Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định vẫn còn nhiều dư địa phát triển, cả về nội lực lẫn các tiềm năng, lợi thế và cho rằng trong giai đoạn tới, Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào mô hình tăng trưởng cũ, thay vào đó phải chuyển mạnh sang phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây được xác định là yếu tố “cốt tử”, là “trái tim” của mô hình tăng trưởng mới.
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, chiều 9/4, Quốc hội thảo luận tại Tổ về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; Tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026–2030.
Phát biểu tại Tổ, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên) cho biết, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030 cùng các kế hoạch về đầu tư công, tài chính, vay và trả nợ công được xây dựng trên cơ sở quán triệt 2 mục tiêu chiến lược lớn: đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Để thực hiện thành công các mục tiêu này, theo Phó Thủ tướng, yêu cầu đặt ra là phải duy trì tăng trưởng kinh tế cao trong thời gian dài, đi đôi với phát triển bền vững.
“Đây là một thách thức rất lớn nhưng cũng là con đường duy nhất để tiến tới mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045”, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh.
Làm rõ tính khả thi của mục tiêu tăng trưởng hai con số, Phó Thủ tướng khẳng định nền kinh tế Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa phát triển, cả về nội lực lẫn các tiềm năng, lợi thế chưa được khai thác hiệu quả. Nhìn lại “con tàu” kinh tế Việt Nam đã đi qua, nhất là giai đoạn 2021 - 2025, dù chịu tác động nặng nề của đại dịch Covid-19 và những biến động địa chính trị phức tạp, Việt Nam vẫn đạt được tốc độ tăng trưởng bình quân cả nhiệm kỳ ước đạt 6,4%, tiệm cận mục tiêu Quốc hội giao.
Từ những kinh nghiệm đã được đúc kết, Phó Thủ tướng cho rằng trong giai đoạn tới, Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào mô hình tăng trưởng cũ vốn chủ yếu khai thác đất đai, tài nguyên và lao động giá rẻ. Thay vào đó, cốt lõi của sự phát triển phải nằm ở khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây được xác định là yếu tố “cốt tử”, là “trái tim” của mô hình tăng trưởng mới.
Phó Thủ tướng cho biết, thời gian qua, Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng để tháo gỡ thể chế, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp đầu tư, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo vào sản xuất, kinh doanh. Mục tiêu đến năm 2030 là nâng tỷ trọng đóng góp của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong tăng trưởng từ 14% như hiện nay lên khoảng 30%.
Cùng với đó, Chính phủ cũng đang đẩy mạnh thu hút các tập đoàn lớn trong lĩnh vực AI, bán dẫn, công nghệ cao; triển khai nhiều chương trình phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, viện, trường quốc tế để đào tạo kỹ sư, chuyên gia công nghệ theo hướng thực chất, gắn lý thuyết với thực hành.
Theo Phó Thủ tướng, một trong những giải pháp then chốt để cải thiện hiệu suất nền kinh tế là giảm chỉ số ICOR từ mức 6,4 hiện nay xuống dưới 5. Để làm được điều này, Chính phủ sẽ tập trung vào tính hiệu quả của dự án, thay vì đầu tư dàn trải sẽ chỉ tập trung vào khoảng 3.000 dự án trọng điểm, có sức lan tỏa lớn. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong toàn bộ khu vực doanh nghiệp và nền kinh tế.
Từ yêu cầu hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng hai con số trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, đại biểu Trần Quốc Tuấn - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long cho rằng, trước hết cần tạo đột phá về chất lượng lao động và hàm lượng công nghệ, làm nền tảng cho chuyển dịch mô hình phát triển từ chiều rộng sang chiều sâu.
Theo đại biểu, cần xem công tác đào tạo và đào tạo lại nguồn nhân lực là chiến lược quốc gia, nhất là trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được xác định là động lực mới cho tăng trưởng. Đồng thời cần có chính sách đặc thù khuyến khích doanh nghiệp và cơ quan nhà nước tham gia đào tạo nhân lực AI, nhân lực phục vụ chuyển đổi số; triển khai các gói tín dụng chiến lược không chỉ cho hạ tầng cứng mà còn ưu tiên hạ tầng số, hạ tầng nghiên cứu và phát triển; thiết lập cơ chế kết nối hiệu quả hơn giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ, khắc phục tình trạng nhiều dự án FDI vận hành như những “ốc đảo” tách biệt trong nền kinh tế.
Cũng quan tâm tới nội dung này, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An nêu rõ, Nghị quyết Đại hội XIV đã xác lập mô hình phát triển mới, trong đó vai trò của khu vực tư nhân đã thay đổi; vai trò của Nhà nước chuyển từ kiến tạo sang dẫn dắt; chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng có chất lượng, với mục tiêu nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Trọng tâm của mô hình mới là tạo ra sức sản xuất và phương thức sản xuất mới chất lượng cao, trong đó kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn được xác định là các trụ cột chiến lược.
Đại biểu cho rằng chuyển đổi số phải là trọng tâm, với mục tiêu kinh tế số đạt 30% GDP vào năm 2030, tăng hơn gấp đôi so với mức 14% hiện tại của năm 2025, trong đó kinh tế số lõi chiếm 8,42% và số hóa các ngành chiếm 5,6%. Theo đại biểu, cần có kịch bản tăng trưởng kinh tế số để có cơ sở tập trung nguồn lực, giải pháp cho phát triển kinh tế số lõi và số hóa các ngành, từ đó nâng cao hiệu quả và tạo giá trị mới.
Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị phát triển hạ tầng số quốc gia, hệ thống dữ liệu số; thúc đẩy chuyển đổi số trong cả khu vực công và doanh nghiệp; phủ sóng 5G toàn quốc; làm chủ các công nghệ chiến lược như AI, IoT, blockchain; hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số, dữ liệu và tự động hóa trong sản xuất - kinh doanh; phát triển các ngành công nghiệp số như công nghệ thông tin, điện tử viễn thông, dịch vụ số.
Về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đại biểu nhấn mạnh mục tiêu nâng tỷ lệ đóng góp của TFP vào tăng trưởng lên 55% là điều kiện tiên quyết để đạt tăng trưởng hai con số. Theo đó, cần cụ thể hóa một số nhiệm vụ, giải pháp: tăng mạnh chi tiêu đầu tư cho R&D, phấn đấu đạt 1,5 - 2% GDP vào năm 2030, trong đó khu vực tư nhân đóng vai trò chủ đạo; chuyển nhiệm vụ khoa học, công nghệ sang cơ chế đặt hàng theo kết quả đầu ra; áp dụng cơ chế đồng tài trợ công - tư cho R&D, cho phép quỹ đầu tư mạo hiểm tham gia sâu vào hệ sinh thái đổi mới; phát triển lực lượng sản xuất mới như AI, dữ liệu lớn, bán dẫn, công nghệ xanh; xây dựng mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo và phòng thí nghiệm trọng điểm hỗ trợ nghiên cứu trong các lĩnh vực ưu tiên như AI, sinh học, vật liệu mới, năng lượng sạch.
Tại Phiên họp thường kỳ tháng 02/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu, trong thời gian tới làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy mạnh các động lực tăng trưởng mới, trong đó đẩy mạnh triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số; tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu, trung tâm dữ liệu, phủ sóng 5G toàn quốc; thúc đẩy chuyển đổi xanh, tuần hoàn, phát thải carbon thấp.
Trong những năm gần đây, ngành hoa, rau, cây cảnh đã ghi nhận những bước phát triển vượt bậc, đặc biệt tại các tỉnh phía Nam và khu vực Tây Nguyên. Bên cạnh sự nỗ lực của người dân, doanh nghiệp, khoa học công nghệ được xem là yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy đà tăng trưởng này. Để hiểu rõ hơn những chuyển biến và vai trò của khoa học công nghệ trong lĩnh vực hoa, rau, cây cảnh, phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với TS. Nguyễn Thế Nhuận, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khoai tây, Rau và Hoa (Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam).
Năm 2025 ghi dấu nhiều thay đổi lớn trong tổ chức bộ máy quản lý nhà nước, song ngành nông nghiệp, đặc biệt là lĩnh vực rau, hoa quả, vẫn đạt kết quả tích cực với kim ngạch xuất khẩu kỷ lục 8,6 tỷ USD. Xung quanh tác động của quá trình sáp nhập, vai trò của khoa học công nghệ và triển vọng phát triển ngành rau, hoa quả, phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với PGS, TS. Đặng Văn Đông, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả.
Tại Phiên họp thường kỳ tháng 01/2026, Chính phủ thống nhất, trong thời gian tới đẩy mạnh triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, trong đó tăng cường hỗ trợ ứng dụng trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát thải carbon thấp, tiết kiệm tài nguyên; có chính sách đủ mạnh thúc đẩy phát triển các doanh nghiệp công nghiệp công nghệ số của Việt Nam.
Trong bối cảnh khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là khâu đột phá chiến lược, Nghị quyết 57-NQ/TW đang mở ra hướng tiếp cận mới cho lĩnh vực nông nghiệp, từ chỗ dựa vào sản xuất truyền thống, thủ công dần chuyển sang mô hình dựa trên công nghệ, dữ liệu và sáng tạo.
