Khi những bông hoa mận, hoa đào bắt đầu hé nở trên triền núi cũng là lúc đồng bào Mông tại xã Pà Cò (tỉnh Phú Thọ) lại rộn ràng chuẩn bị cho một lễ hội linh thiêng và rực rỡ nhất trong năm – Gầu Tào. Đây không chỉ là dịp vui xuân, mà còn là nét văn hóa độc đáo, thu hút đông đảo du khách trải nghiệm, khám phá.
Gầu Tào - từ nghi lễ tâm linh đến sản phẩm du lịch văn hóa
Theo quan niệm của người Mông, Gầu Tào trong tiếng Mông nghĩa là "Ra đồng chơi" hay "Xuống đồng cầu phúc". Đây là lễ hội lớn, thường được tổ chức vào dịp đầu năm mới để cầu sức khỏe, con cái, mùa màng thuận lợi và cuộc sống no đủ. Không gian của lễ hội thường được diễn ra trên một bãi đất rộng, giữa núi rừng, nơi có thể dựng cây nêu cao vút - biểu tượng kết nối giữa con người với trời đất.
Ngày nay, cùng với sự quan tâm của chính quyền địa phương và ngành du lịch, lễ hội Gầu Tào đã được gìn giữ, phục dựng và tổ chức bài bản hơn, vừa bảo tồn giá trị truyền thống, vừa tạo điều kiện để du khách tiếp cận, tìm hiểu văn hóa Mông một cách chân thực.
Trong không khí Xuân se lạnh, hội Gầu Tào hiện lên rực rỡ với sắc váy áo thổ cẩm, tiếng khèn, tiếng sáo vang vọng giữa núi đồi. Những điệu múa khèn uyển chuyển, những trò chơi dân gian truyền thống như đánh pao, ném còn, kéo co… thu hút đông đảo người dân và du khách cùng tham gia.
Không chỉ là người xem, du khách còn được trực tiếp hòa mình vào không gian lễ hội, trải nghiệm các hoạt động sinh hoạt văn hóa, thưởng thức ẩm thực truyền thống và lắng nghe những câu chuyện về phong tục, tín ngưỡng của người Mông được kể lại qua lời các già làng, trưởng bản.
Việc gắn lễ hội Gầu Tào với phát triển du lịch cộng đồng không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh vùng cao mà còn mở ra sinh kế mới cho người dân địa phương. Nhiều hộ gia đình tham gia làm du lịch homestay, bán sản phẩm thủ công, ẩm thực truyền thống, từ đó nâng cao thu nhập và ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa.
Quan trọng hơn, lễ hội trở thành cầu nối để du khách hiểu hơn về đời sống tinh thần của đồng bào Mông, khơi dậy sự trân trọng đối với những giá trị văn hóa bản địa đang được giữ gìn qua nhiều thế hệ.
Giữa nhịp sống hiện đại, Gầu Tào vẫn giữ được tinh thần nguyên bản: là ngày hội của cộng đồng, của niềm tin, của ước vọng an lành. Phát triển du lịch gắn với lễ hội, nếu được thực hiện hài hòa, sẽ là cách để văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn tiếp tục "sống", lan tỏa và truyền cảm hứng.
Lễ hội Gầu Tào năm 2026, vì thế, không chỉ là một sự kiện văn hóa, mà còn là hành trình trải nghiệm – nơi du khách tìm thấy vẻ đẹp nguyên sơ của núi rừng, sự nồng hậu của con người và chiều sâu văn hóa của đồng bào Mông nơi vùng cao.