Những cánh rừng trải dài trên địa bàn Nguyên Bình (tỉnh Cao Bằng) không chỉ là “lá phổi xanh” của địa phương mà còn là sinh kế, là tương lai của hàng nghìn hộ dân. Năm 2025, giữa nhiều áp lực từ phát triển kinh tế và biến đổi khí hậu, lực lượng kiểm lâm nơi đây vẫn kiên trì bám rừng, giữ rừng bằng những giải pháp linh hoạt, đồng bộ và sát thực tiễn.
LTS: Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, thiên tai, suy thoái môi trường và suy giảm đa dạng sinh học đang trở thành những thách thức toàn cầu. Việc bảo vệ và phát triển rừng gắn với bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ là trách nhiệm của một ngành, mà là sự lựa chọn chiến lược của Quốc gia. Việt Nam, với hệ thống rừng đặc dụng, phòng hộ và các vườn Quốc gia trải dài từ Bắc tới Nam, đang nắm giữ một kho tàng thiên nhiên vô giá.
Tuyến bài “Giữ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học - nền tảng phát triển bền vững” trên Tạp chí điện tử Nông nghiệp và Môi trường sẽ phản ánh những nỗ lực, kết quả, thách thức trong công cuộc giữ rừng, phát triển rừng, bảo tồn và đa dạng sinh học của lực lượng Kiểm lâm và các vườn Quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng phòng hộ tiêu biểu của đất nước. Qua đó, tôn vinh vai trò của rừng trong việc phòng hộ đầu nguồn, điều hòa khí hậu, duy trì sự sống và sinh kế cộng đồng. Đồng thời khẳng định quyết tâm của Việt Nam trên con đường phát triển xanh, hài hòa với thiên nhiên.
Bám cơ sở, giữ rừng từ gốc
Nguyên Bình là khu vực có diện tích rừng lớn của tỉnh Cao Bằng, với hơn 53.500 ha đất có rừng, trong đó phần lớn là rừng tự nhiên. Địa bàn rộng, địa hình phức tạp, dân cư phân tán… luôn đặt ra không ít thách thức cho công tác quản lý, bảo vệ rừng.
Trước thực tế đó, Hạt Kiểm lâm khu vực Nguyên Bình đã xác định rõ: muốn giữ rừng hiệu quả thì phải bắt đầu từ cơ sở, từ nhận thức của người dân.
Trong năm 2025, đơn vị đã tổ chức tuyên truyền Luật Lâm nghiệp đến 100% xóm trên địa bàn với hơn 7.800 lượt người tham gia. Không chỉ dừng lại ở các buổi phổ biến văn bản, lực lượng kiểm lâm địa bàn còn “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, vận động người dân ký cam kết bảo vệ rừng.
Những con số biết nói: 7.649 hộ gia đình ký cam kết, 125/125 xóm tham gia. Điều đó cho thấy chuyển biến rõ nét về nhận thức cộng đồng.
Ông Đàm Văn Cận, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Nguyên Bình chia sẻ: “Chúng tôi xác định người dân là chủ thể bảo vệ rừng. Khi người dân hiểu được giá trị của rừng và quyền lợi gắn với rừng, họ sẽ tự giác bảo vệ. Công tác tuyên truyền vì thế phải đi trước một bước”.
Không chỉ tuyên truyền, kiểm lâm địa bàn còn tham mưu chính quyền các xã xây dựng phương án phòng cháy, chữa cháy rừng; thành lập các tổ, đội quần chúng bảo vệ rừng đến từng xóm. Mô hình “dân cùng giữ rừng” ngày càng phát huy hiệu quả.
Những con số nổi bật trong năm 2025 của Hạt Kiểm lâm khu vực Nguyên Bình: 53.513,84 ha diện tích rừng được giữ vững; tỷ lệ che phủ đạt 62,62%; 125/125 xóm được tuyên truyền pháp luật; 7.649 hộ ký cam kết bảo vệ rừng; 686 lô rừng được cập nhật diễn biến và 06 vụ vi phạm lâm nghiệp được xử lý.
Siết chặt quản lý, không để “điểm nóng”
Bên cạnh công tác tuyên truyền, việc tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm được xem là “lá chắn” quan trọng để bảo vệ rừng.
Trong năm qua, lực lượng kiểm lâm đã phát hiện và xử lý 6 vụ vi phạm trong lĩnh vực lâm nghiệp. Trong đó, có 2 vụ bị khởi tố, chuyển cơ quan điều tra; 4 vụ xử phạt hành chính với tổng số tiền hơn 66 triệu đồng.
Các hành vi vi phạm chủ yếu vẫn là khai thác rừng trái phép, phá rừng làm nương rẫy và gây cháy rừng.
Dù số vụ không nhiều, nhưng theo đánh giá của ngành chức năng, đây đều là những vụ việc tiềm ẩn nguy cơ lan rộng nếu không được phát hiện, xử lý kịp thời.
Ông Đàm Văn Cận cho biết: “Chúng tôi duy trì tuần tra thường xuyên, đặc biệt tại các khu vực giáp ranh, vùng có nguy cơ cao. Quan điểm là phát hiện sớm, xử lý nghiêm để răn đe, không để hình thành điểm nóng”.
Song song với đó, công tác rà soát, quản lý tài nguyên rừng cũng được thực hiện chặt chẽ. Trong năm, đơn vị đã hoàn thành rà soát 78/78 điểm mỏ khoáng sản, cập nhật 686 lô rừng với diện tích hơn 708 ha.
Việc ứng dụng công nghệ số như phần mềm theo dõi diễn biến rừng (FRMS), hệ thống bản đồ số… đã giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm phụ thuộc vào phương pháp thủ công.
Những nguy cơ đối với rừng do Hạt Kiểm lâm khu vực Nguyên Bình quản lý, như: phá rừng làm nương rẫy; khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép; cháy rừng trong mùa hanh khô; áp lực từ khai thác khoáng sản và biến đổi khí hậu làm gia tăng rủi ro cháy rừng.
Chủ động phòng cháy, hướng tới phát triển bền vững
Một trong những điểm nhấn trong công tác bảo vệ rừng năm 2025 là sự chủ động trong phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR).
Hạt Kiểm lâm khu vực Nguyên Bình đã kiện toàn 7 Ban chỉ huy PCCCR cấp xã, xây dựng 7 phương án chữa cháy cụ thể. Lực lượng kiểm lâm duy trì trực 24/24 giờ trong mùa cao điểm, thường xuyên theo dõi cảnh báo cháy rừng trên hệ thống trực tuyến.
Nhờ đó, dù trong năm có xảy ra 1 vụ cháy rừng trồng, nhưng đã được phát hiện sớm, huy động lực lượng xử lý kịp thời, không để lan rộng.
Không chỉ dừng ở bảo vệ, địa phương còn hướng tới phát triển rừng bền vững gắn với sinh kế người dân. Việc rà soát vùng trồng dược liệu cho 194 hộ dân là một bước đi đáng chú ý, mở ra hướng phát triển kinh tế dưới tán rừng.
Theo ông Đàm Văn Cận: “Bảo vệ rừng phải đi đôi với phát triển sinh kế. Khi người dân có thu nhập từ rừng, họ sẽ gắn bó và bảo vệ rừng tốt hơn. Đây là hướng đi lâu dài mà chúng tôi đang tập trung”.
Hạt Kiểm lâm khu vực Nguyên Bình quản lý, bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn khu vực huyện Nguyên Bình cũ, gồm 07 xã mới: Minh Tâm, Tam Kim, Nguyên Bình, Tĩnh Túc, Ca Thành, Phan Thanh, Thành Công. Diện tích đất có rừng là 53.513,84 ha, trong đó rừng tự nhiên 49.904,48 ha và rừng trồng 3.609,36 ha.
Giữ rừng, xu thế tất yếu của tương lai
Bước sang năm 2026, nhiệm vụ đặt ra cho lực lượng kiểm lâm Nguyên Bình vẫn còn nhiều thách thức. Áp lực phát triển kinh tế, nhu cầu sử dụng đất, cùng với diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan… sẽ tiếp tục tác động đến tài nguyên rừng.
Tuy nhiên, với những kết quả đạt được trong năm 2025, có thể thấy rõ một điều: khi chính quyền vào cuộc quyết liệt, lực lượng kiểm lâm bám sát cơ sở và người dân đồng thuận, thì rừng sẽ được bảo vệ.
Những cánh rừng xanh ở Nguyên Bình hôm nay không chỉ là kết quả của công tác quản lý, mà còn là minh chứng cho sự thay đổi trong nhận thức và hành động của cả cộng đồng.
Giữ rừng, vì thế, không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng kiểm lâm, mà là trách nhiệm chung – để màu xanh ấy tiếp tục lan tỏa, nuôi dưỡng cuộc sống hôm nay và mai sau.
Năm 2026, Hạt Kiểm lâm khu vực Nguyên Bình xác định tiếp tục tuyên truyền pháp luật Lâm nghiệp ở 100% xóm trên địa bàn; giảm thiểu vi phạm lâm nghiệp; không để xảy ra cháy rừng lớn; hoàn thiện bản đồ 3 loại rừng; đẩy mạnh trồng rừng, trồng dược liệu và thực hiện hiệu quả chi trả dịch vụ môi trường rừng.
Bài 41: Phú Thọ - Khi người dân cùng giữ rừng Yên Lập
>>>>>> Xin vui lòng xem thêm:
- Bài 39: Phú Thọ - Giữ vững an ninh rừng, tạo nền tảng phát triển lâm nghiệp bền vững ở Lạc Sơn
- Bài 38: Cao Bằng - Những gian nan trong giữ rừng ở Phia Oắc – Phia Đén
- Bài 37: Phú Thọ - Giữ “lá phổi xanh” giữa áp lực kép, câu chuyện từ Hạt Kiểm lâm Hòa Bình
- Bài 36: Thái Nguyên – Bảo vệ màu xanh những cánh rừng ở trung tâm công nghiệp
- Bài 35: Phú Thọ - Những nỗ lực bền bỉ trong bảo vệ và phát triển rừng ở Lương Sơn
Sau 30 năm hình thành và phát triển, Vườn quốc gia Pù Mát (VQG) đã trở thành biểu tượng của nỗ lực bảo tồn thiên nhiên đa dạng sinh học tại khu vực Bắc Trung Bộ.
Trước các hành vi săn bắt, buôn bán và tiêu thụ động vật hoang dã vẫn còn diễn ra, các lực lượng chức năng ở Nghệ An đã triển khai nhiều biện pháp nhằm ngăn chặn và xử lý nghiêm những vi phạm.
Ngày 5/11, Hạt kiểm lâm số 7 (Chi cục Kiểm lâm Hà Nội) phối hợp với phòng Kinh tế - UBND xã An Khánh, Trạm dịch vụ nông nghiệp Hoài Đức tiếp nhận cá thể động vật quý hiếm.
Tháng 10/2025 khép lại với một kết quả đáng ghi nhận, trên địa bàn Tam Đảo – Tam Dương (Phú Thọ) không xảy ra cháy rừng, cũng không phát hiện vụ vi phạm mới nào về quản lý, bảo vệ rừng. Nhưng đằng sau những con số ấy là vô vàn gian nan, từ việc bám rừng, tuần tra ngày đêm cho tới đối diện áp lực sinh kế của bà con vùng đệm.
Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Xát (Lào Cai) – “lá phổi xanh” nơi biên cương Tổ quốc – đang được bảo vệ và gìn giữ bằng những nỗ lực bền bỉ của lực lượng kiểm lâm và cộng đồng địa phương. Không chỉ là vùng rừng giàu đa dạng sinh học, Bát Xát còn mang khát vọng phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn, mở ra hướng đi bền vững cho môi trường và sinh kế người dân.
