Ninh Bình: Đậu rau ngồi bén rễ trên vùng bán sơn địa Nho Quan

Những kết quả bước đầu đang mở thêm hướng đi trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao hiệu quả sử dụng đất tại vùng bán sơn địa của tỉnh Ninh Bình.

Vùng bán sơn địa Nho Quan từ lâu được biết đến là địa bàn có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp. Đất đai rộng, nhiều chân ruộng cao, khả năng chủ động nguồn nước chưa đồng đều giữa các khu vực khiến việc lựa chọn cơ cấu cây trồng phù hợp luôn là bài toán được địa phương quan tâm.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, thời tiết diễn biến thất thường, nhiều loại cây trồng truyền thống bộc lộ những hạn chế về hiệu quả kinh tế cũng như khả năng chống chịu, việc tìm kiếm các giống cây mới phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế trở thành yêu cầu cấp thiết. Từ nhu cầu đó, mô hình trồng đậu rau ngồi đã được triển khai tại xã Nho Quan và nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng của người dân.

Những ngày giữa vụ sản xuất, trên cánh đồng đậu rau ngồi của HTX Dịch vụ nông nghiệp Nho Quan, cây sinh trưởng đồng đều, tán lá xanh tốt, phát triển khỏe mạnh dù vừa trải qua giai đoạn nắng nóng kéo dài. Hình ảnh những ruộng đậu phủ xanh đồng đất mang lại niềm tin về một vụ sản xuất nhiều triển vọng.

Ông Bùi Văn Hào, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Nho Quan cho biết việc tiếp nhận giống đậu rau ngồi xuất phát từ mong muốn tìm kiếm loại cây trồng mới có hiệu quả cao hơn nhằm thay thế một phần diện tích sản xuất kém hiệu quả trước đây.

Theo ông Hào, ngay trong vụ đầu tiên, giống đậu mới đã thể hiện nhiều ưu điểm đáng ghi nhận. Đây là giống có khả năng sinh trưởng rất tốt, chịu hạn khá, ít sâu bệnh. Trong điều kiện thời tiết nắng nóng vừa qua cây vẫn phát triển đồng đều, xanh khỏe.

Điều khiến người sản xuất phấn khởi là sau gần hai tháng gieo trồng, diện tích đậu rau ngồi hầu như chưa phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Áp lực sâu bệnh thấp giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư, đồng thời hạn chế tác động đến môi trường canh tác.

Hiện HTX Dịch vụ nông nghiệp Nho Quan có 5 thành viên với tổng diện tích sản xuất khoảng 2 ha. Trong đó, 1 ha được bố trí trồng đậu rau ngồi và 1 ha trồng đậu đen xanh lòng để so sánh, đánh giá hiệu quả giữa các loại cây trồng.

Theo đánh giá ban đầu của HTX, đậu rau ngồi phù hợp với điều kiện canh tác của địa phương. Cây không yêu cầu kỹ thuật quá phức tạp, thời gian sinh trưởng ngắn, thuận lợi cho việc bố trí cơ cấu mùa vụ.

Đối với một địa phương có tỷ lệ đất sản xuất nông nghiệp chiếm gần như toàn bộ diện tích như Nho Quan, việc lựa chọn được giống cây phù hợp mang ý nghĩa rất lớn. Hiệu quả của từng đơn vị diện tích đất canh tác có tác động trực tiếp đến thu nhập và đời sống của người dân.

Trước đây, nhiều diện tích tại địa phương chủ yếu được sử dụng để trồng lạc hoặc bỏ trống sau mỗi vụ sản xuất do hiệu quả kinh tế chưa cao. Một số khu vực đất cao, khả năng giữ ẩm hạn chế cũng gặp khó khăn khi canh tác các loại cây yêu cầu nhiều nước.

Sự xuất hiện của đậu rau ngồi đã mang đến thêm một lựa chọn mới cho người dân trong quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Với khả năng chịu hạn khá, cây có thể thích nghi tốt với điều kiện sản xuất tại nhiều chân đất khác nhau, đặc biệt là những khu vực thường chịu ảnh hưởng của thời tiết khô nóng.

Thực tế sản xuất cho thấy cây sinh trưởng ổn định, ít phát sinh sâu bệnh hại. Điều này giúp người dân giảm số lần phun thuốc bảo vệ thực vật, tiết kiệm chi phí sản xuất và giảm công lao động.

Một ưu điểm khác được nhiều hộ sản xuất đánh giá cao là cây không cần làm giàn. Đây là yếu tố có ý nghĩa đối với sản xuất quy mô lớn bởi có thể giảm đáng kể chi phí vật tư và nhân công so với một số loại cây họ đậu khác.

Theo phản ánh của nông dân tham gia mô hình, đậu rau ngồi khá dễ chăm sóc. Sau khi gieo trồng, cây phát triển nhanh, ít đòi hỏi đầu tư kỹ thuật phức tạp. Chất lượng quả được đánh giá ngon, giòn, phù hợp với nhu cầu tiêu dùng hiện nay.

Những đặc tính này giúp đậu rau ngồi có tiềm năng trở thành một trong những loại cây trồng bổ sung vào cơ cấu sản xuất của địa phương trong thời gian tới.

Từ góc độ tổ chức sản xuất, mô hình còn cho thấy vai trò quan trọng của hợp tác xã trong việc tiếp nhận, thử nghiệm và chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật đến người dân.

Thông qua HTX, việc triển khai mô hình được thực hiện đồng bộ từ khâu lựa chọn giống, hướng dẫn kỹ thuật đến theo dõi quá trình sinh trưởng của cây trồng. Nhờ đó, các đánh giá về khả năng thích nghi và hiệu quả sản xuất được thực hiện khách quan, có cơ sở thực tiễn rõ ràng.

Đối với địa phương, kết quả bước đầu của mô hình góp phần tạo thêm cơ sở để nghiên cứu mở rộng diện tích trong những vụ tiếp theo. Khi người dân trực tiếp chứng kiến hiệu quả của giống mới trên đồng ruộng, quá trình nhân rộng mô hình sẽ thuận lợi hơn.

Theo các cán bộ kỹ thuật theo dõi mô hình, điều đáng chú ý là cây đậu rau ngồi đã thể hiện khả năng thích ứng tốt với điều kiện thời tiết bất lợi trong vụ sản xuất vừa qua. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh các hiện tượng nắng nóng cực đoan xuất hiện ngày càng thường xuyên.

Nếu tiếp tục duy trì được khả năng sinh trưởng ổn định qua các vụ sản xuất khác nhau, giống cây này hoàn toàn có thể trở thành một trong những đối tượng cây trồng phù hợp tại khu vực bán sơn địa của Ninh Bình.

Bên cạnh hiệu quả trước mắt về mặt sản xuất, mô hình còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Những diện tích từng canh tác kém hiệu quả hoặc bỏ hoang sau vụ sản xuất có thêm cơ hội được khai thác tốt hơn, tạo giá trị gia tăng trên cùng đơn vị diện tích.

Đây cũng là một trong những mục tiêu quan trọng trong quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp hiện nay, hướng tới phát triển sản xuất theo hướng hiệu quả, bền vững và thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu.

Từ những ruộng đậu xanh tốt tại xã Nho Quan, có thể thấy giống đậu rau ngồi đang từng bước khẳng định khả năng thích nghi với điều kiện sản xuất thực tế. Kết quả này tuy mới là những tín hiệu ban đầu nhưng đã tạo thêm niềm tin cho người dân, hợp tác xã và cơ quan chuyên môn về triển vọng của một loại cây trồng mới.

Những minh chứng từ thực tiễn sản xuất sẽ là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật, đánh giá hiệu quả kinh tế và xây dựng định hướng phát triển trong thời gian tới. Khi sản xuất được mở rộng gắn với liên kết tiêu thụ ổn định, đậu rau ngồi hứa hẹn sẽ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời khai thác hiệu quả hơn tiềm năng đất đai tại vùng bán sơn địa Nho Quan.