Tăng cường công tác truyền thông với nghiên cứu khoa học

Buổi làm việc có sự tham dự của Phó Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường Vũ Minh Lý cùng một số phóng viên Ban kinh tế. Về phía Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc có TS. Lưu Ngọc Quyến Viện trưởng; lãnh đạo Viện, lãnh đạo các phòng, ban, bộ môn và các nhà khoa học tham dự.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường Vũ Minh Lý nhấn mạnh, trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển của ngành nông nghiệp, công tác truyền thông cần được nâng lên một bước mới để các kết quả nghiên cứu đến gần hơn với cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân.

Theo ông Vũ Minh Lý, nhiều công trình nghiên cứu của các viện, trường có giá trị khoa học và thực tiễn rất cao nhưng việc truyền thông, phổ biến còn hạn chế. Điều này khiến nhiều tiến bộ kỹ thuật chưa được lan tỏa rộng rãi, trong khi nhu cầu tiếp cận thông tin khoa học của địa phương và doanh nghiệp ngày càng lớn.

Ông cho biết, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đang từng bước đổi mới nội dung và phương thức truyền thông theo hướng hiện đại, chú trọng các bài viết chuyên sâu, chuyên đề khoa học, multimedia và các nền tảng số. Tạp chí mong muốn đồng hành cùng các viện nghiên cứu trong đó có Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc nhắm việc giới thiệu thành tựu khoa học, mô hình sản xuất hiệu quả, quy trình kỹ thuật, kết quả chuyển giao công nghệ cũng như các câu chuyện thực tiễn từ cơ sở.

Ông Vũ Minh Lý chia sẻ: "Tạp chí sẵn sàng phối hợp với các viện nghiên cứu để xây dựng những chuyên đề riêng khi có đủ số lượng bài viết và bảo đảm chất lượng chuyên môn. Đây vừa là kênh quảng bá kết quả nghiên cứu, vừa góp phần nâng cao giá trị của các công trình khoa học, tạo diễn đàn trao đổi giữa nhà khoa học với cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người sản xuất".

Tại buổi làm việc TS. Lưu Ngọc Quyến, Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc cho biết, về định hướng hợp tác truyền thông và công bố khoa học của Viện:  Viện hiện nay không chỉ nghiên cứu các cây chủ lực có thế mạnh của vùng như chè, cà phê, cây ăn quả…mà còn mở rộng sang nhiều đối tượng khác như cây ăn quả, rau màu, đặc biệt là các nghiên cứu về canh tác bền vững trên đất dốc, phát triển thị trường và nhiều lĩnh vực liên quan đến nông nghiệp vùng miền núi. Đây cũng là định hướng phù hợp với mục tiêu của Bộ, vì vậy phạm vi hoạt động của Viện ngày càng được mở rộng, không còn bó hẹp ở một đối tượng nghiên cứu như trước.

Bên cạnh đó, Viện là một đơn vị thuộc khối nghiên cứu thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam nên có nhiều chương trình hợp tác quốc tế với các tổ chức như ACIAR, FAO, CIRAD… và nhiều đối tác khác. Xuất phát từ đặc thù của địa bàn miền núi, nơi tài nguyên thiên nhiên đang chịu nhiều sức ép và suy thoái, các chủ đề nghiên cứu của Viện đều hướng tới phát triển bền vững, thích ứng với điều kiện thực tiễn.

Liên quan đến nội dung trao đổi hôm nay, ông Quyến nhấn mạnh hai vấn đề.

Thứ nhất, tăng cường công tác truyền thông, quảng bá hình ảnh của Viện. Các đơn vị khoa học muốn được biết đến thì trước hết phải chủ động giới thiệu về mình. Trước đây, các sở, ngành cấp tỉnh hoặc cấp huyện có thể đã biết đến Viện, nhưng hiện nay khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp thì nhiều cán bộ cấp xã chưa nắm được chức năng, nhiệm vụ cũng như năng lực của các đơn vị nghiên cứu. Trong khi đó, vai trò của chính quyền cấp xã ngày càng lớn, nhu cầu tiếp cận các tiến bộ khoa học, công nghệ cũng ngày càng cao.

Chính vì vậy, Viện đã giao nhiệm vụ cho các phòng, ban xây dựng hồ sơ giới thiệu (profile) của đơn vị, có thể dưới dạng tài liệu, tờ rơi hoặc các sản phẩm truyền thông điện tử để giới thiệu năng lực, lĩnh vực hoạt động cũng như các kết quả nghiên cứu nổi bật. Đồng thời, cần tăng cường truyền thông trên website chính thức của Bộ, của Viện và các nền tảng số khác.

Bên cạnh đó, việc tham gia các diễn đàn, hội nghị kết nối sản phẩm, xúc tiến thương mại cũng cần được duy trì thường xuyên. Thực tế, thời gian qua Viện đã tham gia nhiều diễn đàn do Báo Nông nghiệp và Môi trường tổ chức tại Sơn La, Lai Châu, Điện Biên... Đây đều là những hoạt động rất thiết thực, vừa quảng bá hình ảnh đơn vị, vừa kết nối các kết quả nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn của địa phương.

Thứ hai, nâng cao năng lực công bố khoa học. Một nội dung rất quan trọng là tăng cường công bố các kết quả nghiên cứu trên các tạp chí khoa học. Hiện nay chúng tôi chưa nắm rõ lộ trình xây dựng của Tạp chí để hướng tới các chuẩn quốc tế như Scopus, nhưng qua trao đổi hôm nay thấy đây là một định hướng rất tích cực.

Trước đây, việc công bố khoa học ở nhiều đơn vị chủ yếu mang tính hoàn thành yêu cầu của đề tài. Tuy nhiên, tinh thần của Nghị quyết 57 và các quy định mới về đánh giá năng lực khoa học đang đặt ra yêu cầu cao hơn. Đặc biệt, trong quá trình đánh giá, các bài báo công bố trên các tạp chí có chỉ số quốc tế như Scopus, ESCI... được tính điểm rất cao.

Điều đó cho thấy, trong thời gian tới, việc xây dựng và công bố các bài báo khoa học cần được thực hiện bài bản, chặt chẽ hơn. Nếu Tạp chí có định hướng hỗ trợ quá trình này thì đây sẽ là điều rất có ý nghĩa đối với các đơn vị nghiên cứu.

Đối với Viện, việc công bố bài báo khoa học không chỉ nhằm ghi nhận thành tích nghiên cứu mà còn là một kênh quan trọng để quảng bá các kết quả khoa học, các mô hình, quy trình kỹ thuật, chuỗi giá trị và sản phẩm do Viện nghiên cứu, chuyển giao.

Đồng tình với quan điểm của TS. Lưu Ngọc Quyến, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc TS. Nguyễn Văn Chinh cho rằng,  thời gian qua Viện đã triển khai nhiều đề tài, dự án ở khắp các tỉnh miền núi phía Bắc, nhiều mô hình chuyển giao đã mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc vùng cao nhưng coogn tác truyền thông, quảng bá của đơn vị cồn một số hạn chế.

Do đó, việc kết hợp với Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường trong công tác truyền thông, quảng bá những sản phẩm khoa học công nghệ, những tiến bộ mới trong nghiên cứu các giống cây đến với người dân, doanh nghiệp là việc vừa trúng và vừa đúng với định hướng phát triển của Viện.

Với góc độ quản lý khoa học, TS. Vũ Ngọc Tú, Trưởng phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế cho biết, những năm trước chúng tôi vẫn thường xuyên phối hợp với Trung tâm Thông tin của Bộ Nông nghiệp và PTNT trước đây (nay đã chuyển đổi mô hình) để cung cấp thông tin, giới thiệu các tiến bộ kỹ thuật, kết quả nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Chúng tôi cũng tham gia viết bài với vai trò cộng tác viên cho các ấn phẩm của Bộ. Đây là hoạt động được duy trì khá thường xuyên trong những năm qua.

Việc nghiên cứu khoa học không thể đặt ra chỉ tiêu trong một thời gian ngắn là phải có bài báo. Muốn công bố được thì trước hết phải có kết quả nghiên cứu, các kết quả đó phải được thẩm định đầy đủ và bản thân tác giả cũng phải thực sự tự tin về chất lượng nghiên cứu trước khi công bố.

Ông Tú cho rằng, nếu xây dựng chuyên mục giới thiệu các kết quả nghiên cứu thì nên mở rộng phạm vi, không chỉ tập trung vào cây chè mà còn bổ sung thêm các nhóm cây ăn quả và những lĩnh vực nghiên cứu thế mạnh khác của Viện. Hiện nay, Viện có rất nhiều nội dung có thể khai thác, ngoài những cây có thế mạnh của Viện như chè, cà phê, cây ăn quả…thì cây sơn ta là một đối tượng cho hiệu quả kinh tế cao, nhiều hộ dân đã thoát nghèo trong mấy năm gần đây…

Kết thúc buổi làm việc, hai bên thống nhất tiếp tục tăng cường phối hợp trong công tác truyền thông, xây dựng kế hoạch trao đổi thông tin thường xuyên giữa Tạp chí và Viện.

Trong thời gian tới, Viện sẽ chủ động tổng hợp các bài viết khoa học, mô hình nghiên cứu tiêu biểu và các kết quả chuyển giao công nghệ để gửi Tạp chí xem xét đăng tải. Khi bảo đảm đủ số lượng và chất lượng bài viết, hai bên sẽ phối hợp xây dựng các chuyên đề riêng về Viện nhằm giới thiệu toàn diện năng lực nghiên cứu, các thành tựu khoa học và những đóng góp cho phát triển nông nghiệp vùng trung du và miền núi phía Bắc.

Buổi làm việc đã mở ra hướng hợp tác thiết thực giữa cơ quan báo chí chuyên ngành với đơn vị nghiên cứu khoa học, góp phần đưa các kết quả nghiên cứu đến gần hơn với thực tiễn sản xuất, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước và thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp xanh, hiện đại, bền vững.