news
Nông nghiệp thẳng đứng: Xu hướng của tương lai

Nông nghiệp thẳng đứng: Xu hướng của tương lai

Thứ ba, 22/9/2026, 06:56 (GMT+7)
logo Trong bối cảnh dân số ngày càng tăng trong khi nguồn tài nguyên là hữu hạn, việc cung cấp đầy đủ lương thực cho toàn thế giới trở thành vấn đề nan giải. Và nông nghiệp thẳng đứng (hay còn gọi là canh tác theo chiều dọc) là lời giải cho bài toán này. Nông nghiệp thẳng đứng là một kỹ thuật nông nghiệp đầy hứa hẹn , nhằm mục đích sản xuất nhiều lương thực hơn để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của dân số trên thế giới.

Nông nghiệp thẳng đứng: Giải pháp cho vấn đề lương thực

Nông nghiệp thẳng đứng bao gồm việc canh tác trong các khung thẳng đứng hay trong các trang trại cao tầng, tiết kiệm không gian đất, đồng thời đưa các trang trại vào khu vực đô thị và sản xuất các loại cây trồng giàu dinh dưỡng mà không cần lớp đất mặt. Trong khi việc canh tác truyền thống thường cần nhiều không gian để chăn nuôi gia súc và đất đai màu mỡ để trồng lương thực hoặc thức ăn chăn nuôi, đồng nghĩa với việc phải phá rừng hay tàn phá môi trường sống hoang dã, nông nghiệp thẳng đứng giúp tiết kiệm nhiều không gian và mang đến một giải pháp thông minh để cung cấp thêm nhiều lương thực hơn. Liên Hợp quốc ước tính dân số thế giới sẽ đạt gần 10 tỷ người vào năm 2050, trong đó gần 70% trong số đó sẽ sống ở các thành phố và vùng lân cận, đòi hỏi nhu cầu cung ứng một lượng lương thực lớn.

nn-thang-dung_1789739595.jpg
Mô hình vận hành canh tác rau xanh theo nhiều tầng trong xu hướng nông nghiệp thẳng đứng. Ảnh minh họa (sử dụng AI)

Canh tác theo chiều thẳng đứng cho phép xây dựng các cơ sở sản xuất thực phẩm gần các khu dân cư thay vì ở vùng nông thôn. Việc trồng rau và trái cây trong các bồn trồng xếp chồng lên nhau trên nóc các tòa nhà hoặc thậm chí trong các cơ sở cao tầng, có nghĩa là sản xuất thực phẩm có thể mở rộng theo chiều dọc thay vì chiều ngang. Các loại cây trồng cũng được vận chuyển quãng đường ngắn hơn đến tay người tiêu dùng và có thể được trồng ngay trong môi trường đô thị. Loại hình canh tác này không sử dụng đất mà sử dụng ánh sáng nhân tạo được cung cấp bởi hệ thống đèn LED nông nghiệp chuyên dụng. Sử dụng đèn LED màu cho phép người trồng sử dụng bước sóng màu xanh lam để kích thích sự phát triển của lá và ánh sáng đỏ để khuyến khích ra hoa. Đèn LED cũng tạo ra ít nhiệt hơn so với đèn trồng cây truyền thống, giảm thiểu lãng phí năng lượng.

sing-3_1789739800.jpg
Đèn LED sử dụng trong canh tác cũng tạo ra ít nhiệt hơn so với đèn trồng cây truyền thống, giảm thiểu lãng phí năng lượng.

Bên cạnh đó, nông dân canh tác theo chiều thẳng đứng sử dụng các kỹ thuật như thủy canh (seroponics), trong đó nước giàu chất dinh dưỡng được tuần hoàn xung quanh rễ cây, nhờ đó cây có thể được trồng mà không cần đất. Các hệ thống trồng trọt khác bao gồm thủy canh kết hợp nuôi cá (aquaponics), trong đó cây được nuôi dưỡng bằng nước giàu nitrat được lọc từ bể cá (tạo ra nguồn phân bón tái chế) hoặc khí canh (aeroponics), sử dụng hệ thống phun sương nước giàu chất dinh dưỡng giúp tiết kiệm lượng nước sử dụng 90-98%.

sing-2_1789740643.jpg
Một khu canh tác nông nghiệp thẳng đứng tại Singapore. Ảnh Zainal

Canh tác theo chiều thẳng đứng cũng ngày càng được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo (AI) và các cảm biến Internet vạn vật (IoT) để theo dõi sức khỏe cây trồng, sự hấp thụ chất dinh dưỡng, ánh sáng và các yếu tố vi khí hậu trong thời gian thực. Công nghệ cảm biến IoT cung cấp dữ liệu nông nghiệp theo thời gian thực cho các hệ thống dựa trên điện toán đám mây, trong khi các chương trình AI phân tích dữ liệu để đưa ra các phân tích dự đoán về sức khỏe cây trồng, khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng và sự tiến triển của bệnh. Phân tích dự đoán giúp phát hiện các vấn đề, tối ưu hóa mùa màng và hướng dẫn chu kỳ sinh trưởng của cây trồng. Mô hình dự đoán giúp tăng năng suất từ ​​15–25% và giảm lượng nước tưới và phân bón thông qua hướng dẫn thu hoạch kịp thời dựa trên phân tích cập nhật.

Ứng dụng mô hình nông nghiệp thẳng đứng tại một số nước

Singapore: Quốc gia dẫn đầu trong lĩnh vực nông nghiệp đô thị

Singapore có chưa đến 1% diện tích đất canh tác. Do nhu cầu cấp thiết, Singapore có vị trí độc đáo để thử nghiệm các dự án nông nghiệp đô thị. Singapore đã áp dụng chương trình "30 đến 30", đặt mục tiêu sản xuất 30% lượng thực phẩm tiêu thụ trong nước vào năm 2030. Tính đến năm 2025, hơn 30% rau lá xanh được sản xuất trong các cơ sở nông nghiệp thẳng đứng.

sing-4_1789740503.jpg
Các tháp thủy canh trồng rau tại Singapore. Ảnh Zainal

Chính phủ thúc đẩy quá trình chuyển đổi này thông qua việc đầu tư hơn 144 triệu đô la Singapore vào nghiên cứu và phát triển công nghệ nông nghiệp, đẩy nhanh tiến độ pháp lý cho các hoạt động nông nghiệp đô thị và cấp kinh phí để chuyển đổi mái nhà và nhà kho thành không gian trồng trọt. Các công ty như Sustenir và Sky Greens sử dụng các tháp thủy canh hiện đại để trồng trọt quanh năm, tiết kiệm đến 95% lượng nước so với các trang trại truyền thống.

Hà Lan: Cường quốc công nghệ nông nghiệp

Hà Lan là cường quốc công nghệ nông nghiệp toàn cầu và là nhà xuất khẩu hàng nông sản lớn thứ hai thế giới – chủ yếu nhờ vào sự đổi mới trong công nghệ nông nghiệp và nông nghiệp thẳng đứng. Nhà kính và trang trại thẳng đứng của Hà Lan sử dụng ít hơn 90% nước so với các trang trại thông thường trên toàn thế giới.

ha-lan-1_1789740720.jpg
Một cơ sở trồng rau thủy canh tại Hà Lan.

PlantLab, Growy và Urban Crop Solutions đang cung cấp các trang trại thẳng đứng dạng mô-đun và giải pháp chiếu sáng trên khắp châu Âu, châu Á và Trung Đông. Đại học Wageningen & Viện Nghiên cứu, một đơn vị tiên phong trong đổi mới nông nghiệp trên toàn thế giới, tích cực khuyến khích các công ty khởi nghiệp về trang trại thẳng đứng thông qua nghiên cứu và hợp tác. Một trang trại thẳng đứng hoàn toàn tự động của PlantLab có thể cho năng suất gấp 20 lần so với trang trại ngoài trời trên mỗi mét vuông.

Hoa Kỳ: Mở rộng quy mô trang trại trong nhà thương mại

Nông nghiệp thẳng đứng ở Mỹ đã chuyển từ các dự án thí điểm sang ứng dụng thương mại quy mô lớn. Một số công ty công nghệ đang thay đổi quy trình sản xuất và phân phối thực phẩm:

Plenty sở hữu một trong những trang trại thẳng đứng hiện đại nhất thế giới tại Compton, California, sản xuất hơn 4,5 triệu pound rau xanh mỗi năm và cung cấp cho hơn 100 cửa hàng tạp hóa ở miền Nam California.

Bowery Farming, với giá trị vốn hóa thị trường hơn 2,3 tỷ đô la, sử dụng hệ điều hành độc quyền ("BoweryOS") để theo dõi và tự động hóa quá trình sản xuất tại nhiều thành phố.

AeroFarms, một công ty có trụ sở tại New Jersey, vận hành một trang trại thẳng đứng sản xuất tới 2 triệu pound rau lá xanh mỗi năm trên diện tích chỉ 70.000 feet vuông.

aerofarms-wabc-vid_1789740922.jpg
Bên trong AeroFarms - trang trại thẳng đứng trong nhà lớn nhất thế giới. Ảnh Chicago.com

Một báo cáo của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) chỉ ra rằng các trang trại trong nhà ở đô thị của Mỹ có thể giảm lượng khí thải từ vận chuyển thực phẩm lên đến 80%, tùy thuộc vào vị trí và nguồn năng lượng.

Ấn Độ: Đổi mới nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu

Ấn Độ đang chứng kiến ​​sự phát triển nhanh chóng của nông nghiệp thẳng đứng và thủy canh tại các trung tâm đô thị lớn như Mumbai, Bengaluru, Chennai và Hyderabad, đặc biệt là bởi các công ty khởi nghiệp và các doanh nhân trong lĩnh vực nông nghiệp.

Các xu hướng hiện tại bao gồm: Viện Nghiên cứu Rau quả Ấn Độ (ICAR-IIVR) đã phát triển một giống Kalmi Saag (Kashi Manu) phát triển tốt trong điều kiện nóng, khô, không ngập nước – lý tưởng cho canh tác thẳng đứng hoặc trên mái nhà. Thị trường canh tác thẳng đứng của Ấn Độ dự kiến ​​sẽ tăng trưởng với tốc độ CAGR 24,5% trong giai đoạn dự báo 2022–2030. Các công ty khởi nghiệp như Agricool, UrbanKisaan và Farmiz đang tạo ra các bộ dụng cụ tại nhà và trang trại container được thiết kế riêng cho người tiêu dùng và khí hậu Ấn Độ.

urbankisaan1_1789741111.jpg
Trang trại thẳng đứng của Công ty UrbanKisaan (Ấn Độ). Ảnh verticalfarm daily.com

Các trang trại thủy canh trên mái nhà ở Bengaluru đã sản xuất hơn 150 kg rau xanh mỗi tháng từ các mảnh đất khoảng 600 feet vuông, sử dụng ít hơn 90% lượng nước so với canh tác truyền thống trên đất.

Hương Trà
Biên tập viên