PGS, TS. Nguyễn Văn Minh: Đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực để nông nghiệp Tây Nguyên bứt phá

PV: Xin ông cho biết khó khăn trong công tác đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp ở Tây Nguyên thời gian qua?

PGS, TS. Nguyễn Văn Minh: Có thể nói, Tây Nguyên có tiềm năng lớn về nông lâm nghiệp với diện tích các loại cây trồng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, cao su, sầu riêng… trải dài ở nhiều tỉnh như Đắk Lắk, Lâm Đồng… và đã có những đóng góp rất lớn vào sự tăng trưởng của ngành nông nghiệp và môi trường. Tuy nhiên, công tác đào tạo nguồn nhân lực thời gian qua của vùng (kể cả đội ngũ cán bộ giảng dạy và người học) vẫn đối mặt với một số khó khăn, cụ thể:

- Thứ nhất, nguồn nhân lực trình độ cao trong giảng dạy, đào tạo và kỹ sư có tay nghề cao, có nhiều kinh nghiệm thực tế còn hạn chế so với các vùng khác trong cả nước. Đặc biệt, nhiều cán bộ, giảng viên đi học sau đại học ở nước ngoài sau khi học xong không về Trường, Khoa tiếp tục giảng dạy mà chuyển đơn vị khác. Hiện tại, Khoa Nông nghiệp đang đào tạo 7 ngành đại học (Khoa học cây trồng, bảo vệ thực vật, lâm nghiệp, công nghệ thực phẩm, quản lý đất đai, chăn nuôi và thú y); 4 ngành thạc sĩ và 3 ngành tiến sĩ thuộc lĩnh vực nông, lâm nghiệp và chăn nuôi thú y nhưng tổng số cán bộ giảng dạy của Khoa có 75 người (trong đó có 6 phó giáo sư, 35 tiến sĩ…). Với số lượng như vậy và so với nhu cầu thực tế thì Khoa còn thiếu nguồn nhân lực trong công tác chuyên môn, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao.

- Thứ hai, hiện nay, chất lượng đầu vào của sinh viên, đặc biệt là khối nông lâm nghiệp thấp hơn các vùng khác và không đồng đều. Phần lớn sinh viên đang theo học tại trường đến từ vùng sâu, vùng xa, người đồng bào dân tộc thiểu số với nền tảng kiến thức và kỹ năng còn hạn chế, đặc biệt là ngoại ngữ và công nghệ. Do đó, điểm đầu vào khối ngành nông nghiệp thường thấp hơn một số ngành khác.

- Thứ ba, công tác đào tạo với ứng dụng vào thực tiễn sản xuất chưa thực sự sát với nhu cầu của người dân, doanh nghiệp. Chương trình đào tạo mặc dù được cập nhật thường xuyên, liên tục nhưng vẫn chưa theo kịp được xu thế sản xuất nông nghiệp hiện nay đang thay đổi rất nhanh, đặc biệt các học phần liên quan đến công nghệ cao, AI, sản xuất hữu cơ, sản xuất có chứng nhận, sản xuất xanh, giảm phát thải nhà kính, sản xuất theo hướng an toàn, bảo vệ môi trường và bảo vệ cảnh quan…

Bên cạnh đó, cơ sở vật chất và nguồn lực phục vụ nghiên cứu còn nhiều hạn chế. Trong đó, trang thiết bị phục vụ thực hành, thí nghiệm; kinh phí đầu tư cho cán bộ và sinh viên nghiên cứu đã được nhà trường quan tâm nhưng vẫn còn hạn chế và chưa theo kịp yêu cầu của nghiên cứu nông nghiệp hiện đại. Nhiều địa phương chưa thu hút được nhân lực chất lượng cao về công tác. Sinh viên sau khi tốt nghiệp có xu hướng làm việc tại các đô thị lớn, dẫn đến tình trạng “chảy máu chất xám”.

PV. Vậy theo ông, đâu là giải pháp để nông nghiệp Tây Nguyên bứt phá?

PGS, TS. Nguyễn Văn Minh: Để nông nghiệp Tây Nguyên phát triển mạnh mẽ và bền vững, chúng ta cần tập trung vào một số giải pháp đột phá, đó là:

 - Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Tăng cường nguồn cán bộ giảng dạy có trình độ cao và có nhiều kinh nghiệm thực tế. Các sơ sở đào tạo cần rà soát, cập nhật chương trình đào tạo để giảng dạy cho sinh viên theo hướng thực hành, ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp số và thích ứng biến đổi khí hậu, AI, sản xuất hữu cơ, sản xuất xanh, giảm phát thải nhà kính và phù hợp với những tiêu chuẩn xuất khẩu.

 - Tăng cường liên kết “4 nhà” (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp - Nông dân). Gắn đào tạo với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường, giúp sinh viên sau khi tốt nghiệp có kiến thức và kỹ năng phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động theo xu thế hiện nay.

 - Đẩy mạnh nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Tập trung nghiên cứu vào các cây trồng chủ lực như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, cao su… theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, chế biến sâu và giảm tỉ lệ thất thoát trong hoạt động sản xuất nông nghiệp giúp nâng cao giá trị gia tăng của từng sản phẩm.

 - Phát triển nông nghiệp xanh, bền vững, tuần hoàn. Ứng dụng khoa học công nghệ, kỹ thuật để giảm chi phí đầu vào, bảo vệ môi trường, đẩy mạnh sản xuất xanh, giảm phát thải nhà kính và phù hợp với những tiêu chuẩn xuất khẩu, sản xuất theo hướng an toàn, bảo vệ cảnh quan và nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế.

Đặc biệt, các địa phương vùng Tây Nguyên cần có những chính sách thu hút nguồn nhân lực. Có cơ chế đãi ngộ tốt để giữ chân và thu hút người giỏi làm công tác giảng dạy cũng như những sinh viên giỏi sau khi ra trường mong muốn làm việc tại địa phương.

PV: Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục đào tạo có tác động như thế nào đối với công tác đào tạo, nghiên cứu của nhà trường nói chung và Khoa Nông nghiệp nói riêng, thưa ông?

PGS, TS. Nguyễn Văn Minh: Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục đào tạo được ban hành thời gian qua có ý nghĩa rất quan trọng. Nghị quyết đã tạo hành lang chính sách mạnh mẽ để các trường đại học đổi mới toàn diện về chương trình, phương pháp giảng dạy và quản trị đại học. Có thể nói, Nghị quyết đã thúc đẩy tự chủ đại học, giúp nhà trường, Khoa linh hoạt hơn trong xây dựng chương trình đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nhiệp và vùng Tây Nguyên. Đây là cơ hội để tăng cường đầu tư cho khoa học công nghệ và nghiên cứu ứng dụng, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất an toàn, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đối với Khoa Nông nghiệp, Nghị quyết 71 mở ra cơ hội để nâng cao chất lượng đào tạo, năng lực nghiên cứu theo hướng hội nhập quốc tế; Đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp, viện nghiên cứu; Phát triển các mô hình đào tạo gắn với thực tiễn sản xuất tại địa phương… Từ đó góp phần cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp bền vững của Tây Nguyên trong giai đoạn mới.

PV: Xin cảm ơn ông!