Sáng ngày 18/5, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị Ban Chỉ đạo triển khai Đề án “Sản xuất trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn 2050”. Thứ trưởng Hoàng Trung dự và chỉ đạo hội nghị, tham dự hội nghị còn có lãnh đạo các đơn vị đại diện cho các cục, vụ thuộc Bộ, các tổ chức quốc tế như GIZ, UNIDO, các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và đại diện các Sở Nông nghiệp và Môi trường địa phương.
Báo cáo tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, đến nay đã có 22 tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch hành động cấp tỉnh triển khai Đề án. Nhiều địa phương như Quảng Trị đã triển khai mô hình lúa giảm phát thải được triển khai tại 13 xã trên địa bàn tỉnh với tổng diện tích thực hiện trên 6.000 ha. Thành phố Huế triển khai mô hình ba giảm ba tăng, quản lý nước, quản lý rơm rạ để sản xuất lúa theo hướng phát thải thấp 20 ha. Hưng Yên dự kiến triển khai 3.000 ha lúa áp dụng AWD, có cắm thiết bị để đo đếm GPT trong năm 2026…
Đặc biệt, nhiều tổ chức quốc tế, doanh nghiệp… cũng đã đăng ký tham gia các chương trình, mô hình sản xuất giảm phát thải.
Bà Hương cho biết, các nhiệm vụ trọng tâm của Đề án đang được triển khai gồm xây dựng quy trình canh tác giảm phát thải, sử dụng hiệu quả phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới, phát triển nông nghiệp tuần hoàn, tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số và xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải… Trong giai đoạn 2026 - 2030 sẽ là thời điểm then chốt để hình thành nền nông nghiệp phát thải thấp, nâng cao giá trị và thương hiệu nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Hiện nay, chúng ta đã hoàn tất quy trình canh tác lúa giảm phát thải, quy trình đo đếm MRV đối với cây lúa, áp dụng trên phạm vi toàn quốc, dự kiến được ban hành trong tháng 5/2026.
Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Hoàng Yến, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn cho biết, chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn, phát thải thấp và phát triển bền vững đang trở thành xu thế tất yếu của toàn cầu trong bối cảnh biến đổi khí hậu gia tăng, suy giảm tài nguyên thiên nhiên và yêu cầu ngày càng cao của thị trường đối với các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị. Đối với Việt Nam, cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 cùng việc thực hiện đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tái cấu trúc hệ thống sản xuất nông nghiệp theo hướng sinh thái, tuần hoàn và phát thải thấp. Do đó, sản xuất trồng trọt giảm phát thải không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu bắt buộc để bảo đảm năng lực cạnh tranh và duy trì khả năng tham gia thị trường quốc tế…
Trước bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, ảnh hưởng đến nền sản xuất nông nghiệp toàn cầu, ông Nguyễn Văn Minh, Trưởng phòng Kinh tế và Thông tin biến đổi khí hậu - Cục Biến đổi Khí hậu cho rằng, sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trồng trọt giảm phát thải hiện nay phải đối mặt với rất nhiều thách thức như hạn hán, xâm nhập mặn…do vậy chúng ta cần có nhiều giải pháp đồng bộ về khoa học công nghệ, tài chính, đặc biệt là nguồn nhân lực, trong đó, người dân, doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm…
Sản xuất trồng trọt giảm thải luôn gắn chặt với khoa học công nghệ. Ông Nguyễn Như Cường, Phó Vụ trưởng Vụ khoa học và Công nghệ cho rằng, phát triển khoa học công nghệ phải luôn gắn liền với thực tiễn sản xuất đề từ đó rút ra những quy trình canh tác chuẩn cho từng ngành, từng lĩnh vực. Từ đó mới mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân, doanh nghiệp. Khoa học công nghệ mục đích cuối cùng là để phục vụ, người dân, doanh nghiệp và phát triển đất nước…
Cũng tại hội nghị, nhiều chuyên gia, doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng khẳng định, sản xuất trồng trọt giảm phát thải không chỉ nhằm thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam, mà còn là yêu cầu nội tại để nâng cao chất lượng tăng trưởng, gia tăng sức cạnh tranh và giá trị cho ngành nông nghiệp.
Ông Nguyễn Trí Ngọc, Thư ký Tổng hội Nông nghiệp Việt Nam (nguyên Cục trưởng Cục Trồng trọt – Bộ Nông nghiệp và PTNT) cho rằng, Đề án là hướng đi đúng đắn, kịp thời trong bối cảnh nông nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò trụ đỡ của nền kinh tế. Thực tiễn triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long trong hơn hai năm qua cho thấy, dù đạt nhiều kết quả tích cực nhưng quá trình triển khai vẫn còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, từ những kết quả và kinh nghiệm thực tiễn này sẽ là nền tảng quan trọng để chúng ta mở rộng các chương trình giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt thời gian tới…
Đồng quan điểm với ông Ngọc, đại diện lãnh đạo một số Sở Nông nghiệp và Môi trường các địa phương cho rằng, giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt không phải là “chi phí bổ sung” cho sản xuất nông nghiệp, mà là giải pháp để tối ưu hóa đầu vào, giảm giá thành sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân, doanh nghiệp. Thông qua áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến như tưới tiết kiệm nước, quản lý dinh dưỡng hợp lý, giảm sử dụng vật tư nông nghiệp hóa học, tăng cường sử dụng phân hữu cơ và tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, có thể giảm đáng kể chi phí đầu vào, đồng thời nâng cao độ phì của đất, cải thiện chất lượng nông sản và gia tăng lợi nhuận sản xuất.
Chúng ta cần xây dựng các vùng sản xuất lúa, cà phê, cây ăn quả, ngô phát thải thấp theo lợi thế từng vùng sinh thái. Đối với cây lúa, cần mở rộng các mô hình canh tác AWD, quản lý rơm rạ, giảm lượng giống gieo sạ, tối ưu sử dụng phân bón và cơ giới hóa đồng bộ gắn với triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đối với cây cà phê, tập trung xây dựng các mô hình cà phê tuần hoàn, tưới tiết kiệm, sử dụng phân hữu cơ, tái sử dụng phụ phẩm và phục hồi sức khỏe đất tại các tỉnh Tây Nguyên và Sơn La, đồng thời thí điểm xây dựng vùng cà phê phát thải thấp gắn với truy xuất nguồn gốc và xuất khẩu bền vững…
Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh, sản xuất trồng trọt giảm phát thải không chỉ là giải pháp môi trường mà phải trở thành chiến lược phát triển mới của ngành trồng trọt Việt Nam trong giai đoạn tới. Chúng ta phải chuyển mạnh từ tư duy sản xuất theo sản lượng sang tư duy phát triển theo chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và trách nhiệm môi trường.
Thứ trưởng Hoàng Trung khẳng định, mục tiêu lớn nhất của Đề án là từng bước xây dựng một nền trồng trọt bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính, giảm chi phí đầu vào, nâng cao thu nhập cho người dân và nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Đồng thời nhấn mạnh vai trò quyết định của địa phương trong triển khai Đề án. Theo đó, địa phương phải là lực lượng nòng cốt tổ chức thực hiện trên thực địa, chủ động lựa chọn vùng sản xuất, cây trồng, mô hình phù hợp, huy động nguồn lực và tổ chức lại sản xuất theo chuỗi liên kết. Thành công của Đề án sẽ được quyết định bằng những thay đổi thực chất trên đồng ruộng, trong hợp tác xã, doanh nghiệp và chuỗi giá trị nông sản tại từng địa phương.
Theo kế hoạch, trong năm 2026, ngành trồng trọt sẽ tập trung hoàn thiện hệ thống quy trình kỹ thuật và hệ thống đo lường, báo cáo, thẩm định phát thải (MRV) đối với các ngành hàng chủ lực như lúa, cà phê và một số cây trồng khác. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng sẽ xây dựng, ban hành các quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến kiểm kê khí nhà kính trong lĩnh vực trồng trọt nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho quá trình triển khai trên phạm vi toàn quốc.
Về dài hạn, ngành trồng trọt sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách; xây dựng bộ tiêu chí canh tác giảm phát thải; phát triển nhãn hiệu cho sản phẩm nông nghiệp phát thải thấp; hình thành các vùng sản xuất quy mô lớn gắn với chuỗi giá trị và hệ thống dữ liệu phát thải đồng bộ. Đây được xem là nền tảng để từng bước tham gia thị trường carbon và các cơ chế giao dịch tín chỉ carbon trong tương lai.
Bên cạnh nguồn lực từ ngân sách nhà nước, Thứ trưởng Hoàng Trung cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng xác định cần huy động mạnh mẽ sự tham gia của doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và các quỹ khí hậu nhằm hỗ trợ tài chính, công nghệ và xây dựng mô hình sản xuất phát thải thấp có khả năng nhân rộng. Mục tiêu trước mắt của đề án là nâng cao nhận thức của người dân, doanh nghiệp và địa phương về sản xuất giảm phát thải; từng bước hình thành các sản phẩm nông nghiệp gắn với nhãn “phát thải thấp”; đồng thời đóng góp vào mục tiêu kiểm kê và giảm phát thải khí nhà kính quốc gia...
Chiều cùng ngày, các đại biểu tiếp tục thảo luận chuyên đề theo 4 nhóm ngành hàng gồm lúa, ngô, sầu riêng cà phê, đồng thời đề xuất nhiều sáng kiến, giải pháp nhằm thúc đẩy sản xuất trồng trọt phát thải thấp gắn với phát triển chuỗi giá trị, thị trường carbon và xây dựng thương hiệu nông sản xanh của Việt Nam…
Một số mô hình canh tác lúa bền vững nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu đã và đang được triển khai ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Kết quả bước đầu cho thấy, với việc ứng dụng đồng bộ giải pháp và công nghệ canh tác lúa tiên tiến, đã giúp giảm các vật tư đầu vào, kiểm soát tốt phát thải và tác động môi trường, hiệu quả kinh tế cũng cao hơn cách canh tác truyền thống.
Nguồn lợi đem lại từ việc bán tín chỉ carbon rừng rất lớn tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức do doanh nghiệp thiếu kiến thức đầy đủ về khả năng hấp thụ carbon của các loại rừng và các phương pháp quản lý khác nhau.
Chiều 6-6, Hội thảo “Pháp - Việt hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0”, do Business France - cơ quan xúc tiến thương mại và đầu tư của Đại sứ quán Pháp tổ chức, đã diễn ra tại TPHCM. Phó Chủ tịch UBND TPHCM Võ Văn Hoan, Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet… dự hội thảo.
Việt Nam là quốc gia xuất khẩu cà phê Robusta số 1 thế giới. Loại hạt giàu vị đắng này giúp nước ta thu về gần 4,2 tỷ USD trong năm 2023. Nếu chuyển sang sản xuất giảm phát thải, thu nhập của nông dân trồng cà phê có thể tăng gấp đôi.
Lợi ích tài chính tiềm năng từ các dự án tín chỉ carbon rừng cần được tái đầu tư vào quản lý và bảo vệ rừng, đồng thời xem xét chia sẻ lợi ích công bằng để đạt được các mục tiêu giảm nhẹ phát thải khí nhà kính của Việt Nam trong lĩnh vực lâm nghiệp.
