Từ một “vọng gác tiền tiêu” giữa biển Đông, Cồn Cỏ đang dần chuyển mình thành điểm đến du lịch sinh thái đặc sắc của miền Trung. Trong bài phát biểu tại Hội thảo “Đặc khu Cồn Cỏ – Cơ hội, tiềm năng phát triển du lịch gắn với bảo tồn biển, sinh kế bền vững, OCOP miền biển”, ông Trần Xuân Anh, Bí thư Đảng ủy Đặc khu Cồn Cỏ, nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt của chính quyền địa phương: phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng và luôn đặt trong tổng thể chiến lược kinh tế biển bền vững.
Du lịch động lực trung tâm trong cơ cấu kinh tế biển đảo
Theo định hướng của chính quyền đặc khu, Cồn Cỏ xác định rõ cơ cấu kinh tế với du lịch – dịch vụ là trụ cột, song hành cùng phát triển thủy sản và các ngành hỗ trợ. Đây không chỉ là lựa chọn mang tính chiến lược mà còn là sự phù hợp với điều kiện tự nhiên và vị trí địa lý đặc thù của đảo.
Với diện tích tự nhiên chỉ khoảng 230 ha nhưng sở hữu hệ sinh thái rừng tự nhiên chiếm hơn 60%, cùng khu bảo tồn biển rộng tới 4.500 ha, Cồn Cỏ có lợi thế hiếm có về tài nguyên sinh thái. Chính quyền địa phương nhìn nhận đây không chỉ là “tài sản” mà còn là “trách nhiệm”, buộc phải được khai thác theo hướng thận trọng, khoa học và lâu dài.
Từ khi tuyến du lịch ra đảo chính thức được mở vào năm 2017, Cồn Cỏ đã từng bước hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực du lịch. Những thay đổi này cho thấy quyết tâm rõ ràng của chính quyền trong việc biến du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn thực sự, chứ không dừng lại ở tiềm năng.
Điểm đáng chú ý trong quan điểm điều hành là sự nhấn mạnh vào vai trò của nhà nước trong định hướng phát triển: từ đảm bảo an ninh trật tự, xây dựng môi trường du lịch văn minh đến xúc tiến quảng bá và kêu gọi đầu tư có chọn lọc. Điều này cho thấy Cồn Cỏ không chạy theo số lượng du khách, mà hướng tới chất lượng trải nghiệm và giá trị gia tăng.
Phát triển gắn với bảo tồn - nguyên tắc không thể phá vỡ
Một trong những thông điệp xuyên suốt trong bài phát biểu của Bí thư Đặc khu Cồn Cỏ là: Bảo tồn không phải rào cản, mà chính là nền tảng cho phát triển. Đây là cách tiếp cận tiến bộ, phù hợp với xu thế phát triển du lịch bền vững hiện nay.
Chính quyền Cồn Cỏ xác định rõ, mọi hoạt động phát triển du lịch đều phải tuân thủ nguyên tắc bảo vệ hệ sinh thái rừng và biển. Điều này không chỉ nhằm giữ gìn vẻ đẹp nguyên sơ của đảo, mà còn đảm bảo sinh kế lâu dài cho cộng đồng, cũng như duy trì sức hấp dẫn của điểm đến trong tương lai.
Thay vì khai thác ồ ạt, địa phương chủ trương phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng, gắn với lợi thế tài nguyên và bản sắc riêng. Đó có thể là du lịch sinh thái, trải nghiệm thiên nhiên, khám phá hệ sinh thái biển, hay các sản phẩm OCOP miền biển mang đậm dấu ấn địa phương.
Đặc biệt, cách tiếp cận “lấy trải nghiệm du khách làm trung tâm” cho thấy tư duy phát triển đã có sự chuyển biến rõ rệt. Du khách đến Cồn Cỏ không chỉ để tham quan, mà còn để cảm nhận, khám phá và kết nối với thiên nhiên – một xu hướng ngày càng được ưa chuộng trong bối cảnh du lịch đại trà dần bộc lộ nhiều hạn chế.
Tư duy liên kết vùng và mô hình phát triển đa giá trị
Không dừng lại ở phạm vi một hòn đảo, lãnh đạo đặc khu Cồn Cỏ đã đặt bài toán phát triển trong mối liên kết rộng hơn với khu vực. Quan điểm “không phát triển đơn lẻ” thể hiện rõ tầm nhìn chiến lược, khi Cồn Cỏ được định vị trong chuỗi liên kết biển đảo – cảng – tuyến du lịch của Bắc Trung Bộ.
Việc kết nối với các điểm như Hòn La, Nhật Lệ, Cửa Việt không chỉ giúp mở rộng không gian du lịch, mà còn tạo ra chuỗi giá trị liên hoàn, nâng cao sức cạnh tranh của toàn vùng. Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh du lịch ngày càng đòi hỏi sự đa dạng và liên kết.
Song song với đó, mô hình phát triển mà địa phương hướng tới: “Kinh tế xanh – Hậu cần biển – Du lịch sinh thái – Quốc phòng toàn dân” thể hiện cách tiếp cận tích hợp, đa mục tiêu. Du lịch không tách rời các lĩnh vực khác, mà được đặt trong tổng thể phát triển kinh tế – xã hội, gắn với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia.
Đây là điểm khác biệt của Cồn Cỏ so với nhiều điểm đến khác: Phát triển du lịch không chỉ vì kinh tế, mà còn gắn với vai trò chiến lược về quốc phòng, an ninh biển đảo.

Từ nghị quyết đến hành động yếu tố quyết định thành công
Một điểm nhấn quan trọng trong bài phát biểu là việc đưa du lịch vào Nghị quyết như một ngành kinh tế mũi nhọn. Điều này không chỉ mang ý nghĩa định hướng, mà còn tạo cơ sở pháp lý và động lực để triển khai các chương trình hành động cụ thể.
Tuy nhiên, theo quan điểm của lãnh đạo địa phương, thành công không chỉ đến từ chính sách, mà còn phụ thuộc vào sự đồng thuận của toàn xã hội. Từ chính quyền, doanh nghiệp đến người dân đều phải tham gia vào quá trình phát triển, cùng chia sẻ lợi ích và trách nhiệm.
Việc tổ chức hội thảo với sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp cũng cho thấy tinh thần cầu thị, sẵn sàng tiếp thu ý kiến để hoàn thiện chiến lược phát triển. Đây là yếu tố quan trọng giúp Cồn Cỏ tránh được những sai lầm trong quy hoạch và khai thác du lịch.
Hướng tới một điểm đến “xanh – an toàn – khác biệt”
Tổng thể các quan điểm được nêu ra cho thấy Cồn Cỏ đang lựa chọn một con đường không dễ, nhưng bền vững: Phát triển chậm mà chắc, ưu tiên chất lượng hơn số lượng, và đặt bảo vệ môi trường làm trung tâm.
Mục tiêu xây dựng Cồn Cỏ trở thành điểm đến “hấp dẫn, an toàn, thân thiện” không chỉ là khẩu hiệu, mà đã được cụ thể hóa bằng các định hướng rõ ràng, từ đầu tư hạ tầng, phát triển sản phẩm, đến quản lý và bảo tồn tài nguyên.
Trong bối cảnh nhiều điểm du lịch đang đối mặt với tình trạng quá tải và suy giảm tài nguyên, cách tiếp cận của Cồn Cỏ được xem là một mô hình đáng tham khảo. Đó là sự cân bằng giữa khai thác và gìn giữ, giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, giữa lợi ích trước mắt và giá trị lâu dài.
Với nền tảng đó, Cồn Cỏ không chỉ là “hòn ngọc giữa biển Đông” về mặt cảnh quan, mà đang từng bước trở thành hình mẫu về phát triển du lịch bền vững, nơi mỗi bước đi đều được tính toán kỹ lưỡng để giữ trọn màu xanh cho hôm nay và mai sau.
Một số hình ảnh tại Đặc khu Cồn Cỏ: