Quản lý tài nguyên phải gắn với hiệu quả kinh tế và công bằng của xã hội

Trở về trường xưa với tư cách một cựu sinh viên, TS. Lê Trọng Yên, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ rằng, ông bước chân vào trường cách đây 36 năm, trải qua cả ba bậc đại học, thạc sĩ, tiến sĩ, một chặng đường dài của học tập, rèn luyện và trưởng thành. Với ông, đây không chỉ là sự kiện của một đơn vị đào tạo mà là “một cuộc trở về đầy ý nghĩa”, bởi nơi đây đã đặt những nền móng quan trọng cho con đường công tác hôm nay.

Từ thực tiễn quản lý, Thứ trưởng nhận xét: Những gì một trường đại học trao cho sinh viên không chỉ là kiến thức về chuyên môn; quan trọng hơn đó là phương pháp, tư duy quản trị, tinh thần trách nhiệm, khả năng học hỏi, bản lĩnh trước thực tiễn.

“Quản lý đất đai phải gắn với quy hoạch và phát triển không gian; quản lý tài nguyên phải gắn với hiệu quả kinh tế và công bằng của xã hội; phát triển nông nghiệp phải gắn với bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính, ứng phó với biến đổi khí hậu”, Thứ trưởng nêu. Theo ông, điều đó đặt ra yêu cầu rất lớn đối với mô hình đào tạo, nghiên cứu hiện nay.

Từ đó, Thứ trưởng mong Khoa vừa giữ vững thế mạnh truyền thống về quản lý đất đai, vừa phát triển mạnh các hướng nghiên cứu, đào tạo về chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, quản trị tài nguyên, biến đổi khí hậu, kiểm kê và giám sát giảm phát thải khí nhà kính, thị trường carbon và cộng đồng môi trường.

Với thế hệ sinh viên, Thứ trưởng nhắn nhủ: dù sau này làm việc ở cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp hay khởi nghiệp, kiến thức chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành đóng góp thiết thực cho xã hội và đất nước. “Nơi chúng ta bắt đầu có thể là một giảng đường nhỏ, nhưng con đường phía trước có thể rất dài nếu chúng ta không ngừng học tập, rèn luyện và phấn đấu để phục vụ Nhân dân, để xây dựng đất nước phát triển bền vững”, ông nói.

Đột phá công nghệ, đưa nhân lực thành động lực kinh tế mới

Nhìn lại chặng đường đã qua, PGS,TS. Nguyễn Công Tiệp, Phó Giám đốc Học viện, nhấn mạnh vai trò tiên phong của Khoa. Theo ông, Học viện Nông nghiệp Việt Nam là cơ sở đầu tiên đào tạo ngành Quản lý đất đai; sự ra đời của Khoa Quản lý ruộng đất năm 1976 mở đầu cho việc đào tạo cán bộ quản lý đất đai trình độ đại học và sau đại học của cả nước. Sau 50 năm, Khoa đã đào tạo 10.000 kỹ sư, 300 thạc sĩ và 135 tiến sĩ, nhiều người trở thành cán bộ chủ chốt, chuyên gia, nhà khoa học tại các cơ quan Trung ương, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.

Từ đó, ông đặt Khoa vào hai bối cảnh lớn. Thứ nhất, Quyết định số 1612/QĐ-TTg ngày 20/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển, nâng cao chất lượng các cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn Thủ đô, trong đó Học viện là một trong 12 cơ sở thuộc nhóm dẫn dắt ở một số ngành, lĩnh vực. Thứ hai, yêu cầu triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Vị thế mới đi liền trách nhiệm nặng nề hơn; với một trường đại học, điều đó đòi hỏi chuyển mạnh từ tư duy thực hiện đề tài sang tư duy tạo ra tri thức, công nghệ mới, sản phẩm mới và giá trị mới cho xã hội.

Học viện đề nghị Khoa là một trong những đơn vị tiên phong, hình thành các hướng nghiên cứu gắn với công nghệ chiến lược và bài toán lớn của quốc gia: ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, viễn thám, IoT trong quản lý đất đai, tài nguyên và môi trường; quan trắc, cảnh báo môi trường; quản lý tài nguyên nước; quản lý chất thải, giảm phát thải, kinh tế carbon và thích ứng biến đổi khí hậu.

Đáng chú ý, PGS,TS. Nguyễn Công Tiệp đặt đào tạo trong bối cảnh quản trị mới. Việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, cùng yêu cầu phân cấp, phân quyền, đòi hỏi đội ngũ cán bộ quản lý đất đai, tài nguyên, môi trường có năng lực cao hơn ở cấp cơ sở, nơi quy hoạch, cơ sở dữ liệu, đo đạc bản đồ và thủ tục hành chính về đất đai, môi trường gắn trực tiếp với người dân, doanh nghiệp. Xa hơn, ông cho rằng đất đai là nguồn lực phát triển, dữ liệu tài nguyên và môi trường phục vụ kinh tế số, giảm phát thải và hấp thụ carbon đã tạo ra những thị trường mới, còn chất thải có thể trở thành nguyên liệu đầu vào của quy trình sản xuất mới. Bởi vậy, Khoa phải trở thành một bộ phận cấu thành của mô hình phát triển kinh tế mới, và nguồn nhân lực ngành phải có khả năng tham gia trực tiếp vào phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp, kinh tế số, thị trường carbon và quá trình chuyển đổi xanh của đất nước.

Để hiện thực hóa kỳ vọng đó, Học viện đề nghị Khoa tập trung vào năm nhiệm vụ. Thứ nhất, đổi mới chương trình và phương thức đào tạo, lấy năng lực thực hành nghề nghiệp của người học làm trung tâm. Thứ hai, xây dựng đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, phát triển các nhóm nghiên cứu tinh hoa, thu hút và bồi dưỡng nhà khoa học trẻ. Thứ ba, đẩy mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết 57, ưu tiên các hướng nghiên cứu liên ngành. Thứ tư, tăng cường hợp tác với bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp để đưa nghiên cứu vào thực tiễn. Thứ năm, đẩy mạnh quốc tế hóa, nâng cao chất lượng công bố, góp phần đưa Tạp chí Khoa học Công nghệ của Học viện vào danh mục Scopus.

Điểm tựa nửa thế kỷ cho hành trình vươn tầm và phụng sự

Thay mặt tập thể Khoa, PGS,TS. Trần Trọng Phương, Trưởng khoa, bày tỏ lòng biết ơn các thế hệ thầy cô đã đặt những viên gạch đầu tiên và các thế hệ cựu sinh viên đã tạo nên thương hiệu, uy tín của Khoa. Ông nhắc lại: năm 1976, khi đất nước vừa thống nhất và cơ sở vật chất còn nhiều khó khăn, Khoa Quản lý ruộng đất, tiền thân của Khoa hôm nay, được thành lập để đào tạo nguồn nhân lực phục vụ xây dựng và phát triển đất nước. Từ lĩnh vực ban đầu, Khoa từng bước mở rộng sang quản lý đất đai, quản lý bất động sản, quản lý tài nguyên và môi trường, khoa học môi trường, quy hoạch vùng và đô thị.

Theo Trưởng khoa, điều đáng quý hơn cả mà các thế hệ giữ gìn và trao truyền là truyền thống đoàn kết, trách nhiệm, tận tâm với nghề, say mê nghiên cứu khoa học và khát vọng cống hiến. Trước những bài toán như biến đổi khí hậu, suy thoái tài nguyên, ô nhiễm môi trường, đô thị hóa, an ninh nguồn nước, phát thải khí nhà kính, ông xác định trách nhiệm của Khoa không chỉ là đào tạo nguồn nhân lực mà còn góp phần đào tạo những chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý có tư duy đổi mới, đột phá trong khoa học công nghệ, ứng dụng chuyển đổi số sáng tạo, có năng lực nghiên cứu liên ngành.

Gửi tới sinh viên, ông mong các em tự hào về “mái nhà chung” của mình, sống bằng đam mê và hoài bão, bởi “một ngày nào đó, chính các em là những người viết tiếp nên câu chuyện của khoa ngày hôm nay”. Kết thúc phát biểu, ông gửi lời tri ân tới các thế hệ thầy cô và cựu sinh viên: “Dù mai này mỗi người đi đến đâu, làm việc ở đâu, chúng ta vẫn có một nơi để nhớ, một nơi để về: Khoa Tài nguyên Môi trường – nơi ta muốn đến, chốn ta mong về”.