TP. Hồ Chí Minh hướng tới biến chất thải xây dựng thành nguồn tài nguyên cho phát triển đô thị bền vững

Hội thảo do Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP. Hồ Chí Minh (SACA) tổ chức, với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp… hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, môi trường và vật liệu xây dựng.

Sự kiện còn là bước khởi động quan trọng trong quá trình xây dựng Đề án tái chế chất thải xây dựng theo chỉ đạo của UBND TP. Hồ Chí Minh, hướng tới hình thành ngành công nghiệp tái chế hiện đại, góp phần phát triển đô thị xanh và bền vững.  

Chất thải xây dựng - nguồn tài nguyên chưa được khai thác hiệu quả

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho biết, quá trình đô thị hóa mạnh mẽ đang kéo theo lượng lớn chất thải phát sinh từ hoạt động xây dựng, cải tạo và phá dỡ công trình.

Theo ông Kỳ, nếu tiếp cận theo tư duy truyền thống, đây là gánh nặng đối với môi trường và hệ thống xử lý chất thải… Tuy nhiên, dưới góc độ kinh tế tuần hoàn, nguồn chất thải này hoàn toàn có thể được xem là “tài nguyên thứ cấp” có giá trị, có khả năng tái chế thành vật liệu phục vụ xây dựng và hạ tầng đô thị.

Lãnh đạo SACA nhấn mạnh, thay vì tiếp tục mở rộng các bãi chôn lấp, TP. Hồ Chí Minh cần xây dựng cơ chế để thu gom, phân loại, tái chế và đưa vật liệu xây dựng sau xử lý… quay trở lại chuỗi sản xuất. Đây cũng là định hướng cốt lõi của Đề án tái chế chất thải xây dựng mà Thành phố đang triển khai.

Tái chế chất thải xây dựng là yêu cầu tất yếu

Tại hội thảo, ông Phạm Minh Mẫn - Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố đang bước vào giai đoạn đầu tư mạnh mẽ cho hạ tầng giao thông, chỉnh trang đô thị, cải tạo chung cư cũ và phát triển nhà ở… Điều này đồng nghĩa với việc lượng chất thải xây dựng phát sinh ngày càng lớn.

Theo Lãnh đạo Sở Xây dựng, trong bối cảnh nguồn khoáng sản làm vật liệu xây dựng ngày càng hạn chế, việc tái chế chất thải xây dựng không chỉ đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường, mà còn góp phần sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo đảm nguồn vật liệu cho phát triển đô thị lâu dài.

Ông Phạm Minh Mẫn dẫn kinh nghiệm từ nhiều quốc gia phát triển cho thấy, bê tông, gạch vỡ, nhựa đường và nhiều loại phế thải xây dựng khác… có thể được tái chế thành cốt liệu, vật liệu san lấp, vật liệu nền đường hoặc sản xuất gạch không nung với chất lượng đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Đặc biệt, đề án không chỉ dừng lại ở việc xây dựng các cơ sở tái chế mà còn hướng tới hình thành hệ sinh thái quản lý chất thải xây dựng theo mô hình kinh tế tuần hoàn, từ khâu phát sinh, phân loại, thu gom, vận chuyển đến tái chế và tiêu thụ sản phẩm tái chế.

Giảm áp lực thiếu hụt vật liệu xây dựng

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, ông Bùi Xuân Cường - Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh đánh giá, tái chế chất thải xây dựng là lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển bền vững của Thành phố trong nhiều thập niên tới.

Theo ông Cường, TP. Hồ Chí Minh hiện phát sinh khoảng 15.000 tấn chất thải rắn mỗi ngày, trong khi nhu cầu vật liệu phục vụ các dự án giao thông, hạ tầng và đô thị ngày càng tăng cao... Thành phố cũng đang đối mặt với áp lực thiếu hụt các loại vật liệu xây dựng truyền thống như cát và đá.

Trong bối cảnh đó, tái chế và tái sử dụng chất thải xây dựng cần được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm khai thác tài nguyên thiên nhiên, bổ sung nguồn vật liệu thay thế và giảm áp lực lên môi trường.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh đề nghị đơn vị tư vấn tiếp tục hoàn thiện Đề án theo hướng có tầm nhìn dài hạn, gắn với quy hoạch phát triển đô thị, quy hoạch xử lý chất thải và các cơ chế khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực tái chế. Đồng thời nghiên cứu chính sách thúc đẩy sử dụng vật liệu tái chế trong các công trình xây dựng, đặc biệt là các dự án đầu tư công.

Hướng tới hình thành ngành công nghiệp tái chế chất thải xây dựng

Theo các chuyên gia tham dự hội thảo, TP. Hồ Chí Minh có nhiều điều kiện để phát triển ngành công nghiệp tái chế chất thải xây dựng nhờ quy mô đô thị lớn, nhu cầu vật liệu cao và định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn của Thành phố.

Đề án giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045 được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho việc xây dựng hệ thống thu gom, phân loại và tái chế chất thải xây dựng đồng bộ; hình thành thị trường vật liệu tái chế; đồng thời giảm đáng kể lượng chất thải phải chôn lấp.

Việc triển khai thành công Đề án không chỉ góp phần giải quyết bài toán môi trường đô thị, mà còn mở ra cơ hội khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên thứ cấp, giảm phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên và thúc đẩy tăng trưởng xanh theo định hướng phát triển bền vững của TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới.