Sáng 29/1, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Thị Phương Hoa chủ trì cuộc họp nghe báo cáo về đề xuất nội dung kế hoạch khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 5 năm của Cục Viễn thám quốc gia.
Hiện nay, cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia được vận hành bởi Cục Viễn thám quốc gia, Bộ Nông nghiệp và Môi Trường. Đây là CSDL chứa hàng chục nghìn ảnh vệ tinh phủ trùm toàn quốc được chụp tại các thời điểm khác nhau được thu thập từ các trạm thu tại Cục.
Việc ứng dụng khoa học, công nghệ trong khai thác, phát triển không gian biển, không gian ngầm, không gian vũ trụ phù hợp với nhiệm vụ giải pháp quy định trong Nghị quyết 57/NQ-TW. Với số lượng dữ liệu viễn thám được bổ sung và cập nhật tăng dần hằng năm, đây là nguồn dữ liệu lớn có giá trị sử dụng cao và cần được đưa vào khai thác để tránh lãng phí.
Phát biểu tại cuộc họp, Cục trưởng Cục Viễn thám quốc gia Trần Tuấn Ngọc thẳng thắn nhìn nhận công nghệ viễn thám của Việt Nam hiện nay vẫn cần cải tiến so với yêu cầu thực tiễn. Do đó, cần đổi mới mạnh mẽ công nghệ, nâng cao năng lực xử lý dữ liệu, hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian cung cấp dữ liệu viễn thám xuống để kịp thời phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, đặc biệt trong bối cảnh thiên tai, bão lũ.
Theo Cục trưởng, trong giai đoạn 2026 - 2030, các nhiệm vụ khoa học và công nghệ của Cục sẽ tập trung giải quyết các bài toán công nghệ cụ thể. Định hướng chung là không triển khai theo cách tiếp cận thuần túy đề tài, mà chuyển sang hình thức dự án, nhằm tạo ra sản phẩm cụ thể, có khả năng ứng dụng trực tiếp vào thực tiễn quản lý.
Báo cáo về kế hoạch 5 năm, ông Phạm Minh Hải, Phó Cục trưởng Cục Viễn thám Quốc gia cho biết, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số lĩnh vực viễn thám góp phần tạo đột phá trong ứng dụng viễn thám, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu số để cung cấp thông tin, dữ liệu và cảnh báo tự động phục vụ quản lý nhà nước, phát triển nông nghiệp bền vững và bảo vệ môi trường.
Cụ thể, Cục Viễn thám quốc gia đặt mục tiêu hoàn thiện hành lang pháp lý đồng bộ về viễn thám; nâng cấp hệ thống thu nhận dữ liệu và Cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia theo hướng dữ liệu lớn; xây dựng nền tảng quan trắc, giám sát, cảnh báo tự động; đồng thời phát triển các thuật toán, bộ công cụ giám sát thông minh dựa trên trí tuệ nhân tạo. Đáng chú ý, đến năm 2030, trên 90% kết quả nhiệm vụ khoa học công nghệ có sản phẩm viễn thám sau xử lý được ứng dụng vào thực tiễn, tối thiểu 70% quy trình xử lý dữ liệu viễn thám được ứng dụng công nghệ số hiện đại.
Đặc biệt, giai đoạn 2026 - 2030, Cục Viễn thám quốc gia nghiên cứu, thực hiện nhiệm vụ đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, trong đó tập trung nghiên cứu bài toán lớn xây dựng hệ thống giám sát thông minh lĩnh vực nông nghiệp và môi trường bằng công nghệ viễn thám và trí tuệ nhân tạo phục vụ tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
Đề xuất ý kiến về kế hoạch của Cục Viễn thám quốc gia, đại diện Vụ Khoa học và Công nghệ cho rằng Kế hoạch cần bổ sung kết quả đánh giá giai đoạn 2020 - 2025, không chỉ giới hạn trong phạm vi đáp ứng yêu cầu của ngành tài nguyên và môi trường mà cần mở rộng sang lĩnh vực nông nghiệp và môi trường nói chung. Trên cơ sở đó, các nhiệm vụ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cần được rà soát, lượng hóa rõ mục tiêu, sản phẩm đầu ra, làm rõ ranh giới giữa nhiệm vụ khoa học và công nghệ với nhiệm vụ quản lý thường xuyên.
Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thị Phương Hoa đề nghị Cục Viễn thám quốc gia tiếp tục tính toán, sắp xếp lại các nhiệm vụ theo thứ tự ưu tiên, đồng thời mở ra hướng tiếp cận linh hoạt với các công nghệ mới.
Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu tiếp cận công nghệ hiện đại của thế giới, tránh đi chậm trong bối cảnh khoa học, công nghệ phát triển nhanh. Việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW được xác định là cơ hội thuận lợi để lĩnh vực viễn thám đề xuất các chương trình, dự án xứng tầm, tạo bước phát triển đột phá trong giai đoạn 5 năm tới, đẩy mạnh ứng dụng viễn thám trong phòng, chống thiên tai, cảnh báo rừng và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản, các ĐBQH cho rằng cần khẳng định quản lý tài nguyên đất hiếm trên nền tảng khoa học và kiểm soát rủi ro nghiêm ngặt, đồng thời bổ sung rõ cơ chế kiểm soát xuất khẩu, tỷ lệ chế biến sâu tối thiểu nhằm bảo đảm đất hiếm thực sự là tài nguyên chiến lược phục vụ phát triển công nghiệp quốc gia.
Tại cuộc họp giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Dân tộc và Tôn giáo về hợp nhất ba chương trình mục tiêu quốc gia: Xây dựng nông thôn mới, Giảm nghèo bền vững và Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, các lãnh đạo nhấn mạnh sự quan trọng của việc tối ưu hóa nguồn lực, đảm bảo không bỏ sót vùng khó khăn nào, đồng thời bảo vệ tính đặc thù của từng chương trình để mang lại lợi ích thiết thực cho người nghèo. Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường xin giới thiệu hai ý kiến chỉ đạo quan trọng từ lãnh đạo các Bộ, tập trung vào việc phân bổ nguồn lực hợp lý và giữ gìn đặc thù của từng chương trình trong quá trình hợp nhất.
Ngày 26/11, tại buổi làm việc với Đoàn công tác Ngân hàng Thế giới (WB) về Dự án chống chịu khí hậu và chuyển đổi tổng hợp vùng ĐBSCL (MERIT-WB11). Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện lộ trình triển khai, đồng thời tăng trách nhiệm phối hợp giữa Bộ, địa phương và các nhà tài trợ để bảo đảm tiến độ chung.
Ngày 26/11, tại Hà Nội, Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Đại sứ quán Canada tại Việt Nam cùng Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tổ chức Hội nghị về bảo vệ môi trường trong các hoạt động thủy sản năm 2025.
Trong khuôn khổ Phiên họp lần thứ năm của Ban Chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phóng viên Tạp chí trân trọng giới thiệu hai ý kiến chỉ đạo quan trọng của Thứ trưởng Phùng Đức Tiến và TS. Vũ Văn Long - Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ. Những quan điểm này nhấn mạnh yêu cầu tăng tốc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, siết chặt kỷ luật tiến độ, thúc đẩy khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và kiên quyết bảo đảm hoàn thành toàn bộ 187 nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2025.
