Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng về ngành Chăn nuôi và Thú y trong giai đoạn mới

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam là dấu mốc lịch sử trọng đại mở ra chặng đường phát triển mới của đất nước; là Đại hội của ý chí tự chủ chiến lược, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc, của khát vọng vươn lên, của niềm tin son sắt vào con đường mà Đảng, Bác Hồ và Nhân dân ta đã lựa chọn. Nghị quyết Đại hội XIV khẳng định, xây dựng, phát triển chăn nuôi, thú y không chỉ được đề cập trong Báo cáo tổng kết công tác xây dựng, phát triển ngành Nông nghiệp và Môi trường tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Bộ Nông nghiệp và Môi trường lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030 mà còn trong Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Về sự hình thành, phát triển của ngành Chăn nuôi - Thú y

Cách đây 76 năm, vào ngày 11/7/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh 125/SL ấn định nguyên tắc bài trừ bệnh truyền nhiễm cho chăn nuôi gia súc. Đây là văn bản pháp luật đầu tiên của nước ta về công tác Thú y, đánh dấu mốc lịch sử phát triển quan trọng của ngành Chăn nuôi, Thú y Việt Nam và cũng là nền tảng của hệ thống pháp luật về thú y hiện nay.

Qua quá trình hình thành và phát triển, hệ thống văn bản quản lý nhà nước chuyên ngành cũng ngày càng được hoàn thiện khi Pháp lệnh ngành Chăn nuôi, Thú y được ban hành vào năm 2004 và sự ra đời của Luật năm 2016 đã đánh dấu sự trưởng thành và phát triển của ngành Chăn nuôi và Thú y này nay.

Để ghi nhận những cống hiến, phát huy vai trò và truyền thống của Ngành Thú y, ngày 12/7/2005, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 664/QĐ-TTg về ngày truyền thống ngành Chăn nuôi, Thú y, theo đó Thủ tướng Chính phủ quyết định lấy ngày 11/7 hàng năm là “Ngày truyền thống của ngành Chăn nuôi, Thú y”.

Với vai trò làm công tác tham mưu, ngành Chăn nuôi, Thú y của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thực hiện tốt việc xây dựng kế hoạch tái cấu trúc ngành Chăn nuôi, Thú y, chương trình phát triển chăn nuôi, thú y giai đoạn 2022 – 2030, tầm nhìn đến 2045; thực hiện tốt việc hướng dẫn chăn nuôi, thú y an toàn sinh học, xây dựng quy hoạch phát triển chăn nuôi theo vùng, xã trọng điểm chăn nuôi quy mô lớn ngoài khu dân cư gắn với mạng lưới giết mổ, chế biến, tiêu thụ sản phẩm; tăng cường thực hiện công tác quản lý các sơ sở sản xuất, kinh doanh thức ăn chăn nuôi và thuốc thú y, vệ sinh, phòng chống dịch bệnh cho gia súc, gia cầm; giống vật nuôi trên phạm vi cả nước, đặc biệt những năm qua tập trung tham mưu các chính sách về phát triển chăn nuôi, thú y mà điển hình là chính sách nâng cao chất lượng giống cho các doanh nghiệp, hộ nông dân chăn nuôi (cung ứng tinh lợn, bò miễn phí). Chính sách khuyến khích đầu tư xây dựng cơ sở sơ chế, chế biến, bảo quản giống, bảo quản nông sản. Chính sách khuyến khích đầu tư cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung, hỗ trợ chi phí vật tư, hóa chất cho công tác tiêm phòng, hỗ trợ khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp và xử lý môi trường chăn nuôi để đảm bảo chăn nuôi phát triển hiệu quả bền vững.

Đặc biệt, từ khi có Luật Chăn nuôi có hiệu lực Chi cục Chăn nuôi và Thú y đã tham mưu để Hội đồng nhân dân các cấp ban hành Nghị quyết về khu vực không được phép chăn nuôi và chính sách hỗ trợ di dời các cơ sở chăn nuôi ra khỏi khu vực không được phép chăn nuôi được chính quyền và người dân đồng thuận cao.

Hàng năm thực hiện có hiệu quả công tác xây dựng kế hoạch phòng chống dịch bệnh gia súc, gia cầm. Tổ chức tốt việc tiêm phòng vắc xin định kỳ và bổ sung cho đàn vật nuôi, hàng năm chỉ đạo tổ chức 5 – 6 đợt tổng vệ sinh tiêu độc trên địa bàn có dịch bệnh. Chỉ đạo, triển khai có hiệu quả việc kiểm tra việc xuất, nhập động vật, gia súc, gia cầm vào Việt Nam.  

Về kết quả chăm lo đời sống, việc làm trong hệ thống Ngành, với lực lượng công chức, viên chức, người lao động lớn, để đảm bảo các hoạt động chuyên môn có hiệu quả, động viên người lao động yên tâm công tác việc chăm lo đời sống, việc làm, các chế độ chính sách của người lao động, công tác thi đua khen thưởng cũng được Ngành luôn quan tâm chú trọng. Hàng năm các hoạt động văn hóa, thể thao, tham quan, nghỉ dưỡng, trao đổi kinh nghiệm được tổ chức tốt, nhất là dịp kỷ niệm ngành Chăn nuôi, Thú y hàng năm. Nhiều tập thể, cá nhân trong hệ thống ngành được các cấp các Ngành ghi nhận bằng những tấm bằng khen, giấy khen.

Trong thời gian tới, ngành Chăn nuôi, Thú y dự báo có thể sẽ gặp nhiều khó khăn, thách thức bởi biến đổi khí hậu, diễn biến dịch bệnh phức tạp, nhiều bệnh mới, chủng mới xuất hiện, nhiều bệnh truyền lây giữa người và động vật tái nhiễm, môi trường ô nhiễm nặng, chăn nuôi nhỏ lẻ phân tán tỷ lệ còn cao. Đặc biệt khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có chủ trương, kế hoạch và quán triệt thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Đây vừa là cơ hội nhưng cũng vừa là một khó khăn thách thức không nhỏ với ngành Chăn nuôi, Thú y để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh mới.

Phát huy những kết quả đạt được trong gần 80 năm xây dựng và phát triển ngành Chăn nuôi, Thú y, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã và đang triển khai hiệu quả việc quán triệt sâu sắc Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đến toàn thể cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và người lao động trong ngành, đồng thời nghiêm túc chấp hành các chủ trương của Ban Chấp hành Trung ương và Bộ Chính trị; trong mọi tình huống, ở mọi nơi, mọi lúc vẫn quyết tâm cao để hoàn thành nhiệm vụ chức, trách được giao; làm tốt hơn nữa công tác cải cách hành chính trong hệ thống, nâng cao năng lực phát huy sở trường của từng người để nâng cao hiệu quả hoạt động. Về chuyên môn làm tốt hơn công tác dự báo tình hình về phát triển chăn nuôi, thú y trước bối cảnh trong nước và thế giới có nhiều biến động, diễn biến dịch bệnh khó lường. Đặc biệt làm tốt hơn công tác tham mưu về chính sách, nhất là chính sách đặc thù trong phát triển chăn nuôi, phòng chống dịch bệnh, chăn nuôi theo hướng sinh học, hữu cơ, xây dựng chuỗi liên kết, chăn nuôi công nghệ cao, tiến tới xuất khẩu để ngành Chăn nuôi ngày càng phát triển hiệu quả, bền vững.

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV đánh giá, sau 40 năm đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo là sự lựa chọn mang tính lịch sử, là quá trình phát triển toàn diện về tư duy, nhận thức lý luận, về đường lối lãnh đạo của Đảng trong xây dựng, phát triển ngành Nông nghiệp và Môi trường nói riêng, xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc nói chung, có ý nghĩa to lớn mở ra diện mạo, tầm nhìn mới cho xây dựng và phát triển đất nước. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã chỉ rõ: “Chuyển từ tư duy ứng phó, khắc phục có tính bị động sang chủ động phòng ngừa, kiểm soát phục hồi môi trường, hệ sinh thái từ khai thác “tận diệt”  tài nguyên, thiên nhiên sang khai thác bền vững tài nguyên, thiên nhiên, từ tăng trưởng “nóng” sang tăng trưởng bao trùm và phát triển nhanh, bền vững- không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế; đặt vấn đề bảo vệ môi trường lên hàng đầu, lấy bảo vệ môi trường sống và sức khẻ của nhân dân làm mục tiêu trong chiến lược phát triển đất nước” (1). Như vậy, ngành Chăn nuôi, Thú y từng bước phát triển theo hướng sinh thái, xanh, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao, nâng cao chất lượng, hiệu quả, tiếp tục phát huy vai trò trong nền kinh tế, góp phần bảo đảm an ninh kinh tế quốc gia. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng khẳng định: “Chủ động thích ứng có hiệu quả với biến đổi khí hậu, phòng, chống giảm thiểu thiên tai, dịch bệnh; quản lý, khai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả và bền vững tài nguyên; lấy bảo vệ môi trường sống và sức khẻ nhân dân làm mục tiêu hàng đầu, kiên quyết loại bỏ những dự án gây ô nhiễm môi trường, bảo đảm chất lượng môi trường sống, bảo vệ đa dạng sinh học và hệ sinh thái, xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thân thiện với môi trường” (2).

Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch đúng hướng, tỷ trọng khu vực nông, lâm nghiệp và thuỷ sản giảm; tỷ trọng khu vực công nghiệp, xây dựng và khu vực dịch vụ tăng. Công nghiệp chế biến, chế tạo phát triển khá; tỉ lệ nội địa hoá được cải thiện. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tập trung vốn đầu tư công cho các công trình trọng điểm quốc gia, có sự lan toả cao, kết nối vùng, liên vùng, khắc phục cơ bản tình trạng đầu tư dàn trải, phân tán. Tăng trưởng tín dụng đã hướng mạnh vào hoạt động sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Hoạt động sản xuất kinh doanh của một số tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước đã có hiệu quả, giữ vững vị trí then chốt trong nền kinh tế.

Những kết quả đạt được của ngành Chăn nuôi, Thú y trong thời gian qua đã khẳng định sự đột phá và đổi mới toàn diện cả trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo lẫn tổ chức thực hiện của các cấp, các ngành và địa phương. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, Chăn nuôi, Thú y vẫn còn một số hạn chế và yếu kém cần được khắc phục. Cơ chế, chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vẫn còn nhiều vướng mắc; cơ chế, chính sách, nguồn lực đầu tư, quản lý tài chính trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và chế độ đãi ngộ đối với đội ngũ trí thức chưa thực sự phù hợp. Thị trường khoa học, công nghệ trong chăn nuôi, thú y phát triển chậm, một số mũi nhọn đột phá còn tiến triển hạn chế, trong khi doanh nghiệp chưa thực sự trở thành trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia trong lĩnh vực này. Doanh nghiệp phát triển chậm, cả về số lượng lẫn chất lượng; khu vực doanh nghiệp tư nhân trong nước chủ yếu có quy mô nhỏ, công nghệ lạc hậu, tạo ra giá trị gia tăng thấp, khả năng cạnh tranh, hiệu quả hoạt động và kỹ năng quản lý còn hạn chế. Đồng thời, thiếu vắng các tập đoàn, doanh nghiệp tư nhân trong nước quy mô lớn có khả năng dẫn dắt và xây dựng mạng lưới sản xuất - cung ứng, tạo động lực phát triển bền vững cho ngành.

Một số giải pháp đồng bộ phát triển Chăn nuôi và Thú y Việt Nam

Phát triển ngành Chăn nuôi và Thú y Việt Nam hiện là một trong những nội dung trọng tâm được xác định tại Đại hội đại biểu lần thứ nhất của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn 2025-2030:

Trước hết, hoàn thiện đồng bộ pháp luật, cơ chế, chính sách, quy hoạch, quản lý tổng hợp về xây dựng, phát triển Chăn nuôi, Thú y, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học; chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, ngăn chặn suy giảm đa dạng sinh học, duy trì cân bằng sinh thái. Tăng cường công tác giám sát, kiểm tra, thanh tra và xử lý có hiệu quả vi phạm pháp luật về tài nguyên và môi trường.

Hai là, khuyến khích phát triển mạnh công nghiệp sản xuất nguyên liệu, thức ăn chăn nuôi, nhất là công nghệ sinh học nhằm đáp ứng đủ các chế phẩm sinh học thay thế kháng sinh, hóa chất dùng trong chăn nuôi, thú y và tận thu, nâng cao giá trị dinh dưỡng các nguồn phụ phẩm nông nghiệp, công nghiệp trong nước, như: bã, men bia, bã dứa, bã sắn, tiết và phụ phẩm lò mổ, vỏ đầu tôm, đầu xương và mỡ cá tra... Phát triển mạnh ngành Chăn nuôi, Thúy y và dịch vụ môi trường, thúc đẩy xã hội hoá công tác chăn nuôi, thú y, bảo vệ môi trường.

Ba là, Tăng cường kiểm soát dịch bệnh: nâng cao năng lực kiểm soát dịch bệnh, nhất là việc khống chế các dịch bệnh nguy hiểm ảnh hưởng đến đàn vật nuôi và những dịch bệnh có nguy cơ lây sang người, bảo đảm an toàn dịch bệnh, an toàn thực phẩm, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao trong nước và xuất khẩu.

Bốn là, Giết mổ và chế biến sản phẩm chăn nuôi: nâng cao năng lực vận chuyển, giết mổ tập trung theo hướng hiện đại các loại vật nuôi bảo đảm an toàn dịch bệnh, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và đối xử nhân đạo với vật nuôi; phát triển mạnh mẽ công nghiệp chế biến và chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm nhằm nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng của sản phẩm chăn nuôi làm tăng sức mua trong nước và đáp ứng tốt hơn cho nhu cầu xuất khẩu.

Nâng cao năng lực kiểm soát chất lượng vật tư và an toàn thực phẩm sản phẩm chăn nuôi, nhất là vấn đề kiểm soát ô nhiễm vi sinh vật, tồn dư chất cấm, lạm dụng kháng sinh và hóa chất trong chăn nuôi, thú y, giết mổ, chế biến thực phẩm.

Năm là, đẩy mạnh chương trình khuyến nông chăn nuôi theo chuỗi khép kín, kinh tế tuần hoàn, bảo đảm người chăn nuôi có thể làm chủ được kỹ thuật để sản xuất sản phẩm chăn nuôi an toàn và hiệu quả, chuyển giao quy trình, công nghệ chăn nuôi cho nông hộ, trang trại phù hợp với từng đối tượng vật nuôi và vùng sinh thái.

Đẩy mạnh việc nghiên cứu, sản xuất các loại vắc xin, thuốc, chế phẩm thú y phục vụ công tác kiểm soát, khống chế dịch bệnh, nhất là các dịch bệnh nguy hiểm trong chăn nuôi như: cúm gia cầm, lở mồm long móng, dịch tả lợn châu Phi và các bệnh nguy hiểm khác.

Kết hợp giữa nhà nước, doanh nghiệp và người chăn nuôi triển khai xây dựng cơ sở, vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh, thân thiện với môi trường nhất là ở các vùng chăn nuôi hàng hóa trọng điểm, vùng sản xuất nguyên liệu phục vụ xuất khẩu; kiểm soát và phòng, chống kháng thuốc.

Đồng thời, đầu tư nâng cấp, xây dựng mới và hoàn thiện hệ thống kiểm dịch động vật, trong đó chú trọng kiểm dịch biên giới, cửa khẩu; thống nhất điều hành hoạt động trên phạm vi toàn quốc vừa bảo đảm hiệu quả cho công tác kiểm soát dịch bệnh vừa tạo điều kiện thuận lợi cho việc lưu thông giống vật nuôi, sản phẩm chăn nuôi thúc đẩy phát triển chăn nuôi và cung ứng con giống, thực phẩm cho thị trường; thiết lập hệ thống nhận dạng và truy xuất nguồn gốc động vật.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng yêu cầu tổ chức Đảng các cấp khẩn trương quán triệt, học tập, thể chế hoá, cụ thể hoá, triển khai thực hiện đồng bộ, toàn diện, hiệu quả các nội dung Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, trong đó có phát triển ngành Chăn nuôi, Thú y; huy động mọi nguồn lực, khai thác mọi động lực; phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và chương trình hành động nhanh chóng đi vào cuộc sống, trở thành động lực phát triển, trở thành niềm tin, niềm tự hào của Nhân dân./.

(1), (2). Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập II, Nxb CTQG-ST, Hà Nội 2026, tr.67