Sáng 30/3, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Hội thảo với chủ đề “Chuyển đổi số - xanh: Động lực phát triển doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới”. Phát biểu tham luận tại hội nghị, đại diện Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính) nhấn mạnh, chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh đã trở thành xu hướng tất yếu đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Hai quá trình này không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn góp phần bảo vệ môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Chuyển đổi số - xanh và mối quan hệ cộng sinh trong quản trị doanh nghiệp
Trình bày tham luận tại Hội thảo với chủ đề “Chuyển đổi số - xanh: Động lực phát triển doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới” sáng 30/3, ThS. Phạm Thị Trúc Hoa Quỳnh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, Bộ Tài chính chỉ rõ, khái niệm chuyển đổi số - xanh được tạo thành từ hai thuật ngữ có nội hàm riêng biệt là Chuyển đổi số (Digital Transformation) và Chuyển đổi xanh (Green Transition) hoặc Chuyển đổi bền vững (Sustainable Transition). Đây không phải là một học thuyết đơn lẻ do một cá nhân, tổ chức khởi xướng mà một khái niệm hình thành dần theo bối cảnh kinh tế - công nghệ toàn cầu, được sử dụng rộng rãi trong khoảng những năm 2019-2021 và được thúc đẩy bởi Liên minh Châu Âu, Diễn đàn Kinh tế Thế giới cũng như các chương trình như European Green Deal hay Digital Europe Programme. Chuyển đổi số - xanh thực chất là sự giao thoa của hai quá trình lớn là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh khi hai xu hướng lớn cùng lúc trở nên cấp bách ở cả cấp độ chính phủ và doanh nghiệp.
Theo bà Hoa Quỳnh, có nhiều quan niệm khác nhau về “chuyển đổi kép”. Maria và các cộng sự (2024) cho rằng “chuyển đổi kép là sự hội tụ quá trình chuyển đổi xanh và kỹ thuật số. Cách tiếp cận này nhấn mạnh cách các công nghệ mới nổi như Internet vạn vật, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo có thể tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động bền vững và tiết kiệm tài nguyên”. Trong khi đó, VertZéro (2024) thì khẳng định “chuyển đổi kép đề cập đến sự tích hợp chuyển đổi số để thúc đẩy chuyển đổi xanh, sử dụng công nghệ và dữ liệu để thúc đẩy các mục tiêu phát triển bền vững”.
Tuy nhiên, dù khác biệt về mục tiêu nhưng trong tiến trình quản trị, càng ngày các doanh nghiệp càng nhận ra tiềm năng hỗ trợ mạnh mẽ giữa chúng. Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh hoàn toàn có thể song hành, hỗ trợ và thúc đẩy nhau. Nếu chuyển đổi số cung cấp nền tảng công nghệ giúp quản trị hiệu quả, minh bạch và nhanh chóng, thì chuyển đổi xanh giúp định hướng phát triển bền vững, nhân văn và có trách nhiệm với thế hệ tương lai. Trong mối quan hệ mang tính cộng sinh đó “chuyển đổi số đóng vai trò là phương tiện để đạt được các mục tiêu chuyển đổi xanh” (VertZéro, 2024).
Xu thế tất yếu của chuyển đổi số - xanh trong quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ và các yêu cầu phát triển bền vững, chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh đã trở thành xu hướng tất yếu đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Hai quá trình này không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn góp phần bảo vệ môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
ThS. Phạm Thị Trúc Hoa Quỳnh cho rằng Việt Nam xác định rõ “chuyển đổi kép: xanh hóa và số hóa” là yêu cầu khách quan, là ưu tiên đầu tư phát triển và là trụ cột trong tái cơ cấu nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng. Chuyển đổi số - xanh cũng đã trở thành định hướng phát triển tất yếu trong chiến lược phát triển của các doanh nghiệp.
Trong bối cảnh chuyển đổi xanh trở thành xu thế toàn cầu không thể đảo ngược, Việt Nam xác định “chuyển đổi kép” – kết hợp số hóa và xanh hóa là trụ cột quan trọng trong tái cơ cấu nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng. Giai đoạn 2021–2025 ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trong quá trình chuyển đổi số - xanh của cộng đồng doanh nghiệp, song vẫn còn không ít khó khăn cần được tháo gỡ.
Thời gian qua, nhận thức và năng lực chuyển đổi số - xanh của doanh nghiệp Việt Nam đã có sự cải thiện rõ rệt. Khảo sát 500 doanh nghiệp trên toàn quốc do Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) công bố năm 2023 cho thấy mức độ nhận thức về chuyển đổi số của doanh nghiệp đã đạt mức nâng cao. Nhiều doanh nghiệp chủ động số hóa dữ liệu, chuẩn hóa quy trình vận hành, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và phát triển hoạt động kinh doanh trên các nền tảng số.
Chuyển đổi số không còn được xem đơn thuần là xu hướng công nghệ mà đã trở thành yếu tố sống còn trong chiến lược phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Một số doanh nghiệp từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua mô hình doanh nghiệp số.
Song song với đó, hệ thống chính sách hỗ trợ tiếp tục được hoàn thiện. Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình quan trọng như Chương trình chuyển đổi số quốc gia, Chiến lược phát triển kinh tế số và xã hội số, Chiến lược tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030 cùng các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc ban hành Danh mục phân loại xanh được xem là bước tiến quan trọng trong hình thành thị trường tài chính xanh, góp phần huy động nguồn lực cho phát triển bền vững.
Các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số giai đoạn 2021–2025 cũng được triển khai rộng khắp tại 63 tỉnh, thành phố. Nhiều doanh nghiệp công nghệ trong nước đã tham gia cung cấp giải pháp ưu đãi, giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận công nghệ với chi phí hợp lý hơn.
Cùng với đó, hệ sinh thái hỗ trợ chuyển đổi số từng bước hình thành thông qua hoạt động đào tạo, tư vấn, chuyển giao công nghệ và hợp tác quốc tế với các tổ chức như GIZ, USAID, JICA. Doanh nghiệp Việt Nam cũng bắt đầu áp dụng các tiêu chuẩn môi trường, tiêu chí ESG, đầu tư năng lượng tái tạo và chuẩn bị thích ứng với các cơ chế như thuế carbon, CBAM và thị trường carbon thí điểm giai đoạn 2025–2026.
Những kết quả này góp phần thúc đẩy sự phát triển của kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, bà Hoa Quỳnh cũng chỉ ra thực tế, dù đạt được nhiều tiến triển, quá trình chuyển đổi số – xanh của doanh nghiệp Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức.
Trước hết, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh vẫn diễn ra rời rạc, thiếu sự tích hợp đồng bộ nên chưa phát huy hết hiệu quả nâng cao năng suất. Khung thể chế và hệ sinh thái hỗ trợ tuy đã hình thành nhưng chưa đủ mạnh để thúc đẩy chuyển đổi trên diện rộng.
Không ít doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn chưa coi chuyển đổi số – xanh là ưu tiên chiến lược dài hạn. Phần lớn mới dừng ở mức số hóa cơ bản, chưa đạt chuyển đổi toàn diện; trong khi tiến trình chuyển đổi xanh diễn ra chậm hơn so với chuyển đổi số.
Sự chênh lệch giữa các nhóm doanh nghiệp cũng khá rõ rệt. Các tập đoàn lớn có nguồn lực và đối tác quốc tế thường chuyển đổi nhanh hơn, còn nhiều SME gặp khó khăn về vốn đầu tư, chi phí công nghệ và năng lực quản trị.
Ngoài ra, tình trạng thiếu hụt nhân lực công nghệ cao và kỹ năng số vẫn là rào cản lớn. Các doanh nghiệp xuất khẩu cũng chịu áp lực ngày càng tăng từ các tiêu chuẩn xanh quốc tế như ESG hay cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), trong khi nhiều đơn vị còn thiếu kinh nghiệm kiểm kê khí nhà kính và hiểu biết về thị trường carbon.
Thực tiễn giai đoạn 2021–2025 cho thấy chuyển đổi số – xanh đã trở thành xu hướng tất yếu đối với doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, để quá trình này diễn ra sâu rộng và hiệu quả hơn, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, tăng cường hỗ trợ tài chính, phát triển nguồn nhân lực số và xây dựng các mô hình tích hợp giữa công nghệ số với giải pháp xanh trong sản xuất và tiêu dùng.
Chỉ khi chuyển đổi kép được triển khai đồng bộ và thực chất, doanh nghiệp Việt Nam mới có thể nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng với các tiêu chuẩn toàn cầu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế.
Gợi ý chính sách đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi số - xanh cho các doanh nghiệp Việt Nam thời kỳ 2026-2030
Trong phần trình bày tham luận, ThS. Phạm Thị Trúc Hoa Quỳnh cũng cho rằng, để thực hiện tốt quá trình chuyển đổi số - xanh thời kỳ 2026-2030, các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động tích hợp yếu tố bền vững trong chiến lược chuyển đổi số để tận dụng cơ hội kinh doanh mới, mang lại lợi ích cho xã hội và môi trường. Tuy nhiên, dưới góc độ quản lý nhà nước, có thể nghiên cứu triển khai một số giải pháp.
Thứ nhất: Hoàn thiện thể chế và khung pháp lý đồng bộ về chuyển đổi số - xanh thông qua việc: (1) Ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi số - xanh, kinh doanh bền vững, tuần hoàn; (2) Ban hành và xây dựng lộ trình phù hợp để triển khai các loại thuế mới liên quan đến tài sản, mức phát thải carbon; (3) Xây dựng KPI quốc gia về chuyển đổi kép. Xây dựng bộ tiêu chí “doanh nghiệp số - xanh” thống nhất làm cơ sở tiếp cận ưu đãi và đo lường hiệu quả; (4) Áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường - xã hội - quản trị (ESG) vào hoạt động sản xuất, kinh doanh; (5) Hoàn thiện cơ chế thị trường carbon, kiểm kê phát thải (MRV) để tạo áp lực và động lực chuyển đổi cho các doanh nghiệp.
Thứ hai: Tiếp tục nâng cao nhận thức và hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là các SME, trong tiến trình triển khai chuyển đổi số - xanh. Tích cực tăng cường truyền thông để các doanh nghiệp hiểu rõ về lợi ích kinh tế của chuyển đổi số - xanh và chủ động tích hợp đồng bộ chuyển đổi số - xanh.
Thứ ba: Thúc đẩy thị trường tài chính xanh và các công cụ tài chính bền vững. Đẩy mạnh phát triển tín dụng xanh, trái phiếu xanh, các khoản vay xanh. Ưu đãi thuế cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ số - sạch thông qua việc khấu trừ thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc tài trợ qua các quỹ.
Thành lập Quỹ đầu tư ESG nhằm thu hút vốn dài hạn từ các tổ chức trong và ngoài nước. Hỗ trợ lãi suất và khuyến khích các tổ chức tín dụng giảm lãi suất cho doanh nghiệp tư nhân vay để triển khai các dự án xanh, tuần hoàn. Khuyến khích các định chế tài chính tích hợp ESG vào các quyết định đầu tư.
Thứ tư: Xây dựng thị trường carbon: Thành lập sàn giao dịch carbon để đến năm 2029 đưa vào vận hành chính thức. Tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý chung cho vận hành, phát triển thị trường carbon.
Thứ năm: Phát triển hạ tầng số - xanh: Đầu tư phát triển hạ tầng dữ liệu quốc gia, điện toán đám mây, AI cũng như hạ tầng năng lượng tái tạo, lưới điện thông minh. Phát triển các khu công nghiệp số - xanh.
Nghiên cứu và sớm lựa chọn các công nghệ số và công nghệ xanh là nền tảng cho chuyển đổi kép. Phát triển nền tảng dữ liệu ESG phục vụ nhà đầu tư. Chuẩn hóa hệ thống đánh giá tín nhiệm xanh.
Thứ sáu: Phát triển nguồn nhân lực số - xanh: Xây dựng các chương trình đào tạo kỹ năng số, AI, dữ liệu lớn cho lao động. Đào tạo quản trị ESG và sản xuất sạch. Phát triển đội ngũ chuyên gia đánh giá và kiểm toán ESG. Tổ chức các khóa đào tạo về ESG cho các doanh nghiệp.
Chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành xu thế tất yếu trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp Việt Nam. Việc kết hợp hai quá trình này sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng với các yêu cầu của thị trường toàn cầu và đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.
Xuất phát từ mong muốn gìn giữ các làng nghề truyền thống của quê hương vùng biển Quảng Trị, đồng thời nâng cao giá trị cho các sản phẩm hải sản, xây dựng mô hình hợp tác xã kiểu mới theo hướng phát triển bền vững, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người lao động địa phương, chị Đào Thị Tám – Giám đốc HTX Sản xuất kinh doanh (SXKD) dịch vụ Chế biến Thủy sản Long Tám đã từng bước đưa những sản vật đặc trưng của vùng biển Quảng Trị trở thành sản phẩm OCOP 3 sao, được thị trường đón nhận và tin dùng.
Ngày 17/12/2025, tại tỉnh Quảng Trị, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị đã tổ chức Diễn đàn “Khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên biển và hải đảo Việt Nam”. Sự kiện thu hút sự quan tâm của các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và đại diện các địa phương ven biển.
Sau sáp nhập đơn vị hành chính, xã Hồ Thầu (tỉnh Tuyên Quang) có không gian phát triển rộng mở, sở hữu nhiều tiềm năng về nông nghiệp và du lịch. Tuy nhiên, bài toán nâng tầm giá trị cây chè - ngành hàng chủ lực của địa phương, cùng yêu cầu hoàn thiện hạ tầng và thu hút đầu tư vẫn là những thách thức đặt ra trong quá trình phát triển bền vững.
Ngày 16/12, Tuần lễ kết nối giao thương và giới thiệu sản phẩm ngành lương thực, thực phẩm TP. Hồ Chí Minh năm 2025 chính thức khai mạc. Sự kiện do Trung tâm Xúc tiến thương mại và đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Hiệp hội Lương thực - Thực phẩm TP. Hồ Chí Minh (FFA) tổ chức.
Theo đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Phạm Thị Kiều, việc hợp nhất 3 Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) là cơ hội tổ chức lại nguồn lực, giảm bớt chồng chéo, tăng tính hiệu quả trong thực hiện. Đây không chỉ là một Chương trình đầu tư công mà còn là nền tảng thu hẹp dần khoảng cách phát triển, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, đảm bảo sự phát triển bền vững, toàn diện của đất nước trong nhiều năm tới.
