Ngày 15/4, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Công văn số 3676/BNNMT-TNN gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, yêu cầu tăng tốc triển khai đăng ký, cấp phép khai thác, sử dụng tài nguyên nước đối với các công trình thủy lợi theo quy định pháp luật.
Tỷ lệ cấp phép còn rất thấp, tiềm ẩn rủi ro quản lý
Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dù nhiều địa phương đã chủ động tuyên truyền, rà soát và hướng dẫn thực hiện thủ tục pháp lý, nhưng kết quả vẫn chưa đạt yêu cầu. Đặc biệt, số lượng công trình thủy lợi và công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn được đăng ký, cấp phép còn rất hạn chế.
Hiện nay, mới có khoảng 484/7.040 hồ chứa thủy lợi được cấp phép khai thác nước mặt, tương đương khoảng 7%. Con số này cho thấy một khoảng trống đáng kể trong công tác quản lý nhà nước đối với tài nguyên nước - lĩnh vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong điều tiết, phân bổ và bảo đảm an ninh nguồn nước.
Trong bối cảnh đó, việc chưa hoàn tất cấp phép không chỉ ảnh hưởng đến hiệu lực quản lý mà còn tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách, phát sinh vi phạm pháp luật và thiếu minh bạch giữa các chủ thể khai thác tài nguyên nước.
Đơn giản hóa thủ tục, tạo điều kiện cho chủ công trình
Một điểm đáng chú ý là hệ thống thủ tục hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước đã được điều chỉnh theo hướng giảm tối đa rào cản cho người thực hiện. Theo đó, các quy định mới đã cắt giảm thời gian xử lý, đơn giản hóa thành phần hồ sơ, giảm số lượng giấy tờ phải nộp và loại bỏ yêu cầu về năng lực đối với đơn vị tư vấn lập hồ sơ. Đối với công trình thủy lợi, nội dung hồ sơ được thiết kế theo hướng cung cấp thông tin cơ bản, không đòi hỏi các báo cáo phức tạp.
Đáng chú ý, pháp luật hiện hành không bắt buộc chủ công trình phải thuê đơn vị tư vấn để lập hồ sơ xin cấp phép. Điều này cho phép các tổ chức, cá nhân có thể chủ động thực hiện thủ tục, giảm chi phí và rút ngắn thời gian hoàn thiện hồ sơ.
Việc cải cách thủ tục được xem là nền tảng quan trọng để thúc đẩy tiến độ cấp phép, đồng thời nâng cao tính tuân thủ trong khai thác, sử dụng tài nguyên nước.
Rõ lộ trình, gắn trách nhiệm địa phương và chuyển đổi số
Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định rõ các mốc thời gian bắt buộc để hoàn thành việc đăng ký, cấp phép. Cụ thể, đối với các công trình thủy lợi đã đưa vào khai thác trước ngày 01/01/2013 nhưng chưa được cấp phép trước ngày 01/7/2024, việc hoàn thành cấp phép phải chậm nhất vào ngày 30/6/2027. Đồng thời, các hoạt động sử dụng mặt nước nhằm tạo không gian trữ nước, cảnh quan đã thực hiện trước ngày 01/7/2024 phải hoàn tất đăng ký trước ngày 30/6/2026.
Để bảo đảm tiến độ, Bộ yêu cầu UBND các địa phương chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức rà soát toàn diện, hướng dẫn các chủ công trình xác định quy mô khai thác và thực hiện đúng thủ tục (cấp phép hoặc đăng ký).
Song song với đó, yêu cầu cập nhật dữ liệu giấy phép và thông tin đăng ký lên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về tài nguyên nước cũng được đặt ra nhằm phục vụ công tác quản lý, giám sát theo hướng số hóa. Việc cập nhật phải được thực hiện kịp thời, chậm nhất trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi ban hành giấy phép mới.
Ngoài ra, các địa phương cần thực hiện chế độ báo cáo định kỳ, trong đó báo cáo về đăng ký sử dụng mặt nước phải hoàn thành trước ngày 31/12/2026, còn báo cáo về cấp phép khai thác nước mặt đối với công trình thủy lợi hoàn thành trước ngày 31/12/2027.
Việc đôn đốc lần này cho thấy yêu cầu chuyển từ “khuyến khích” sang “bắt buộc tuân thủ” trong quản lý tài nguyên nước, với trọng tâm là minh bạch hóa hoạt động khai thác, hoàn thiện dữ liệu và nâng cao trách nhiệm của địa phương trong điều tiết, phân bổ nguồn nước. |
Ngày 19/7, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ TN&MT Lê Công Thành đã có buổi làm việc với Cục quản lý Tài nguyên nước về công tác xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 201/2013/NĐ- CP.
Để phát triển bền vững an ninh nguồn nước, hài hòa lợi ích giữa các đối tượng sử dụng nước, việc quy hoạch TNN là rất cần thiết, nhất là các lưu vực sông lớn trên toàn quốc, trong đó, có hệ thống sông Hồng - Thái Bình.
Báo cáo tại buổi làm việc về kế hoạch triển khai các nhiệm vụ trọng tâm đối với lĩnh vực tài nguyên nước do Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Công Thành chủ trì, Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Châu Trần Vĩnh cho biết, trong năm 2023, Cục sẽ triển khai 12 nhiệm vụ chuyển tiếp và 17 nhiệm vụ mở mới.
Hiện nay, nước ta có khoảng 6.500 hồ chứa thủy lợi, với tổng dung tích 11 tỷ mét khối, trong đó có khoảng 560 hồ chứa lớn dung tích trên 3 triệu mét khối. Các công trình này đang đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết, thoát lũ, góp phần giảm thiệt hại do thiên tai gây ra. Tuy nhiên, quy trình vận hành liên hồ chứa cần thực hiện tốt hơn nữa nhằm bảo đảm tuyệt đối an toàn các hồ chứa trong mùa mưa, lũ.
Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức liên quan các nguồn nước mặt, nước ngầm và hầu hết các lưu vực sông đều đứng trước nguy cơ suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm. Hơn nữa, trước tác động của biến đổi khí hậu và nước biển dâng, sự phát triển kinh tế-xã hội, quá trình đô thị hóa và dân số tăng nhanh dẫn đến thiếu nước xảy ra thường xuyên, đe dọa an ninh nguồn nước của quốc gia.
