Trong năm 2025, thế giới và Việt Nam đã chứng kiến nhiều kỷ lục thiên tai, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản, ảnh hưởng nặng nề đến sản xuất nông nghiệp và đặt ra thách thức lớn về môi trường.
Kỷ lục thiên tai
Theo Trung tâm dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia, năm 2025, nhiều kỷ lục về thiên tai, khí tượng thủy văn được ghi nhận trên thế giới cũng như tại Việt Nam.
Các kỷ lục về nhiệt độ đã được ghi nhận trên toàn cầu. Nhiều nơi đạt nhiệt độ cao nhất vượt 48°C, thiết lập kỷ lục về số ngày liên tiếp có nhiệt độ cực đại, như ở Hoa Kỳ và Thổ Nhĩ Kỳ (7/2025). Tại Bắc Đại Tây Dương, nhiệt độ bề mặt nước biển (SST) duy trì mức kỷ lục trên 25,5°C vào cuối mùa hè, cung cấp năng lượng chưa từng có cho các xoáy thuận nhiệt đới. Hậu quả là băng ở Tây Nam Greenland tan kỷ lục, ước tính mất tới 300 tỷ tấn chỉ trong mùa hè, góp phần đáng kể vào mực nước biển toàn cầu.
Năm nay cũng lập nhiều kỷ lục về cường độ và số lượng bão nhiệt đới. Tại Đại Tây Dương, ghi nhận 10 cơn bão lớn (cấp 3 trở lên), vượt kỷ lục trước đó. Hiện tượng bão tăng cường độ nhanh trở nên phổ biến, điển hình là siêu bão Phượng Hoàng ở Tây Bắc Thái Bình Dương, tăng từ cấp 1 lên cấp 5 (sức gió trên 250 km/h) chỉ trong 24 giờ (9/2025).
Ngoài bão, nhiều đợt lũ, sạt lở nghiêm trọng cũng được ghi nhận: Indonesia (11-12/2025), đặc biệt khu vực đảo Sumatra, khiến trên 900 người thiệt mạng và hơn 400 người mất tích; Sri Lanka (11/2025), hơn 465 người thiệt mạng và trên 300 người mất tích; Pakistan (6/2025) hơn 1.000 người; Texas, Hoa Kỳ (7/2025) 135 người. Tại Việt Nam, trạm Bạch Mã ghi nhận lượng mưa 1.739 mm trong 24 giờ (10/2025), đang được Tổ chức Khí tượng Thế giới xác nhận là một trong những sự kiện mưa 24 giờ lớn nhất thế giới.
Tại Việt Nam, năm 2025 được ghi nhận là một năm có diễn biến thiên tai KTTV cực kỳ bất thường và dị thường, gây ra những thiệt hại nghiêm trọng trên cả nước. Tổng thiệt hại kinh tế ước tính đã vượt 97.000 tỷ đồng và đã có 419 người chết và mất tích tính đến cuối tháng 11/2025.
Năm 2025 cũng trở thành năm có số lượng bão/ATNĐ hoạt động nhiều nhất trên Biển Đông kể từ khi có số liệu quan trắc vào năm 1961. Ngoài kỷ lục về bão, tình hình lũ lụt nghiêm trọng đã xảy ra trên diện rộng, với mực nước đỉnh lũ trên các sông vượt mốc lịch sử ở cả Bắc Bộ, Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ, hạ lưu sông Cửu Long.
Chưa năm nào ghi nhận lũ đặc biệt lớn, lũ lịch sử cùng xuất hiện trong 1 năm tại 20 con sông như sông Cầu (Thái Nguyên, Bắc Ninh), sông Thuơng (Bắc Ninh), sông Chung (Lạng Sơn), sông Bằng Giang (Cao Bằng), sông Lô (Tuyên Quang), sông Ngòi Hút, Ngòi Thia (Lào Cai), thượng lưu sông Mã và sông Bưởi, sông Yên (Thanh Hóa), thượng lưu sông Cả (Nghệ An), sông Bồ (TP. Huế), sông Vu Gia-Thu Bồn (Đà Nẵng), sông Kỳ Lộ, sông Ba (Đắk Lắk), sông Dinh Ninh Hòa (Khánh Hòa), sông Lũy (Lâm Đồng), hạ lưu sông Tiền (Vĩnh Long, Đồng Tháp), hạ lưu sông Hậu (An Giang, Cần Thơ).
Đặc biệt nghiêm trọng là trận lũ lụt lịch sử tại Phú Yên (nay là khu vực phía Đông tỉnh Đắk Lắk) vào năm 2025 là một phần của đợt thiên tai lớn tại miền Trung và Tây Nguyên, được đánh giá là vượt qua đỉnh lũ lịch sử năm 1993 trên lưu vực sông Ba.
Những bất thường trong hoạt đông bão, lũ trong năm 2025 tại Việt Nam cũng như trên thế giới là minh chứng rõ ràng cho thấy quy luật lũ truyền thống đang thay đổi, phản ánh xu hướng thời tiết ngày càng cực đoan, khó lường do tác động của biến đổi khí hậu.
Dự báo diễn biến cuối năm 2025 và đầu năm 2026
Dự báo, từ tháng 12/2025 đến tháng 02/2026, ENSO có khả năng cao sẽ tiếp tục duy trì trạng thái La Nina, sau đó từ tháng 3-5/2026, ENSO có khả năng quay trở lại trạng thái trung tính. Trong tháng 12/2025, trên khu vực Biển Đông có khả năng xuất hiện từ 01-02 cơn bão/ATNĐ. Từ tháng 01-05/2026, ít có khả năng xuất hiện bão/ATNĐ trên khu vực Biển Đông.
Trong tháng 12/2025 ở khu vực Trung và Nam Trung Bộ có khả năng xuất hiện từ 1-2 đợt mưa vừa, mưa to trên diện rộng, trong đó lượng mưa ở khu vực từ Nam Quảng Trị trở vào đến khu vực phía Bắc của duyên hải Nam Trung Bộ có xu hướng cao hơn so với trung bình nhiều năm, cần đề phòng nguy cơ xảy ra lũ quét và trượt lở đất.
Trong tháng 12/2025, không khí lạnh tiếp tục có xu hướng gia tăng về tần suất, cường độ và có thể xuất hiện tình trạng rét đậm, rét hại ở miền Bắc nhưng tập trung tại khu vực vùng núi phía Bắc. Không khí lạnh tiếp tục hoạt động mạnh trong các tháng 1 và 2 năm 2026, gây ra các đợt rét đậm, rét hại.
Khu vực Nam Bộ có khả năng xuất hiện nắng nóng từ khoảng đầu tháng 3/2026 ở miền Đông Nam Bộ; sau đó từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 4/2026, nắng nóng có xu hướng gia tăng cường độ và mở rộng dần sang khu vực miền Tây Nam Bộ (tương đương với TBNN). Khu vực Tây Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Huế có khả năng xuất hiện nắng nóng từ khoảng tháng 4/2026.
Đây là nội dung chương trình tập huấn trực tuyến đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai từ ngày 30/11-03/12/2021 tới các điểm cầu tại 63 tỉnh, thành phố.
UBND tỉnh Quảng Bình cũng đã xây dựng, thực hiện tốt Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 nhằm nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo, theo dõi chặt chẽ diễn biến thiên tai…
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 12/12, chỉ số cực đại tia cực tím tại TP Hồ Chí Minh, thành phố Cần Thơ và Cà Mau ở ngưỡng nguy cơ gây hại rất cao, các thành phố còn lại tại khu vực Nam Bộ đều ở ngưỡng cao.
Cà Mau đang chịu tác động nặng của biến đổi khí hậu. Hiện tượng thời tiết, khí hậu cực đoan xuất hiện ngày một dầy hơn, phức tạp, khó lường, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội, đời sống sinh kế người dân. Để giảm đến mức thấp nhất thiệt hại, tỉnh Cà Mau đã có giải pháp thích ứng phù hợp.
