Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg quy định về Bộ tiêu chí, công tác đánh giá, phân hạng, công nhận, nâng hạng, công nhận lại sản phẩm OCOP, công tác kiểm tra, giám sát sản phẩm OCOP sau khi được công nhận.
Quyết định này quy định về Bộ tiêu chí, công tác đánh giá, phân hạng, công nhận, nâng hạng, công nhận lại sản phẩm mỗi xã một sản phẩm (OCOP), thu hồi giấy chứng nhận kết quả phân hạng sản phẩm OCOP (giấy chứng nhận) và công tác kiểm tra, giám sát sản phẩm OCOP sau khi được công nhận.
Quyết định quy định sản phẩm OCOP là sản phẩm đặc sản, đặc sắc, có nguồn gốc và mang đặc trưng của địa phương (làng, xã), được sản xuất theo tiêu chuẩn gắn với các giá trị văn hoá truyền thống, bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội, hướng đến phát triển xanh, bền vững và được cơ quan quản lý nhà nước công nhận theo Bộ tiêu chí.
Sản phẩm tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP bao gồm 06 nhóm sản phẩm: thực phẩm; đồ uống; dược liệu và sản phẩm từ dược liệu; hàng thủ công mỹ nghệ; sinh vật cảnh; dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch.
Tổ chức, cá nhân tham gia đăng ký đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP (chủ thể OCOP) bao gồm hợp tác xã; tổ hợp tác; doanh nghiệp nhỏ và vừa; trang trại, hộ sản xuất, hộ gia đình có đăng ký kinh doanh. Đối với nhóm sản phẩm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch bao gồm thêm hội, hiệp hội, trung tâm điều hành hoặc tổ chức tương đương.
Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP gồm có 03 phần. Theo đó, phần A là các tiêu chí đánh giá về sản phẩm và sức mạnh cộng đồng, phần B là các tiêu chí đánh giá về khả năng tiếp thị, phần C là các tiêu chí đánh giá về chất lượng sản phẩm.
Theo Quyết định, phân hạng sản phẩm OCOP căn cứ vào kết quả đánh giá sản phẩm theo Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP. Sản phẩm OCOP được phân thành 5 hạng, gồm hạng 5 sao là sản phẩm đặc trưng cấp quốc gia, hạng 4 sao là sản phẩm đặc trưng cấp tỉnh, hạng 3 sao là sản phẩm đặc thù cấp tỉnh và hạng 2 sao, hạng 1 sao.
Công tác đánh giá, phân hạng và công nhận sản phẩm OCOP gồm cấp tỉnh và cấp trung ương. Theo đó, UBND cấp tỉnh tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp tỉnh ít nhất 02 đợt trong năm. Đợt 01 trước ngày 30/6 đối với các hồ sơ được UBND cấp xã đề nghị trước ngày 30/4; đợt 02 trước ngày 30/12 đối với các hồ sơ được UBND cấp xã đề nghị trước ngày 30/10.
Ở cấp trung ương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp quốc gia ít nhất 02 đợt trong năm. Đợt 01 trước ngày 30/9 đối với các hồ sơ được UBND cấp tỉnh đề nghị trước ngày 30/7; đợt 02 trước ngày 30/3 đối với các hồ sơ được UBND cấp tỉnh đề nghị trước ngày 30/01. Căn cứ số lượng hồ sơ, UBND cấp tỉnh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường có thể tổ chức thêm các đợt đánh giá trong năm.
Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg cũng có quy định về hồ sơ đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP. Cụ thể, đối với hồ sơ đăng ký tham gia đánh giá, phân hạng lần đầu, chủ thể OCOP cần chuẩn bị phiếu đăng ký đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; báo cáo tự đánh giá về sản phẩm. Để làm hồ sơ đăng ký tham gia đánh giá, nâng hạng, chủ thể OCOP chuẩn bị phiếu đăng ký đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; báo cáo tự đánh giá về sản phẩm, trong đó phải thể hiện rõ nội dung và tài liệu minh chứng về những thay đổi so với sản phẩm OCOP đã được công nhận.
Hồ sơ đăng ký tham gia đánh giá, phân hạng lại sản phẩm OCOP, chủ thể OCOP chuẩn bị phiếu đăng ký đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; báo cáo tự đánh giá về sản phẩm; đồng thời, cập nhật những nội dung mới và kết quả sau thời gian sản phẩm OCOP được công nhận về nguyên liệu, công nghệ sử dụng, bao bì, nhãn mác, công bố chất lượng, các phiếu kiểm nghiệm định kỳ, thị trường tiêu thụ, sản lượng, doanh thu và bổ sung minh chứng các giấy tờ pháp lý có thời hạn.
Đối với hồ sơ đề nghị đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp tỉnh, UBND cấp xã chuẩn bị văn bản của UBND cấp xã đề nghị UBND cấp tỉnh đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; báo cáo của UBND cấp xã đánh giá một số nội dung của hồ sơ đăng ký tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP và 05 sản phẩm mẫu do chủ thể OCOP cung cấp gửi kèm theo hồ sơ.
Về hồ sơ đề nghị đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP 5 sao lần đầu, UBND cấp tỉnh cần có văn bản gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; báo cáo đánh giá của Tổ tư vấn Hội đồng cấp tỉnh; báo cáo đánh giá của Hội đồng cấp tỉnh; Quyết định phê duyệt kết quả đánh giá của Chủ tịch UBND cấp tỉnh; hồ sơ sản phẩm; các văn bản xác nhận kiểm tra, kiểm nghiệm bổ sung của cấp tỉnh (nếu có); 05 sản phẩm mẫu do chủ thể OCOP cung cấp, trừ nhóm sản phẩm Dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường được Thủ tướng giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành tổ chức kiểm tra, giám sát công tác đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP ở cấp tỉnh. Trường hợp phát hiện công tác đánh giá, phân hạng không đúng quy định thì đề nghị UBND cấp tỉnh chỉ đạo thực hiện lại và đề nghị Chủ tịch UBND cấp tỉnh thu hồi quyết định công nhận đối với sản phẩm OCOP đã được công nhận nhưng không đúng quy định.
Trong bối cảnh thị trường ngày càng đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và thương hiệu, việc nâng hạng sao OCOP không còn là mục tiêu mang tính hình thức mà trở thành yêu cầu tất yếu. Theo ông Đỗ Tấn Sơn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tuyên Quang, đây chính là con đường căn cơ để chè Shan Tuyết của vùng cao nâng tầm giá trị, mở rộng thị trường và khẳng định vị thế bền vững trong chuỗi nông sản quốc gia và quốc tế.
Vừa qua, UBND tỉnh Bắc Giang đã ban hành Quyết định số 1039/QĐ-UBND hỗ trợ khuyến khích phát triển sản phẩm OCOP trên địa bàn tỉnh được công nhận 4 sao năm 2024 (Đợt 1). Nội dung hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP trên địa bàn tỉnh được công nhận 4 sao năm 2024 theo Nghị quyết số 67/2023/NQ-HĐND ngày 13/12/2023 của HĐND tỉnh Bắc Giang.
Đến nay, toàn tỉnh Nam Định đã có 529 sản phẩm OCOP. Trong đó, 69 sản phẩm 4 sao, 460 sản phẩm 3 sao và 3 sản phẩm tiềm năng OCOP 5 sao.
Nông nghiệp Việt Nam đang trải qua một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ với sự đổi mới về kỹ thuật, cơ cấu sản xuất và định hướng thị trường. Tuy nhiên, để nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của các sản phẩm nông nghiệp, việc xây dựng và kết nối hiệu quả chuỗi cung ứng từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ là yếu tố then chốt, đặc biệt đưa sản phẩm OCOP vào các siêu thị lớn đáp ứng nhu cầu của thị trường.
