Chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh được xác định là hai trụ cột then chốt giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng yêu cầu thị trường và hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững.
Ngày 30/3, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo với chủ đề “Chuyển đổi số - xanh: Động lực phát triển doanh nghiệp trong kỷ nguyên số”.
Động lực then chốt nâng cao năng lực cạnh tranh, hướng tới tăng trưởng bền vững
Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường cho biết, các yếu tố như cạnh tranh chiến lược gia tăng, biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường quốc tế đang tạo ra sức ép buộc doanh nghiệp phải thay đổi mạnh mẽ. Đặc biệt, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, hướng tới mức tăng trưởng hai con số từ năm 2026, cộng đồng doanh nghiệp cần đóng vai trò trung tâm, tiên phong trong đổi mới mô hình tăng trưởng.
Trong tiến trình đó, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được xác định là hai trụ cột mang tính quyết định. Chuyển đổi số không chỉ giúp nâng cao năng suất, tối ưu hóa quản trị, thúc đẩy đổi mới sáng tạo mà còn mở rộng không gian phát triển thông qua thương mại điện tử và kết nối thị trường, giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Trên cơ sở đó, TS. Đào Xuân Hưng cho rằng, việc tổ chức hội thảo có ý nghĩa thiết thực trong việc tạo lập diễn đàn để các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện rõ hơn cơ hội, thách thức, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm thúc đẩy chuyển đổi số - xanh một cách đồng bộ, hiệu quả và bền vững.
Tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành xu hướng phát triển chủ đạo trên toàn cầu. Các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn môi trường và kiểm soát phát thải ngày càng chặt chẽ, tác động trực tiếp đến phương thức sản xuất cũng như năng lực cạnh tranh của ngành nông nghiệp.
Dù đã đạt nhiều kết quả tích cực, sản xuất nông nghiệp vẫn chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên, chi phí đầu vào cao và hiệu quả sử dụng còn hạn chế. Trước thực tế đó, việc đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với ứng dụng khoa học - công nghệ trong phát triển nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn được xác định là yêu cầu cấp thiết, đồng thời là định hướng chiến lược lâu dài.
Đồng quan điểm trên, ông Vũ Ngọc Tuấn, Phó trưởng phòng Công nghệ số, Cục chuyển đổi số khẳng định, hạ tầng số và dữ liệu đang trở thành nguồn lực chiến lược, giữ vai trò quyết định trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và định hình tương lai của nông nghiệp Việt Nam.
Theo ông Tuấn, trong bối cảnh mới, chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà là điều kiện tiên quyết để phát triển bền vững. Ngành nông nghiệp cần thúc đẩy chuyển đổi kép, vừa hoàn thiện hạ tầng số, vừa khai thác hiệu quả dữ liệu, yếu tố đang dần trở thành “tài sản động” với khả năng tạo ra giá trị gia tăng mới.
Từ nền tảng đó, nông nghiệp Việt Nam được định hướng tới tương lai dựa trên công nghệ số, với mục tiêu trở thành trung tâm công nghệ nông nghiệp của khu vực. Việc ứng dụng các nền tảng số, kết nối dữ liệu và nâng cao năng lực quản trị sẽ là chìa khóa để hiện thực hóa mục tiêu này.
Giải pháp thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số - xanh cho các doanh nghiệp Việt Nam
Tại hội thảo, ThS. Phạm Thị Trúc Hoa Quỳnh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - Bộ Tài chính nhấn mạnh, Chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành xu thế tất yếu trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp Việt Nam. Việc kết hợp hai quá trình này sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng với các yêu cầu của thị trường toàn cầu và đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.
Theo đó, bà Phạm Thị Trúc Hoa Quỳnh đề xuất, cần đẩy mạnh đầu tư phát triển hạ tầng số và hạ tầng xanh mang tính nền tảng, trong đó trọng tâm là hạ tầng dữ liệu quốc gia, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo (AI), cùng với hạ tầng năng lượng tái tạo và hệ thống lưới điện thông minh. Việc hình thành và phát triển các khu công nghiệp theo mô hình số - xanh cũng được xem là bước đi quan trọng nhằm tích hợp công nghệ và tối ưu hóa hiệu quả sản xuất theo hướng bền vững.
Bên cạnh đó, việc nghiên cứu, lựa chọn và làm chủ các công nghệ số và công nghệ xanh cốt lõi cần được ưu tiên, tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi kép. Đồng thời, cần thúc đẩy xây dựng các nền tảng dữ liệu ESG minh bạch, phục vụ nhu cầu của nhà đầu tư và thị trường, cũng như từng bước chuẩn hóa hệ thống đánh giá tín nhiệm xanh, góp phần nâng cao năng lực tiếp cận tài chính và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
GS, TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội cho rằng, trong bối cảnh kinh tế số và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng rõ nét, chuyển đổi kép - số và xanh đã trở thành xu thế tất yếu đối với doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đây không chỉ là hướng đi mang tính thích ứng, mà còn là điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
Để thúc đẩy quá trình này, cần triển khai đồng bộ các giải pháp như hoàn thiện thể chế và tài chính xanh, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển hạ tầng số. Theo GS, TS. Mạc Quốc Anh, những doanh nghiệp tiên phong trong chuyển đổi sẽ có cơ hội nắm bắt lợi thế cạnh tranh, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.
Ở góc độ khoa học - công nghệ, PGS, TS. Phạm Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch đề xuất tăng đầu tư cho các công nghệ lõi như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật và công nghệ sinh học nhằm phục vụ dự báo, tự động hóa sản xuất và giảm phát thải. Cùng với đó là xây dựng nền tảng dữ liệu số nông nghiệp quốc gia, kết nối liên thông từ Trung ương đến địa phương, tích hợp dữ liệu về đất đai, khí hậu, giống, dịch bệnh và thị trường.
Về hạ tầng, ông Tuấn cho rằng cần phát triển đồng bộ hạ tầng số nông nghiệp, bao gồm internet băng rộng đến vùng sản xuất, hệ thống cảm biến và trạm quan trắc. Trên nền tảng đó, hình thành hệ sinh thái số nông nghiệp với các nền tảng quản lý trang trại, truy xuất nguồn gốc quốc gia và sàn giao dịch nông sản số. Đồng thời, phát triển chuỗi cung ứng lạnh thông minh, gắn với giám sát chất lượng theo thời gian thực và kết nối logistics số.
Chia sẻ giải pháp thúc đẩy doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp chuyển đổi số gắn với mục tiêu phát triển xanh ở Việt Nam, ông Nguyễn Tiến Định, Trưởng phòng Kinh tế hợp tác và Trang trại, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển Nông thôn cho biết, chuyển đổi số không chỉ dừng ở truy xuất nguồn gốc mà phải trở thành hạ tầng vận hành của toàn bộ chuỗi giá trị. Trọng tâm là xây dựng nền tảng số dùng chung kết nối HTX - doanh nghiệp - cơ quan quản lý; triển khai sổ tay nông hộ điện tử để chuẩn hóa dữ liệu đầu vào; phát triển hợp đồng số nhằm minh bạch cam kết và giảm rủi ro; đồng thời tích hợp hệ thống đo đếm phát thải (MRV) để gắn sản xuất với yêu cầu thị trường xanh.
Về phía doanh nghiệp, bà Đỗ Thị Trang, Giám đốc Phát triển bền vững khu vực miền Bắc UPGREEN Việt Nam cho rằng, để mô hình thiết kế tuần hoàn gắn với truy xuất số được nhân rộng tại Việt Nam, cần có các giải pháp đồng bộ từ nhiều chủ thể.
Đối với doanh nghiệp, bà Trang khuyến nghị nên bắt đầu từ một sản phẩm hoặc một công đoạn cụ thể thay vì thay đổi toàn bộ chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp cần xác định rõ “câu hỏi dữ liệu” phục vụ báo cáo ESG, từ đó thiết kế ngược hệ thống vận hành, lựa chọn đối tác và giải pháp phù hợp.
Với các cơ sở giáo dục và nghiên cứu, Giám đốc Phát triển bền vững khu vực miền Bắc UPGREEN Việt Nam đề xuất tích hợp các dự án kinh tế tuần hoàn thực tế vào chương trình đào tạo, qua đó gắn lý thuyết với thực tiễn, nâng cao năng lực triển khai cho người học. Trong khi đó, hệ sinh thái khởi nghiệp cần ưu tiên hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp tạo tác động, đặc biệt là những mô hình tích hợp đo lường tác động môi trường, xã hội ngay từ giai đoạn đầu.
Các nội dung trao đổi và tham luận tại hội thảo đã góp phần làm rõ vai trò, định hướng cùng những giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh trong cộng đồng doanh nghiệp. Những ý kiến, kiến nghị được đưa ra sẽ được tổng hợp, làm cơ sở phục vụ công tác nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách; đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức khoa học - công nghệ và khu vực doanh nghiệp.
Qua đó, hội thảo góp phần thúc đẩy hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế số, kinh tế xanh và bền vững trong giai đoạn tới.
Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, Thanh Hóa vẫn ghi dấu bằng những bước tiến mới trong nông nghiệp. Tỉnh đã chuyển đổi hàng nghìn ha đất lúa kém hiệu quả, xây dựng vùng sản xuất công nghệ cao, thúc đẩy liên kết hợp tác xã và đặc biệt là đưa hơn 87.000 sản phẩm nông sản đặc trưng lên sàn thương mại điện tử. Đây được xem là giải pháp đột phá, giúp nâng cao giá trị nông sản, mở rộng thị trường, gia tăng thu nhập cho người dân, đồng thời tạo động lực thúc đẩy kinh tế số khu vực nông thôn.
Ứng dụng hiệu quả chuyển đổi số, đưa các tiến bộ khoa học công nghệ vào lĩnh vực thủy sản, đang là bước đi đúng và trúng ở Quảng Ninh
Ngày 15 - 16/8, tại Trường Đại học Nông lâm TP. Hồ Chí Minh, Câu lạc bộ (CLB) khối đào tạo Nông nghiệp, Lâm nghiệp, Thủy sản thuộc Hiệp hội Các trường Đại học, Cao đẳng Việt Nam đã tổ chức Hội thảo “Đào tạo và Nghiên cứu khoa học theo định hướng chuyển đổi số - chuyển đổi xanh”.
Trong năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu hoàn thành 12 cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành nhằm thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, cắt giảm thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý. Đến nay, 4 cơ sở dữ liệu đã được đưa vào vận hành, 3 đang hoàn thiện và 5 đang xây dựng.
Hơn ba phần tư dân số các tỉnh ven biển Việt Nam sống nhờ biển, trong đó nghề cá đóng vai trò là “bát cơm” của hàng triệu ngư dân. Thế nhưng, chính nghề cá lại đang tự bào mòn chính mình khi nguồn lợi thủy sản ngày một cạn kiệt, ranh giới vi phạm khai thác bất hợp pháp (IUU) vẫn chưa được xóa bỏ hoàn toàn. Trong bối cảnh ấy, việc nhanh chóng xây dựng và đưa vào sử dụng Bản đồ Nghề cá trên biển không còn là lựa chọn, mà là mệnh lệnh phát triển bền vững.
