Nhiều tuyến kè biển được đầu tư tại Quảng Ngãi đã phát huy hiệu quả trong bảo vệ khu dân cư, hạn chế xói lở và mở thêm không gian sinh kế cho người dân ven biển.
Tại khu vực cửa biển Sa Cần (xã Vạn Tường, tỉnh Quảng Ngãi), mùa mưa bão năm nay người dân nơi đây đã bớt nỗi lo biển lấn vào nhà. Tuyến kè chống sạt lở dài 500m được đầu tư nhằm bảo vệ 92 hộ dân với khoảng 270 nhân khẩu.
Chị Nguyễn Thị Ánh Trúc, ở thôn Tân Hy, cho biết nhiều năm trước, cứ vào mùa mưa là người dân lại thấp thỏm khi sóng biển đánh sát khu dân cư. Có thời điểm bờ đất bị khoét sâu đến gần móng nhà.
“Có năm sóng đánh sạt cả bờ đất, sát đến chân móng. Nay Nhà nước quan tâm đầu tư xây dựng tuyến kè kiên cố, người dân ai cũng mừng”, chị Trúc nói.
Theo UBND xã Vạn Tường, từ năm 2013 đến nay, địa phương đã có 4 dự án kè được đầu tư với tổng chiều dài hơn 2km tại các khu vực Thanh Thủy, Phước Thiện, Tân Hy và Sơn Trà.
Các tuyến kè giúp chắn sóng, hạn chế xói lở, ngăn nước mặn xâm nhập và bảo vệ khu dân cư ven biển. Tuy nhiên, nhu cầu bảo vệ bờ vẫn còn lớn. Địa phương đã đề nghị tỉnh hỗ trợ đầu tư khoảng 700m kè còn lại tại khu vực Thanh Thủy và Phước Thiện.
Hiệu quả của các công trình cũng được thể hiện rõ tại xã An Phú. Tuyến kè chống sạt lở bờ biển dài 250m, tổng vốn 30 tỷ đồng, được đưa vào sử dụng cuối năm 2025 đã góp phần giảm nguy cơ biển xâm thực vào khu dân cư.
Phó Chủ tịch UBND xã An Phú Trần Ngọc Xôn cho biết, trước khi có công trình, sạt lở bờ biển luôn là mối lo của chính quyền và người dân. Sau khi tuyến kè hoàn thành, người dân yên tâm hơn. Địa phương đang trồng cây xanh dọc tuyến kè nhằm tăng khả năng chắn gió, hạn chế cát bay và cải thiện cảnh quan.
Tại khu vực Phổ Trường, xã An Phú, hiệu quả của công trình càng được nhìn thấy rõ qua sự thay đổi của đời sống người dân. Cuối năm 2021, hàng trăm mét bờ biển Phổ Trường bị sóng lớn phá hủy, có nơi mép sóng chỉ còn cách khu dân cư 10-15m. Trước tình thế khẩn cấp, tỉnh đầu tư 85 tỷ đồng xây dựng tuyến kè dài 700m.
Công trình được thiết kế với tường chắn sóng bằng bê tông cốt thép, thân kè mái nghiêng bằng đá hộc, mặt ngoài được gia cố bằng các cấu kiện chống sóng. Sau khi hoàn thành, tuyến kè tạo thành dải bảo vệ khu dân cư và tuyến đường ven biển.
Bà Lê Thị Nghi, 80 tuổi, ở khu vực Phổ Trường, thường đi bộ trên tuyến đường chạy dọc bờ kè. Với bà, sự bình yên của nhà cửa, vườn tược sau những năm sống trong cảnh biển đe dọa là điều đáng quý nhất.
Không chỉ làm nhiệm vụ phòng chống sạt lở, một số tuyến kè còn tạo ra không gian mới cho hoạt động kinh doanh, dịch vụ ven biển. Tại Phước Thiện, xã Vạn Tường, dọc tuyến kè hiện có nhiều hàng quán ăn uống. Con đường bê tông chạy dọc bờ biển trở thành không gian sinh hoạt, đi lại và kinh doanh của người dân.
Bà Phạm Thị Trọn, 67 tuổi, trước đây bán bánh bèo tại một góc đường trong khu dân cư. Không gian chật hẹp, mỗi khi có xe chạy qua, bà phải thu dọn bàn ghế vào nhà. Khi tuyến kè Phước Thiện hoàn thành năm 2022, bà chuyển hàng bánh bèo ra bán ngay trên tuyến đường ven biển. Không gian rộng hơn, khách ghé quán thuận tiện hơn, việc buôn bán cũng khấm khá. “Có đường bờ kè giúp việc đi lại của người dân thuận lợi hơn rất nhiều, công việc buôn bán cũng tốt hơn. Đối với người dân nơi đây, tuyến kè mở ra bao nhiêu điều tươi sáng, tốt đẹp”, bà Trọn nói.
Chị Nguyễn Thị Thu Hương cũng mạnh dạn đầu tư quán cà phê, nước giải khát sau khi tuyến kè hoàn thành. Theo chị, trước đây khu vực sát biển luôn khiến người dân bất an vì chỉ vài bước chân là đến chân sóng. Nay tuyến đường sạch đẹp chạy dọc bờ kè tạo không gian để người dân kinh doanh. Lượng khách vãng lai đến khu vực này cũng tăng, kéo theo nhu cầu ăn uống, dịch vụ và tạo thêm việc làm.
Chủ tịch UBND xã Vạn Tường Ung Đình Hiền cho biết, địa phương định hướng phát triển làng chài Phước Thiện thành điểm đến du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm. Các sản phẩm được tính đến gồm đi thuyền thúng, kéo lưới, lễ hội cầu ngư, đua thuyền, homestay và ẩm thực hải sản.
Hiệu quả tương tự cũng được ghi nhận tại khu vực bờ biển Bình Hải. Công trình kè được đầu tư năm 2022 với tổng vốn 50 tỷ đồng, dài hơn 560m qua các khu vực Thanh Thủy, Phước Thiện. Trước đó, địa phương đã có tuyến kè dài 1.400m, tổng vốn 100 tỷ đồng, hoàn thành năm 2021.
Các công trình đã nâng chiều dài bờ biển được bảo vệ bằng kè lên gần 2.000m. Những khu vực từng bị sóng khoét sâu nay xuất hiện nhà cửa kiên cố, hàng quán và các hoạt động dịch vụ ven biển.
Ở nhiều nơi, giá trị của một tuyến kè không chỉ nằm ở số mét bờ biển được bảo vệ. Khi nguy cơ sạt lở được kiểm soát, người dân có điều kiện sửa sang nhà cửa, duy trì sinh kế và đầu tư cho hoạt động kinh doanh.
Đó cũng là lý do các địa phương ven biển tiếp tục đề nghị tỉnh Quảng Ngãi quan tâm những đoạn bờ còn xung yếu. Bởi hiệu quả của các tuyến kè đã có cho thấy, khi công trình được đầu tư đúng vị trí, đúng thời điểm, lợi ích mang lại không dừng ở việc giữ đất mà còn góp phần ổn định đời sống và tạo thêm dư địa phát triển kinh tế ven biển.
(Còn nữa)
Bài 3: Quản lý tổng hợp để giữ bờ biển
Thực hiện Chỉ thị 16/CT-TTG của Thủ tướng Chính phủ và Công điện 1068/CĐ-TTg, ngày 5/8/2021 của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, trong điều kiện thực hiện giãn cách xã hội kiên quyết .....
