Thứ trưởng Phùng Đức Tiến thông tin về các giải pháp đảm bảo sản xuất, xuất khẩu lúa gạo

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, diện tích đất lúa hiện nay đã giảm từ 3,85 triệu ha (nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIII) xuống còn khoảng 3,1 triệu ha. Năm 2025, sản lượng thóc đạt 43,5 triệu tấn; trong 3 tháng đầu năm 2026 đạt 3,64 triệu tấn, giảm 5,5% so với cùng kỳ.

Về cân đối sử dụng, Thứ trưởng cho biết khoảng 14 triệu tấn dành cho tiêu dùng; khoảng 7 - 9 triệu tấn dành cho chế biến; dự trữ khoảng 3 triệu tấn; sử dụng cho chăn nuôi khoảng 3,4 triệu tấn và làm giống khoảng 1 triệu tấn, phần còn lại là xuất khẩu. Năm 2025, Việt Nam xuất khẩu 7,9 triệu tấn, thu về trên 4,7 tỷ USD.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết vừa qua, trong bối cảnh xung đột Trung Đông làm chi phí nguyên nhiên liệu, chi phí logistics và vận tải biển gia tăng, thị trường gạo thế giới tiếp tục dư cung do một số thị trường nhập khẩu gạo lớn điều chỉnh chính sách nhập khẩu và dự trữ lương thực. 

Ở trong nước, các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long thu hoạch rộ lúa vụ Đông Xuân nên có hiện tượng giá xuất khẩu và giá thu mua lúa giảm so với cùng kỳ năm 2025. Trong bối cảnh đó, ngày 11/3/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Công điện 21/CĐ-TTg về việc điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới, trong đó tập trung một số giải pháp rất cơ bản và ổn định. Đặc biệt là tập trung vào các chương trình khoa học công nghệ, sử dụng các giống lúa mới, sinh trưởng ngắn ngày, chất lượng cao. Bộ cũng đang tích cực xây dựng cơ sở dữ liệu ngành và thúc đẩy chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp.

Sau khi công điện được ban hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tập trung chỉ đạo các đơn vị chức năng trong Bộ phối hợp với các địa phương và các bộ ngành triển khai những nhiệm vụ được giao.

Đề cập tới nhiệm vụ tiếp tục đẩy mạnh triển khai Đề án phát triển 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, đây không chỉ là một chương trình sản xuất đơn thuần mà còn là giải pháp mang tính chiến lược để thực hiện cam kết của Việt Nam tại COP26 về mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Đáng chú ý, đề án không giới hạn trong một khu vực mà dựa vào cơ sở khoa học, cơ sở thực tiễn để triển khai mở rộng từ Đông Nam Bộ, Trung Nam Bộ, trung du miền núi đến đồng bằng sông Hồng, qua đó tạo đồng bộ về chất lượng, sản lượng và tiêu chuẩn môi trường, góp phần nâng cao vị thế của hạt gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Về canh tác, ngành nông nghiệp tiếp tục áp dụng quy trình “3 giảm, 3 tăng”, đó là giảm lượng giống gieo sạ, giảm phân bón vô cơ, giảm thuốc bảo vệ thực vật, tăng năng suất, tăng chất lượng và tăng hiệu quả kinh tế; ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ, giảm chi phí đầu vào. Đồng thời, chú trọng điều tiết mùa vụ, tránh tình trạng dồn dập cung - cầu, qua đó ổn định giá cả.

Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường dự trữ vật tư nông nghiệp để điều tiết thị trường. Năm 2024, Nhà nước đã 3 lần xuất dự trữ giống lúa, trong đó lần gần nhất trị giá khoảng 110 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, các giải pháp kỹ thuật như phòng, chống dịch bệnh; hoàn thiện hệ thống thủy lợi; kiểm soát chất lượng vật tư nông nghiệp… cũng được triển khai đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm giá thành sản phẩm.

Để khắc phục vấn đề tồn tại lâu nay là tính mùa vụ khiến nông dân rơi vào cảnh “mua đắt, bán rẻ”, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết, ngành nông nghiệp đang thúc đẩy nâng cao năng lực dự trữ, đẩy mạnh chế biến sâu, xây dựng hệ sinh thái liên kết chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.

Trong thời gian qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng phối hợp với Bộ Công Thương tổ chức “Hội nghị Thúc đẩy xuất khẩu gạo trong năm 2026” tại Thành phố Cần Thơ vào ngày 24/3/2026. Bên cạnh đó, Bộ cũng phối hợp với Bộ Tài chính cung cấp thông tin diễn biến về giá bán lúa, gạo đang trong vụ thu hoạch tại các địa phương để triển khai giải pháp bình ổn giá khi cần thiết.

Cùng với đó, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành công văn số 2349/NHNN-TD ngày 30/3/2026 gửi các tổ chức tín dụng, Ngân hàng nhà nước chi nhánh các khu vực về đẩy mạnh các giải pháp tín dụng nhằm phục vụ sản xuất, kinh doanh lúa, gạo. Các địa phương cũng đã chủ động, tích cực chỉ đạo các đơn vị trên địa bàn triển khai các nhiệm vụ nhằm bảo đảm sản xuất, xuất khẩu phù hợp diễn biến thị trường...

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến khẳng định, các giải pháp hiện nay đều hướng tới mục tiêu kép, vừa giải quyết những thách thức trước mắt như biến động giá lúa gạo, áp lực cạnh tranh quốc tế, vừa xây dựng nền tảng dài hạn cho một nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại. Trong đó, đầu tư cho nông nghiệp và giảm chi phí logistics được xác định là chìa khóa quan trọng để giải bài toán phát triển bền vững.