Ngày 9/6, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 5, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Tổ 10 gồm Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Giang, Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Bình và Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp, Bộ trưởng Bộ TN&MT Đặng Quốc Khánh mong muốn ĐBQH các Đoàn tiếp tục góp ý để xây dựng luật chất lượng, đáp ứng nhu cầu cuộc sống, có tầm nhìn và phát huy nguồn lực đất đai. Bộ trưởng nhấn mạnh, Bộ TN&MT sẽ tiếp tục lắng nghe ý kiến đóng góp, tiếp thu tối đa ý kiến hợp lý để hoàn thiện dự án luật đặc biệt quan trọng này.

Thảo luận tại tổ về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ TN&MT Đặng Quốc Khánh đưa ra nhận định, sửa đổi Luật Đất đai phải thống nhất định hướng quan điểm của Nghị quyết 18/NQ-TW về “Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao”, đồng thời phải giải quyết được được những vấn đề định hướng phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng an ninh của quốc gia; đảm bảo đất nước tiếp tục phát triển, nâng cao đời sống của Nhân dân; giải quyết được những vấn đề bức xúc, bất cập, tồn đọng trong lĩnh vực đất đai.

Dự án Luật Đất đai (sửa đổi) đang được lấy ý kiến, thảo luận tại kỳ họp Quốc hội lần thứ hai, đến nay đã có hơn 12 triệu ý kiến góp ý, điều này thể hiện sự quan tâm của Nhân dân đến Luật quan trọng này. Bộ trưởng Bộ TN&MT Đặng Quốc Khánh khẳng định, những ý kiến đóng góp của Nhân dân cũng như các đại biểu Quốc hội nêu lên những vấn đề còn bức xúc, bất cập, tồn đọng trong thời gian qua, cơ quan soạn thảo sẽ cố gắng tiếp thu tối đa vào Dự thảo Luật để đáp ứng được những điều kiện của đất nước, của Nhân dân.

Theo Bộ trưởng, dự án Luật phải đảm bảo quan điểm đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Do đó, dự án Luật phải giải quyết được những vấn đề để đảm bảo yêu cầu sở hữu và quyền sở hữu. “Đó là thông qua quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thu hồi, giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sở hữu đất, định giá đất… các chính sách về đất đai… những vấn đề này trong Luật phải giải quyết được rõ ràng.” 

Việc quản lý và sử dụng đất phải đảm bảo được lợi ích của Nhân dân, đồng thời nâng cao được hiệu quả quản lý nhà nước và giải quyết các bất cập thực tế. Muốn làm được điều đó phải có được cơ sở dữ liệu từ đó sẽ quản lý và điều hành tốt cả về diện tích, hiệu quả nguồn lực đất đai về kinh tế, văn hóa, an ninh quốc phòng… và dự án Luật sẽ là cơ sở để đạt được mục tiêu này.

“Thông qua dự án luật thì nhà nước sẽ tiếp tục thẩm tra, giám sát trong việc quản lý đất đai bảo vệ quyền lợi cho người dân. Đặc biệt là phải khơi dậy tiềm năng, phát huy được cao nhất giá trị nguồn lực đất đai để phát triển đất nước từ đó yên tâm đưa ra các chính sách tiếp theo để phát triển đất nước”, Bộ trưởng Đặng Quốc Khánh nêu ý kiến.

Là người lãnh đạo ở địa phương đã từng chỉ đạo giải quyết tái định cư, Bộ trưởng Đặng Quốc Khánh nêu ví dụ có người nói rằng không cần lấy đất mà ở với con cái và lấy tiền, rồi có đất ở nơi khác rồi không nhất thiết đi tái định cư, có người phải gắn với sinh kế nên phải nghiên cứu rất kỹ.

“Luật đưa ra cái khung, yêu cầu, mục tiêu, mục đích, nhưng chính quyền địa phương phải tham gia vào, điều tra xã hội học". Lấy ví dụ cụ thể tại Hà Giang, Bộ trưởng Đặng Quốc Khánh cho biết, bà con đồng bào người Mông có thói quen sinh sống ở khu vực cao, nhưng đền bù tái định cư cho bà con lại đưa xuống ở những khu vực thấp hơn thì nhiều người sẽ không ở, dẫn đến vừa lãng phí nguồn lực, vừa không đảm bảo đời sống cho Nhân dân. 

Do đó, theo Bộ trưởng Đặng Quốc Khánh, trước khi bàn giao bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho người dân, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân mỗi địa phương cần có điều tra xã hội học để từ đó ban hành những chính sách thỏa đáng nhất vừa đáp ứng được lợi ích quốc gia, nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, vừa đảm bảo đời sống của nhân dân được bền vững.

“Nhân dân luôn quan tâm đến vấn đề này, do đó chính quyền phải có những cuộc điều tra xã hội học, tiếp xúc, trao đổi và tuyên truyền cho nhân dân hiểu để nhân dân đồng thuận với những chính sách của nhà nước”. "Quan trọng là sinh kế của người dân thì sẽ quyết định được vấn đề đại biểu đang rất quan tâm” - Bộ trưởng Bộ TN&MT Đặng Quốc Khánh nêu ý kiến.

Tại cuộc thảo luận, vấn đề xác định giá đất được nhiều đại biểu quan tâm. Bộ trưởng Bộ TN&MT Đặng Quốc Khánh khẳng định quan điểm, việc định giá đất phải bảo đảm các nguyên tắc thị trường.

“Thị trường sẽ thay đổi liên tục nhưng phải làm thế nào để thị trường đó là thật bởi lẽ còn có thị trường ảo. Trong luật có quy định một khoảng thời gian và các địa phương sẽ tiếp cận dần với bảng giá đất hằng năm. Hội đồng nhân dân tỉnh sẽ quyết định năm sau giá đất sẽ thế nào. Chỉ có địa phương mới hiểu rõ giá đất của mình, có sốt ảo hay không thì địa phương sẽ hiểu rõ nhất”, Bộ trưởng nói.

Nhấn mạnh đây là căn cứ để xác định giá đất cụ thể, sau đó mới xác định giá đất tại những vị trí khác nhau, Bộ trưởng cho rằng như vậy, các địa phương sẽ quyết định giá đất của chính địa phương mình.

Trước nhiều ý kiến đề xuất trong luật cần cố gắng phân cấp, phân quyền, Bộ trưởng Bộ TN&MT cho rằng, nếu quy định cứng thì khó thực hiện. Phân cấp, phân quyền nhưng phải có ràng buộc. Ví dụ về phát triển quỹ đất, ban soạn thảo sẽ nghiên cứu theo hướng có trần rồi sau đó do HĐND tỉnh quyết định. Bởi, dù nông thôn nhưng tỉnh này khác tỉnh kia, Hà Nội hay TP.HCM đất nông thôn khác các tỉnh miền núi.

Bộ trưởng cho rằng trách nhiệm của địa phương rất lớn khi phân cấp. “Tôi nghĩ rằng không ai hiểu bằng địa phương của mình, nó có giá ảo, hay thế này, thế kia thì địa phương hiểu nhất. Hiện nay tôi muốn có giá đất hàng năm, nhưng khi có đột biến thì HĐND cấp tỉnh cần điều chỉnh”.

Về nội dung phát triển quỹ đất gắn với Luật Ngân sách, Bộ trưởng Đặng Quốc Khánh nêu quan điểm, đây phải là đơn vị sự nghiệp. Theo quy định của Dự thảo, Quỹ phát triển đất do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thành lập để ứng vốn cho việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, thực hiện dự án tạo quỹ đất... đồng thời, quy định rõ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định phân bổ tối thiểu 10% nguồn thu từ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất hàng năm của địa phương cho Quỹ phát triển đất.

Vấn đề tổ chức phát triển đất hay quỹ phát triển đất, nhiều đại biểu băn khoăn có nên quy định trích 10% ngân sách địa phương vào quỹ phát triển đất khi mà 10% của tỉnh này khác 10% của tỉnh khác, không phải khi nào cũng thu được 10%... Theo Bộ trưởng Đặng Quốc Khánh, việc phân bổ tối thiểu 10% nguồn thu từ tiền sử dụng đất ở địa phương này sẽ khác địa phương khác. Theo Bộ trưởng, sẽ nghiên cứu theo hướng có mức quy định trần và sau đó do địa phương quyết định. Luật chỉ quy định tiền sử dụng đất đưa vào quỹ này nhưng bao nhiêu thì do tỉnh quyết định.