Triển khai xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật năm 2026: Tạo nền tảng pháp lý đồng bộ cho quản lý nông nghiệp và môi trường

Kết quả giai đoạn 2020-2024: số lượng lớn, nhưng còn tồn tại về chất lượng và tiến độ

Theo báo cáo Tại Hội nghị triển khai Quyết định 540/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và triển khai nhiệm vụ khoa học và công nghệ năm 2026, trong giai đoạn 2020-2024, Bộ đã công bố, ban hành 599 tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) và 43 quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN), với tổng số 642 văn bản, phân bổ tương đối đều qua các năm, trong đó năm 2024 có số lượng cao nhất.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, việc triển khai xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn vẫn bộc lộ một số hạn chế. Chất lượng xây dựng kế hoạch ở một số lĩnh vực chưa cao, chưa tập trung đúng vào các nhóm đối tượng trọng tâm cần quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn. Việc tổ chức thực hiện chưa thật sự nghiêm, dẫn tới tình trạng phải gia hạn tới 305 nhiệm vụ trong giai đoạn 2020-2024, nhiều nhiệm vụ gia hạn nhiều lần. Công tác đôn đốc chưa quyết liệt, trách nhiệm người đứng đầu đơn vị chưa gắn chặt với kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Năm 2025: chuyển biến rõ nét về kỷ cương và hiệu quả

Bước sang năm 2025, công tác xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn đã có chuyển biến tích cực. Các đơn vị thuộc Bộ đã hoàn thành 30 QCVN và 119 TCVN, trình ban hành 2 QCVN, đề nghị công bố 49 TCVN; đặc biệt, 100% trong tổng số 231 nhiệm vụ được thẩm định và không có nhiệm vụ nào phải gia hạn thời gian thực hiện.

Bên cạnh đó, các đơn vị đã chủ động tham gia xây dựng, giải trình và kiến nghị sửa đổi các quy định pháp luật liên quan, như: bãi bỏ công bố hợp quy đối với sản phẩm đã tuân thủ pháp luật chuyên ngành; phân quyền xuất bản, phát hành TCVN cho các bộ, ngành; giao trách nhiệm thẩm định dự thảo QCVN cho các bộ, ngành theo lĩnh vực quản lý.

Nhiệm vụ trọng tâm năm 2026: hoàn thiện công cụ quản lý và xử lý dứt điểm tồn đọng

Trên cơ sở đánh giá thực tiễn, năm 2026, Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) xác định ba nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, hoàn thiện công cụ quản lý, trong đó trọng tâm là hoàn thành việc bãi bỏ Thông tư số 01/2021/TT-BNNPTNT trước ngày 28/02/2026; đồng thời rà soát, tham mưu ban hành các văn bản hướng dẫn, phân cấp thuộc phạm vi quản lý của Bộ, bảo đảm thống nhất, đồng bộ với pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

Thứ hai, triển khai nhiệm vụ xây dựng TCVN, QCVN năm 2026 và giai đoạn 2026-2030, tập trung hoàn thành dứt điểm 72 TCVN và 12 QCVN tồn đọng từ năm 2025; đồng thời hoàn thành đúng tiến độ 72 nhiệm vụ xây dựng TCVN và 2 nhiệm vụ xây dựng QCVN kết thúc trong năm 2026. Riêng năm 2026, các lĩnh vực trọng điểm phải hoàn thành gồm: trồng trọt và bảo vệ thực vật; chăn nuôi và thú y; lâm nghiệp; quản lý đất đai; môi trường; địa chất - khoáng sản.

Thứ ba, thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm của ngành, bao gồm triển khai kế hoạch xây dựng 36 QCVN giai đoạn 2026-2030 theo Quyết định số 5745/QĐ-BNNMT ngày 29/12/2025; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về dữ liệu theo Kế hoạch ban hành tại Quyết định số 4617/QĐ-BNNMT ngày 04/11/2025; rà soát, đơn giản hóa các quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh và an toàn thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ.

Một nội dung quan trọng khác được nhấn mạnh là việc đánh giá, phân loại mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa theo pháp luật về chất lượng sản phẩm hàng hóa, trên cơ sở áp dụng TCVN ISO 31000:2018; đồng thời xây dựng lộ trình hoàn thiện hệ thống TCVN, QCVN theo từng lĩnh vực và hoàn thiện phần mềm cơ sở dữ liệu về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, từng bước số hóa công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Bài trình bày của Chuyên viên cao cấp Nguyễn Tuấn Anh đã cung cấp một bức tranh toàn diện, thẳng thắn về thực trạng, kết quả và định hướng xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật của ngành Nông nghiệp và Môi trường. Việc xác định rõ nhiệm vụ, mốc thời gian và trách nhiệm tổ chức thực hiện được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý đồng bộ, minh bạch, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và phát triển bền vững trong giai đoạn tới.