news
TS. Nguyễn Thị Thanh Thủy: Xây dựng lộ trình thực chất để tạp chí khoa học tiệm cận Scopus

TS. Nguyễn Thị Thanh Thủy: Xây dựng lộ trình thực chất để tạp chí khoa học tiệm cận Scopus

Chủ nhật, 21/6/2026, 07:24 (GMT+7)
logo Ngày 17/6, tại Hội thảo chuyên đề “Phát triển Tạp chí khoa học Nông nghiệp và Môi trường tiếng Anh theo tiêu chuẩn quốc tế, định hướng chỉ mục vào Scopus”, TS. Nguyễn Thị Thanh Thủy, Hội làm vườn Việt Nam nhấn mạnh, mục tiêu đưa tạp chí khoa học vào danh mục Scopus là khát vọng đáng ghi nhận, song điều quan trọng hơn cả là xây dựng một lộ trình thực chất, khả thi và phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế.

Theo TS. Nguyễn Thị Thanh Thủy, đề án Phát triển Tạp chí khoa học Nông nghiệp và Môi trường tiếng Anh theo tiêu chuẩn quốc tế, định hướng chỉ mục vào Scopus đã được chuẩn bị công phu, thể hiện quyết tâm và khát vọng lớn. Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi, điều quan trọng là phải xác định rõ bản chất của quá trình nâng cấp tạp chí không đơn thuần là hướng tới một danh mục chỉ mục quốc tế, mà là xây dựng một ấn phẩm khoa học bằng tiếng Anh đạt chuẩn quốc tế trên cả phương diện học thuật, quản trị và xuất bản.

1781751183043_264634034654814116_5944019551363669877_8e79e8bbcf4e73e43ccd2a5c615abc31_1781751202.jpg
TS. Nguyễn Thị Thanh Thủy, Hội làm vườn Việt Nam 

TS. Nguyễn Thị Thanh Thủy cho rằng, nền tảng pháp lý và hạ tầng xuất bản là điều kiện tiên quyết cần được hoàn thiện trước khi nghĩ đến việc nộp hồ sơ vào Scopus. Một tạp chí quốc tế cần có đầy đủ các cấu phần như mã số ISSN cho bản in và bản điện tử, hệ thống DOI, dữ liệu trích dẫn, nhà xuất bản, nền tảng xuất bản mở và các tiêu chuẩn minh bạch theo thông lệ quốc tế.

Đáng chú ý, TS. Nguyễn Thị Thanh Thủy lưu ý, mục tiêu vào Scopus không hoàn toàn phụ thuộc vào nỗ lực của đơn vị xuất bản mà còn phụ thuộc vào quá trình đánh giá độc lập của Hội đồng tư vấn lựa chọn nội dung Scopus. Vì vậy, đề án cần xây dựng mục tiêu theo hướng đến năm 2031 hoàn thiện đầy đủ các điều kiện để nộp hồ sơ và được xem xét đánh giá, thay vì đặt ra mục tiêu cứng là chắc chắn được lập chỉ mục vào thời điểm này.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, bà đề xuất xây dựng lộ trình theo từng giai đoạn với các chỉ số đánh giá cụ thể. Trong đó, năm 2027 tập trung chuẩn hóa nền tảng xuất bản, hoàn thiện hệ thống phản biện, website và phần mềm quản trị bản thảo như Open Journal Systems (OJS). Đến năm 2028, tạp chí cần đạt các tiêu chuẩn quốc tế cơ bản như tham gia DOAJ, Crossref và chuẩn hóa quy trình kiểm soát chất lượng bài báo. Sau khi hoàn thiện nền tảng và chất lượng xuất bản, giai đoạn năm 2030 nên thực hiện tiền thẩm định bởi các chuyên gia độc lập trước khi chính thức nộp hồ sơ vào Scopus.

Một vấn đề khác được TS. Nguyễn Thị Thanh Thủy đặc biệt nhấn mạnh là phạm vi chuyên môn của tạp chí. Theo bà, trong bối cảnh cơ quan chủ quản hoạt động đa ngành, việc xây dựng một tạp chí có phạm vi quá rộng sẽ gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận tiêu chuẩn Scopus, vốn đề cao tính chuyên sâu học thuật. Do đó, cần lựa chọn những lĩnh vực có thế mạnh về nguồn nhân lực nghiên cứu, nguồn bài khoa học và mạng lưới hợp tác quốc tế để tập trung đầu tư.

Ở khía cạnh nhân sự học thuật, bà cho rằng hội đồng biên tập cần được xây dựng theo hướng quốc tế hóa mạnh mẽ hơn. Các tiêu chí mà Scopus quan tâm không chỉ là học hàm, học vị mà còn là mức độ ảnh hưởng học thuật được thể hiện qua hồ sơ Scopus, H-index và thành tích nghiên cứu của từng thành viên. Bên cạnh đó, tính đa dạng quốc tế của hội đồng biên tập cũng là một tiêu chí quan trọng trong quá trình đánh giá.

"Tính quốc tế hóa, uy tín học thuật và sự minh bạch của hội đồng biên tập đều được thể hiện công khai trên các cơ sở dữ liệu quốc tế. Đây là những yếu tố Scopus đánh giá rất kỹ", TS. Nguyễn Thị Thanh Thủy nhận định.

Theo bà, Tạp chí cũng cần xây dựng cơ chế vận hành theo mô hình quốc tế với các Phó Tổng biên tập phụ trách trực tiếp ấn phẩm, đội ngũ Associate Editor theo từng lĩnh vực chuyên môn và một ban thư ký khoa học chuyên trách. Đồng thời, tỷ lệ thành viên quốc tế trong hội đồng biên tập cần được nâng dần lên khoảng 40 - 50% trong giai đoạn 2027 - 2028 để đáp ứng yêu cầu quốc tế hóa.

Về nguồn lực, TS. Nguyễn Thị Thanh Thủy đề xuất phân thành các nhóm gồm nhân lực học thuật nòng cốt, hạ tầng công nghệ, nguồn lực phục vụ quốc tế hóa và nguồn lực tài chính, quản trị. Trong đó, các khoản đầu tư mang tính nền tảng như DOI, hệ thống quản lý xuất bản hay các nền tảng công nghệ cần có cơ chế hỗ trợ ổn định từ cơ quan chủ quản.

TS. Nguyễn Thị Thanh Thủy nhấn mạnh, thực tiễn cho thấy việc được chấp nhận vào Scopus đã là thách thức lớn, nhưng duy trì vị thế sau khi được lập chỉ mục còn khó khăn hơn. Đặc biệt với các tạp chí đa ngành, áp lực duy trì chất lượng học thuật và nguồn bài nghiên cứu chất lượng cao là bài toán lâu dài đòi hỏi chiến lược phát triển bền vững, thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu đạt chỉ mục trong một mốc thời gian nhất định.

Minh - Tùng - Linh - Tâm