Chiều 7/9, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) tại Việt Nam tổ chức Lễ tổng kết Chương trình “Trẻ em và thanh niên hành động vì không khí sạch và tương lai bền vững, hưởng ứng Ngày Quốc tế Không khí sạch vì Bầu trời xanh năm 2026”.
Đây là hoạt động nhằm đánh giá tổng kết hơn 6 tháng triển khai các hoạt động truyền thông, giáo dục và sáng tạo có sự tham gia của trẻ em, thanh thiếu niên về chất lượng không khí, môi trường và biến đổi khí hậu. Điểm nổi bật của chương trình là Cuộc thi “Sáng tạo trẻ - Hành động vì bầu không khí trong lành” và Thử thách sáng tạo “Em kể chuyện không khí”, thu hút sự quan tâm, tham gia của gần 1 triệu người.
Theo đồng chí Đặng Quốc Khánh - Phó Bí thư Đoàn Thanh niên Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sau hơn 6 tháng triển khai, sức lan tỏa của chương trình được thể hiện rõ qua hai hoạt động dành cho hai nhóm tuổi khác nhau. Với học sinh từ 6 đến 18 tuổi, thử thách sáng tạo “Em kể chuyện không khí” nhận được 3.928 tác phẩm từ toàn quốc, trong đó có 2.976 tác phẩm hợp lệ; học sinh từ 31 tỉnh, thành phố tham gia. Đáng chú ý, có 314 trẻ em thuộc nhóm yếu thế tham dự. Cộng đồng trực tuyến của chương trình thu hút hơn 11.600 thành viên và hơn 715.000 lượt xem, tương tác, bày tỏ cảm xúc.
Với sinh viên, Cuộc thi “Sáng tạo trẻ - Hành động vì bầu không khí trong lành” thu hút 103 hồ sơ, trong đó 96 đội đủ điều kiện hợp lệ đến từ khoảng 70 trường đại học trên cả nước. Tổng cộng có 376 sinh viên tham gia các đội hợp lệ, trong đó 216 sinh viên nữ, chiếm gần 60%; cuộc thi cũng ghi nhận sự tham gia của sinh viên dân tộc thiểu số và sinh viên khuyết tật.
Không chỉ dừng ở các cuộc thi, chương trình còn mở rộng hoạt động giáo dục thông qua tập huấn về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sáng tạo nội dung môi trường. Hơn 500 học sinh và giáo viên trên cả nước đã tham gia trực tuyến, được tiếp cận kiến thức chuyên môn và thực hành các công cụ mới phục vụ truyền thông về chất lượng không khí.
Các học sinh đoạt giải còn được tham quan, trải nghiệm thực tế tại trạm quan trắc môi trường do Cục Khí tượng Thủy văn tổ chức. Qua đó, các em có cơ hội tìm hiểu vai trò của dữ liệu quan trắc đối với dự báo thời tiết, cảnh báo thiên tai và phục vụ đời sống, đồng thời trao đổi trực tiếp với các cơ quan quản lý và chuyên gia.
Điều quan trọng hơn những con số là chương trình đã tạo ra không gian để trẻ em và người trẻ chuyển từ “biết” sang “làm”. Các vấn đề về ô nhiễm không khí, môi trường hay biến đổi khí hậu được tiếp cận bằng nhiều hình thức: nghiên cứu giải pháp, ứng dụng công nghệ, video, tranh vẽ, poster, bài viết, sản phẩm đồ họa số và kể chuyện.
Phó Bí thư Đoàn Thanh niên Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Quốc Khánh cho rằng, giá trị của chương trình không chỉ nằm ở số lượng ý tưởng mà còn ở việc khuyến khích người trẻ chủ động tham gia giải quyết các vấn đề môi trường bằng kiến thức, công nghệ và tư duy sáng tạo.
Phát biểu tại chương trình, Phó Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường Vũ Minh Việt nhấn mạnh: Những hành động giảm phát thải, sử dụng năng lượng và tài nguyên hiệu quả, lựa chọn lối sống xanh không chỉ góp phần cải thiện chất lượng không khí mà còn hỗ trợ bảo vệ khí hậu và sức khỏe cộng đồng.
Thông điệp này đặt vấn đề không khí sạch trong một cách tiếp cận rộng hơn. Chất lượng không khí không chỉ liên quan đến môi trường mà trực tiếp tác động đến sức khỏe, chất lượng sống và khả năng phát triển bền vững. Mỗi hành động giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng hay thay đổi thói quen tiêu dùng đều có thể đồng thời tạo ra lợi ích cho bầu không khí và khí hậu.
Trong đó, trẻ em và thanh thiếu niên là nhóm cần được quan tâm đặc biệt. Theo các tài liệu của chương trình, trẻ em không phải là tác nhân chính gây ô nhiễm môi trường nhưng lại nằm trong những nhóm dễ chịu tác động từ ô nhiễm không khí và các rủi ro môi trường. Khi chất lượng không khí suy giảm, sức khỏe và sự phát triển của trẻ em có thể phải đối mặt với nhiều nguy cơ hơn.
Chính vì vậy, chương trình không đặt trẻ em, thanh niên ở vị trí người tiếp nhận thông tin đơn thuần, mà tạo điều kiện để các em được tìm hiểu, quan sát, đặt câu hỏi, đề xuất giải pháp và trực tiếp tham gia vào các hoạt động vì môi trường.
Trước đó, vào buổi sáng cùng ngày đã diễn ra vòng chung kết Cuộc thi “Sáng tạo trẻ - Hành động vì bầu không khí trong lành”. 6 đội thi từ các trường Đại học trên toàn quốc: uBreath, Blue Sky, SPEI, Dust Guardians, Green Tab và Carbon Zero Warriors đã trình bày, phản biện với đội ngũ chuyên gia các sáng kiến hướng tới giải quyết những vấn đề liên quan đến ô nhiễm không khí, môi trường và biến đổi khí hậu.
Ban giám khảo đánh giá các ý tưởng đa dạng, sáng tạo cho thấy được sự chủ động của các bạn trẻ trong việc tìm kiếm những giải pháp thiết thực, góp phần xây dựng môi trường sống trong lành. Kết quả nhóm uBreath đã dành giải Nhất của Cuộc thi “Sáng tạo trẻ – Hành động vì bầu không khí trong lành”. Ở hạng mục tập thể – giải Nhất thử thách sáng tạo “Em kể chuyện không khí” vinh dự thuộc về Trường THCS Nguyễn Du (tỉnh Thái Nguyên)…
Hưởng ứng chủ trương của Việt Nam về phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, ngày 15/3/2025, Báo Nhân Dân chính thức ra mắt chuyên mục Hành trình Net Zero. Chuyên mục tập trung phản ánh các chủ trương, chính sách của Ðảng, Nhà nước về tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng, kinh tế tuần hoàn, các mô hình tiên phong, công nghệ đột phá và những thách thức, rào cản cần tháo gỡ để đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Hành trình Net Zero góp phần định hướng, cổ vũ sự chung tay của toàn xã hội nhằm xây dựng một Việt Nam xanh và phát triển bền vững.
Các mô hình thí điểm canh tác lúa giảm phát thải đang được thực hiện ở ĐBSCL cho thấy triển vọng về tăng hiệu quả kinh tế và giảm phát thải khí nhà kính.
Ngày 24/1/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 232/QĐ-TTg phê duyệt "Đề án thành lập và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam", với mục tiêu góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam ở trong nước và trên thị trường thế giới, phát triển nền kinh tế carbon thấp và chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, hướng tới đạt mức phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.
Việt Nam đã nhận được hơn 41 triệu USD đầu tiên từ Ngân hàng Thế giới (WB) từ chuyển nhượng tín chỉ carbon rừng. Với một quốc gia nhiều tiềm năng về rừng như nước ta, việc trồng, chăm sóc, bảo vệ rừng không chỉ góp phần quan trọng bảo vệ môi trường sinh thái, chống biến đổi khí hậu,... mà còn mang lại lợi ích kinh tế thiết thực thông qua thị trường tín chỉ carbon.
Quá trình thí điểm Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao cho thấy, việc ứng dụng phần mềm trong quản lý, vận hành máy móc hiện đại vào sản xuất lúa rất cần thiết, nhằm giảm chi phí nhân công, tăng hiệu quả trồng lúa. Tuy nhiên, năng lực ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số của các hợp tác xã, nông dân còn hạn chế, cần phải được "nâng cấp" mới đáp ứng yêu cầu.
