Ban hành Quy chế quản lý, khai thác và sử dụng các cơ sở dữ liệu lĩnh vực Thủy sản và Kiểm ngư

Theo quyết định, Quy chế đã quy định việc phân công quản lý; cập nhật, kiểm tra và xử lý dữ liệu; quản lý tài khoản, phân quyền truy cập; khai thác, sử dụng dữ liệu; phối hợp quản lý, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với các cơ sở dữ liệu lĩnh vực Thủy sản và Kiểm ngư thuộc phạm vi quản lý của Cục Thủy sản và Kiểm ngư.
Các cơ sở dữ liệu thuộc phạm vi áp dụng của Quy chế này bao gồm: các cơ sở dữ liệu thành phần thuộc cơ sở dữ liệu lĩnh vực Thủy sản và Kiểm ngư theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Môi trường; các cơ sở dữ liệu, phần mềm và hệ thống thông tin chuyên ngành do Cục Thủy sản và Kiểm ngư quản lý, xây dựng, thuê dịch vụ hoặc được giao tiếp nhận, quản lý; các cơ sở dữ liệu khác được hình thành trong quá trình thực hiện chức năng quản lý nhà nước về Thủy sản và Kiểm ngư.

Việc thu thập, lưu trữ, kết nối, chia sẻ, cung cấp dữ liệu và bảo đảm an toàn, bảo mật cơ sở dữ liệu thực hiện theo Quyết định số 4440/QĐ-BNNMT năm 2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường và quy định của pháp luật có liên quan.
Đồng thời Quy chế này không điều chỉnh: Quy trình giải quyết thủ tục hành chính; trình tự, thủ tục thực hiện nghiệp vụ chuyên ngành; nội dung, thành phần hồ sơ, biểu mẫu và giá trị pháp lý của giấy phép, giấy chứng nhận, quyết định, văn bản điện tử; các yêu cầu kỹ thuật đã được quy định tại văn bản của cơ quan có thẩm quyền.
Trường hợp hệ thống thông tin hoặc cơ sở dữ liệu có quy chế, quy trình nghiệp vụ riêng thì nội dung đặc thù thực hiện theo quy chế, quy trình riêng; nội dung về quản lý tài khoản, phân quyền, khai thác, sử dụng, trách nhiệm của người dùng và phối hợp quản lý thực hiện theo Quy chế này nếu văn bản riêng không quy định.
Đối tượng áp dụng là các phòng, đơn vị thuộc Cục Thủy sản và Kiểm ngư; cơ quan quản lý nhà nước về Thủy sản và Kiểm ngư tại địa phương; đơn vị được giao quản lý dữ liệu chuyên ngành và quản trị, vận hành kỹ thuật cơ sở dữ liệu; cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm cung cấp, tạo lập, cập nhật hoặc kiểm tra dữ liệu và được cấp tài khoản, được kết nối, tiếp nhận, khai thác hoặc sử dụng dữ liệu; cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến hoạt động quản lý, khai thác và sử dụng các cơ sở dữ liệu lĩnh vực Thủy sản và Kiểm ngư.
Mười nguyên tắc quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu
Bảo đảm quản lý thống nhất, rõ trách nhiệm, đúng thẩm quyền và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị (01); Phân định rõ giữa: quản lý nội dung và chất lượng dữ liệu; quản trị, vận hành kỹ thuật; cập nhật, kiểm tra dữ liệu; khai thác và sử dụng dữ liệu (02); Dữ liệu phải được cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời, thống nhất và có khả năng xác định nguồn tạo lập, người cập nhật, thời điểm cập nhật (3); Cơ quan, đơn vị tạo lập hoặc cập nhật dữ liệu chịu trách nhiệm về tính hợp pháp, chính xác, đầy đủ và kịp thời của dữ liệu thuộc phạm vi được giao; có trách nhiệm xác định, quản lý, lưu trữ nguồn dữ liệu gốc theo quy định (4); Việc khai thác, sử dụng dữ liệu phải đúng chức năng, nhiệm vụ, mục đích và phạm vi được cấp quyền (5).
Quyền truy cập được cấp theo: Vị trí việc làm; chức năng, nhiệm vụ; phạm vi quản lý; nhóm dữ liệu cần khai thác; mức độ thao tác cần thiết (6); Việc phân quyền thực hiện theo nguyên tắc chỉ cấp mức quyền tối thiểu cần thiết để hoàn thành nhiệm vụ (7); Không yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp lại dữ liệu đã có trong cơ sở dữ liệu và có thể khai thác theo quy định, trừ trường hợp dữ liệu chưa được đồng bộ, chưa được chia sẻ theo quy định, chưa bảo đảm chất lượng, chưa đủ căn cứ sử dụng hoặc cần kiểm tra, xác minh, cập nhật dữ liệu (8); Mọi hoạt động cập nhật, hiệu chỉnh, khai thác và quản trị dữ liệu phải có khả năng kiểm tra, đối chiếu và truy vết (9); Bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, cá nhân; tuân thủ quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin và an ninh mạng (10).
Các hành vi bị nghiêm cấm
Quy chế nghiêm cấm các hành vi truy cập, khai thác hoặc sử dụng dữ liệu khi chưa được cấp quyền hoặc vượt quá phạm vi được cấp quyền. Sử dụng tài khoản của người khác. Cho mượn, chuyển giao hoặc chia sẻ tài khoản dưới mọi hình thức. Làm giả, làm sai lệch, che giấu, hủy hoại hoặc cố ý không cập nhật dữ liệu thuộc trách nhiệm được giao. Tự ý sửa đổi, xóa hoặc thay thế dữ liệu không đúng thẩm quyền, không có căn cứ hoặc không thực hiện theo quy trình. Sao chép, trích xuất, cung cấp, chuyển giao, phát tán hoặc công khai dữ liệu trái quy định. Sử dụng dữ liệu để trục lợi; xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Ngoài ra, Quy chế cũng nghiêm cấm các hành vi tự ý sử dụng dữ liệu cho mục đích thương mại, quảng cáo, môi giới hoặc mục đích khác không thuộc nhiệm vụ được giao. Can thiệp trái phép vào hệ thống, cản trở hoạt động cập nhật, khai thác, quản trị hoặc vận hành cơ sở dữ liệu. Cài đặt, sử dụng công cụ, phần mềm hoặc thiết bị để thu thập, thay đổi, phá hoại hoặc truy cập trái phép dữ liệu. Cố ý không thông báo khi phát hiện sai sót dữ liệu, mất tài khoản, lộ thông tin hoặc dấu hiệu mất an toàn hệ thống. Các hành vi khác bị nghiêm cấm theo quy định của pháp luật.
Trách nhiệm của các đơn vị
Quy chế đã quy định rõ trách nhiệm của từng đơn vị. Cục Thủy sản và Kiểm ngư thống nhất quản lý các cơ sở dữ liệu thuộc phạm vi của Quy chế này. Phân công đơn vị quản lý dữ liệu chuyên ngành và đơn vị vận hành kỹ thuật. Quyết định hoặc phân cấp cấp quyền tài khoản khai thác cơ sở dữ liệu. Chỉ đạo cập nhật, kiểm tra, chuẩn hóa và nâng cao chất lượng dữ liệu và tổ chức kiểm tra việc thực hiện Quy chế. Chỉ đạo xử lý sự cố, vi phạm và các vấn đề ảnh hưởng đến hoạt động của cơ sở dữ liệu; tổng hợp nhu cầu xây dựng, duy trì, nâng cấp và phát triển các cơ sở dữ liệu và tổ chức hướng dẫn, tập huấn và phổ biến quy định về quản lý, khai thác, sử dụng dữ liệu.
Đơn vị quản lý dữ liệu chuyên ngành: Xác định yêu cầu nghiệp vụ và phạm vi dữ liệu cần quản lý và hướng dẫn nội dung, quy trình và trách nhiệm cập nhật dữ liệu; Xác định cơ quan, đơn vị, cá nhân được cập nhật, kiểm tra, phê duyệt và khai thác dữ liệu và kiểm tra chất lượng dữ liệu thuộc phạm vi quản lý; Tiếp nhận, xem xét và xử lý phản ánh về dữ liệu và đề nghị hiệu chỉnh, bổ sung hoặc xác minh dữ liệu khi cần thiết; Đề xuất nhu cầu sửa đổi, bổ sung chức năng phần mềm phục vụ quản lý chuyên môn. Đơn vị quản lý dữ liệu chuyên ngành không trực tiếp thay đổi cấu hình kỹ thuật hoặc can thiệp vào cơ sở dữ liệu ngoài chức năng được phân quyền. Trường hợp có sự khác nhau giữa dữ liệu trên hệ thống với hồ sơ, tài liệu làm căn cứ cập nhật, đơn vị quản lý dữ liệu chuyên ngành chủ trì xác minh và quyết định việc xử lý theo thẩm quyền.

Tiếp nhận, xem xét đề nghị cấp quyền truy cập; xác định đối tượng, phạm vi và mức quyền khai thác dữ liệu. Chủ trì, tham mưu Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư cấp quyền truy cập và theo dõi tình hình cập nhật, khai thác và sử dụng dữ liệu. Kiểm tra, xác minh và xử lý dữ liệu sai thuộc phạm vi quản lý và phối hợp với đơn vị được giao quản trị, vận hành kỹ thuật cơ sở dữ liệu xử lý sự cố, nâng cấp và hoàn thiện hệ thống. Chủ trì tổ chức hướng dẫn, tập huấn, hỗ trợ cơ quan, đơn vị, cá nhân thực hiện quy trình nghiệp vụ.
Đơn vị được giao quản trị, vận hành kỹ thuật cơ sở dữ liệu: Trung tâm Thông tin Thủy sản và Kiểm ngư được giao quản trị, vận hành kỹ thuật cơ sở dữ liệu; thực hiện duy trì hoạt động của các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu được giao và thực hiện thao tác kỹ thuật về cấp, thay đổi, tạm khóa, thu hồi tài khoản và điều chỉnh quyền truy cập theo quyết định, phê duyệt hoặc phân công của cơ quan, người có thẩm quyền; không tự ý cấp, mở rộng, thu hẹp hoặc thay đổi quyền truy cập khi chưa được phê duyệt. Hỗ trợ kỹ thuật cho người sử dụng; tiếp nhận và xử lý sự cố kỹ thuật và theo dõi hoạt động truy cập, cập nhật và quản trị hệ thống; Phối hợp thực hiện kết nối, chia sẻ dữ liệu và phối hợp bảo đảm an toàn, an ninh thông tin.
Các yêu cầu kỹ thuật về quản trị, vận hành, xác thực, ghi nhật ký, sao lưu, phục hồi, bảo mật và xử lý sự cố thực hiện theo Quyết định số 4440/QĐ-BNNMT năm 2025, Quy chế bảo đảm an toàn thông tin mạng, an ninh mạng của Bộ và quy định có liên quan. Việc bảo trì, nâng cấp có khả năng làm gián đoạn hệ thống phải được thông báo trước cho đơn vị quản lý dữ liệu chuyên ngành và người sử dụng, trừ trường hợp xử lý khẩn cấp. Đơn vị vận hành kỹ thuật không chịu trách nhiệm về nội dung chuyên môn của dữ liệu do cơ quan, đơn vị khác cập nhật, trừ dữ liệu do đơn vị trực tiếp tạo lập.
Quản trị hệ thống và tài khoản theo quyết định, phê duyệt hoặc phân công của cơ quan có thẩm quyền. Không tự ý cấp thêm quyền, mở rộng phạm vi dữ liệu hoặc thay đổi quyền đã được phê duyệt. Quản lý tài khoản quản trị và công cụ kỹ thuật theo quy định và phối hợp cung cấp thông tin phục vụ kiểm tra, xác minh hoạt động truy cập và sử dụng dữ liệu. Hỗ trợ kỹ thuật cho các cơ quan, đơn vị và người sử dụng và đề xuất biện pháp khắc phục hạn chế kỹ thuật và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống. Phối hợp với đơn vị quản lý dữ liệu chuyên ngành tổ chức hướng dẫn, tập huấn, hỗ trợ cơ quan, đơn vị, cá nhân thực hiện quy trình nghiệp vụ.
Các phòng, đơn vị thuộc Cục Thuỷ sản và Kiểm ngư: Cập nhật, kiểm tra và khai thác dữ liệu theo chức năng, nhiệm vụ được giao và chịu trách nhiệm đối với dữ liệu do đơn vị tạo lập hoặc cập nhật. Quản lý người sử dụng và tài khoản thuộc đơn vị; thông báo kịp thời việc thay đổi nhân sự, nhiệm vụ và nhu cầu sử dụng tài khoản. Phối hợp xử lý dữ liệu sai, sự cố và yêu cầu xác minh; không xây dựng cơ sở dữ liệu riêng có nội dung trùng lặp với cơ sở dữ liệu dùng chung khi chưa được Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư đồng ý và đề xuất nhu cầu khai thác, kết nối và hoàn thiện dữ liệu thuộc lĩnh vực quản lý. Trường hợp phòng, đơn vị không trực tiếp tạo lập, cập nhật dữ liệu hoặc không trực tiếp giải quyết thủ tục hành chính nhưng có nhu cầu khai thác dữ liệu phục vụ quản lý chuyên ngành thì được khai thác dữ liệu theo phân quyền, đồng thời chịu trách nhiệm sử dụng dữ liệu đúng mục đích, đúng phạm vi và thực hiện các nghĩa vụ bảo mật, báo cáo, phối hợp theo Quy chế này.
Sở Nông nghiệp và Môi trường và cơ quan chuyên môn tại địa phương: Tổ chức cập nhật, kiểm tra, khai thác và sử dụng dữ liệu theo phân cấp, chức năng và nhiệm vụ. Chịu trách nhiệm về tính hợp pháp, chính xác, đầy đủ và kịp thời của dữ liệu do địa phương cung cấp hoặc cập nhật. Phân công đầu mối quản lý người sử dụng và phối hợp với Cục Thủy sản và Kiểm ngư; đề nghị cấp, thay đổi hoặc thu hồi tài khoản đối với người sử dụng thuộc phạm vi quản lý; kiểm tra việc sử dụng tài khoản và dữ liệu tại địa phương và phối hợp xác minh, hiệu chỉnh dữ liệu khi có yêu cầu. Thông báo kịp thời sự cố, sai sót dữ liệu hoặc hành vi vi phạm.
Cơ quan, tổ chức được kết nối hoặc tiếp nhận dữ liệu: Chỉ định đầu mối chịu trách nhiệm quản lý việc kết nối và sử dụng dữ liệu; sử dụng dữ liệu đúng mục đích, phạm vi và thời hạn được cho phép; không cung cấp lại dữ liệu cho bên thứ ba khi chưa được phép. Quản lý người được tiếp cận dữ liệu sau khi tiếp nhận; bảo đảm dữ liệu không bị làm sai lệch, lộ lọt, mất mát hoặc sử dụng trái phép và phối hợp kiểm tra, xử lý sự cố và xác minh việc sử dụng dữ liệu; thực hiện thu hồi, xóa hoặc ngừng sử dụng dữ liệu khi có yêu cầu. Chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước cơ quan cung cấp dữ liệu về việc quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu sau khi tiếp nhận; kịp thời thông báo, phối hợp xử lý và chịu trách nhiệm khi để xảy ra lộ, lọt, rò rỉ, thất thoát, mất an toàn dữ liệu hoặc sử dụng dữ liệu sai mục đích sau khi tiếp nhận, kết nối hoặc khai thác dữ liệu.
Đối với người sử dụng: Quy chế cũng đặt ra các yêu cầu cao đối với người dùng, sử dụng tài khoản và dữ liệu đúng mục đích, phạm vi và nhiệm vụ được giao. Bảo vệ thông tin tài khoản; không chia sẻ tài khoản hoặc phương tiện xác thực. Chịu trách nhiệm về các thao tác thực hiện bằng tài khoản của mình và kiểm tra dữ liệu trước khi sử dụng làm căn cứ giải quyết công việc. Không tự ý sao chép, phát tán hoặc cung cấp dữ liệu; không lưu trữ dữ liệu trên thiết bị, tài khoản hoặc dịch vụ không được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Thông báo ngay khi: Phát hiện dữ liệu sai; nghi ngờ tài khoản bị lộ; phát hiện truy cập trái phép; xảy ra mất, lộ hoặc thất thoát dữ liệu; phát hiện hành vi vi phạm Quy chế. Bàn giao hồ sơ, dữ liệu và chấm dứt sử dụng tài khoản khi thay đổi nhiệm vụ, chuyển công tác, nghỉ việc hoặc theo yêu cầu.
Quy định xử lý vi phạm
Cơ quan, tổ chức, cá nhân vi phạm Quy chế này, tùy theo tính chất, mức độ, bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp như: Nhắc nhở, yêu cầu chấn chỉnh; yêu cầu khắc phục hậu quả; tạm khóa hoặc thu hồi tài khoản; hạn chế hoặc chấm dứt quyền khai thác dữ liệu; thu hồi dữ liệu đã cung cấp; xử lý kỷ luật theo quy định; xử phạt vi phạm hành chính và truy cứu trách nhiệm hình sự, bồi thường thiệt hại.
Việc tạm khóa tài khoản hoặc tạm dừng quyền khai thác có thể được thực hiện ngay khi cần thiết để: Ngăn chặn thiệt hại; bảo vệ dữ liệu; bảo đảm hoạt động của hệ thống; phục vụ kiểm tra, xác minh. Người có thẩm quyền tạm khóa tài khoản phải thông báo cho cơ quan, đơn vị quản lý người sử dụng, trừ trường hợp cần giữ bí mật phục vụ xác minh. Việc xử lý vi phạm không loại trừ trách nhiệm khắc phục, thu hồi hoặc xóa dữ liệu đã khai thác, sử dụng trái phép.

>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:

- Thủy sản Ninh Bình hướng tới phát triển bền vững

- Ninh Bình tăng cường quản lý nghề cá, quyết liệt thực hiện chống khai thác IUU

- Quảng Ninh siết chặt quản lý đội tàu, quyết tâm gỡ “thẻ vàng” IUU

- Cảng cá Ninh Bình: Đảm bảo đáp ứng yêu cầu dịch vụ hậu cần nghề cá