnh, chi phí đầu vào tăng và yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng, an toàn thực phẩm cũng như truy xuất nguồn gốc. Vì vậy, nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà là giải pháp mang tính đột phá để nâng cao năng suất, giảm rủi ro và gia tăng giá trị sản phẩm.
Cùng với ứng dụng công nghệ trong sản xuất, kinh tế số nông nghiệp cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Đến nay, tỉnh đã hỗ trợ 349 tổ chức, cá nhân đưa 588 sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử. Toàn tỉnh hiện có 643 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, trong đó có 2 sản phẩm đạt 5 sao và 55 sản phẩm đạt 4 sao. Nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp chủ động khai thác các nền tảng như Shopee, Lazada, Tiki, Facebook và Zalo để quảng bá, mở rộng thị trường tiêu thụ.
Công tác cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói tiếp tục được đẩy mạnh nhằm đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Hiện toàn tỉnh có 67 mã số còn hiệu lực, gồm 65 mã số vùng trồng và 2 mã số cơ sở đóng gói; trong đó có 39 mã số vùng trồng xuất khẩu với diện tích hơn 672 ha cho các loại cây trồng chủ lực như sầu riêng, chuối, mít, chanh dây, mận và dưa hấu.
Tạo động lực thực hiện Nghị quyết 57
Theo Sở Khoa học và Công nghệ, thực hiện Nghị quyết 57, Quảng Ngãi đã ban hành nhiều kế hoạch phát triển hạ tầng số, dữ liệu số, chính quyền số và ứng dụng AI.
Hiện tỷ lệ phủ sóng mạng 3G, 4G trên địa bàn tỉnh đạt 99,7%; mạng 5G phủ khoảng 87% khu vực trung tâm các xã; khoảng 80,3% người dân sử dụng internet. Toàn tỉnh có 2.725 doanh nghiệp công nghệ số đang hoạt động, nhiều doanh nghiệp từng bước ứng dụng IoT và công nghệ số trong sản xuất, kinh doanh.
Việc xây dựng và khai thác các cơ sở dữ liệu chuyên ngành tiếp tục được đẩy mạnh, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế số và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Theo định hướng của ngành Nông nghiệp và Môi trường, thời gian tới sẽ tiếp tục hoàn thiện các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, tích hợp dữ liệu lên Trung tâm điều hành thông minh (IOC) của tỉnh; phát triển các mô hình sản xuất thông minh theo chuỗi giá trị; khuyến khích áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP; thúc đẩy phong trào "Bình dân học vụ số" nhằm nâng cao kỹ năng số cho nông dân, đồng thời mở rộng ứng dụng AI, IoT, blockchain, cảm biến và drone trong quản lý sản xuất, cảnh báo rủi ro và truy xuất nguồn gốc nông sản.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Phước Hiền nhấn mạnh, việc triển khai Nghị quyết 57 phải được thực hiện quyết liệt, đồng bộ, thực chất, gắn với phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Với định hướng lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy công nghệ làm động lực và đổi mới sáng tạo làm giải pháp đột phá, Quảng Ngãi đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp thông minh, xanh và bền vững, góp phần nâng cao giá trị nông sản, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu trong quá trình thực hiện Nghị quyết 57.
Ngày 7/8, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ TN&MT Trần Quý Kiên chủ trì cuộc họp với Cục Chuyển đổi số và Thông tin dữ liệu Tài nguyên môi trường về tình hình thực hiện, thanh toán vốn đầu tư công kế hoạch năm 2024.
Sở Tài nguyên và Môi trường TP. Hà Nội đã triển khai đồng bộ trên địa bàn 27/30 quận huyện thuộc phạm vi dự án kết hợp với dữ liệu hiện có của 3 huyện đã thực hiện trước đây. Đến nay đã cơ bản hoàn thành thực hiện hạng mục đo đạc trên 27/27 địa bàn quận, huyện, đang tiếp tục thực hiện công tác kê khai, đăng ký đồng thời xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu. Các công việc trên được thực hiện lồng ghép từ đo đạc nội nghiệp đến xây dựng cơ sở dữ liệu để đảm bảo đồng nhất về dữ liệu không gian, địa chính và dữ liệu thuộc tính, dự kiến hoàn thành đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu đất đai trong năm 2025.
Nền Báo chí cách mạng Việt Nam có lịch sử gần 100 năm xây dựng và phát triển, có nhiều đóng góp to lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trước sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghệ số, đặc biệt là tiến trình chuyển đổi số, các cơ quan báo chí ở Việt Nam đã, đang và tiếp tục đổi mới, cải tiến, tiếp cận nhanh với phương thức làm báo mới để phát huy vai trò, chức năng là phương tiện thông tin thiết yếu, chủ lực của Đảng, Nhà nước và của Nhân dân.
Trong những năm gần đây, Việt Nam xảy ra hàng loạt loại hình thiên tai từ bão đến dông lốc, sét, mưa, lũ, lũ quét, sạt lở, nắng nóng,…có cường độ cao và tần suất bất thường gây ra nhiều thiệt hại về người và của. Các quy luật khí hậu đang ngày càng bị phá vỡ gây khó khăn cho công tác cảnh báo, dự báo của ngành Khí tượng thủy văn (KTTV). Do đó, đòi hỏi ngành KTTV phải nâng cao vai trò của ngành trong phát triển KT-XH bền vững của đất nước.
Công tác cải cách hành chính luôn được Ban Cán sự Đảng, lãnh đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo xuyên suốt, linh hoạt, thực hiện toàn diện trên tất cả các mặt công tác của Bộ, của Ngành. Với quyết tâm chính trị, sự quyết liệt trong công tác chỉ đạo điều hành của Bộ trưởng, Thứ trưởng, thủ trưởng các đơn vị, công tác cải cách hành chính của Bộ đã được Ban Chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ đánh giá một cách toàn diện.
