Gia Lai: Mô hình ớt ứng dụng phân bón NPK thế hệ mới cho hiệu quả kinh tế và môi trường vượt trội

Thích ứng điều kiện bất lợi, nâng cao hiệu quả sản xuất

Kết quả kiểm chứng hiệu lực Phân bón NPK Mặt Trời Mới NPK 20-20-15 + TE và NPK 16-6-18 + 1Mg + TE (NPK Eco-Nanomix) trên cây ớt vụ Đông Xuân 2025–2026 tại HTX Nông nghiệp Dịch vụ Bình Nghi (xã Tây Sơn, Gia Lai), một mô hình trình diễn sử dụng phân bón NPK thế hệ mới đã được triển khai trên diện tích 750 m² với giống ớt SOKO 09. Mô hình nhằm kiểm chứng hiệu quả của các dòng phân bón NPK chuyên dùng có bổ sung trung, vi lượng (TE) và công nghệ Eco-Nanomix trong điều kiện thực tế sản xuất.

Thực tế sản xuất cho thấy, vụ mùa này chịu nhiều tác động bất lợi từ thời tiết: đầu vụ lạnh, mưa kéo dài giữa vụ, và nắng nóng gay gắt cuối vụ. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng, ra hoa và đậu quả của cây ớt. Tuy nhiên, nhờ áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật như tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước, phủ bạt ni lông và sử dụng phân bón phù hợp, mô hình vẫn duy trì được sự phát triển ổn định.

Kết quả theo dõi cho thấy, cây ớt trong mô hình sinh trưởng khỏe, bộ tán phát triển rộng hơn so với ruộng đối chứng (tăng 5,1 cm), giúp tăng khả năng quang hợp và đậu quả. Dù chiều cao cây thấp hơn, nhưng cây cứng cáp, ít đổ ngã, cho thấy sự cân đối dinh dưỡng tốt hơn.

Đáng chú ý, thời gian ra hoa và thu hoạch sớm hơn 2 ngày so với đối chứng, góp phần rút ngắn chu kỳ sản xuất. Trái ớt có màu sắc đẹp, dài và chắc hơn, đáp ứng tốt yêu cầu thị trường.

Bên cạnh đó, mức độ sâu bệnh trên ruộng mô hình cũng thấp hơn, đặc biệt là bệnh thán thư chỉ ở mức 1–2%, thấp hơn so với đối chứng (2–3%). Điều này cho thấy khả năng tăng cường sức đề kháng của cây khi được cung cấp dinh dưỡng cân đối.

Một trong những điểm nổi bật của mô hình là sự cải thiện đáng kể về năng suất. Cụ thể, năng suất đạt 30 tấn/ha, cao hơn 4 tấn/ha so với ruộng đối chứng, tương đương mức tăng 15,4%. Số quả trên mỗi cây tăng mạnh (383 quả/cây so với 320 quả/cây), cùng với khối lượng quả cao hơn.

Về hiệu quả kinh tế, mặc dù tổng chi phí sản xuất tăng nhẹ do đầu tư kỹ thuật và công thu hoạch, nhưng tổng thu nhập đạt 21 triệu đồng/sào, cao hơn 2,8 triệu đồng so với đối chứng. Lợi nhuận ròng đạt 3,125 triệu đồng/sào, tăng hơn 52% so với phương thức canh tác thông thường.

Đáng chú ý, chi phí phân bón trong mô hình lại giảm hơn 28% nhờ khả năng hòa tan cao và hiệu quả sử dụng dinh dưỡng tốt, góp phần giảm thất thoát và hạn chế tắc nghẽn hệ thống tưới.

Hướng tới nông nghiệp xanh và thích ứng biến đổi khí hậu

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình còn cho thấy tiềm năng lớn trong phát triển nông nghiệp bền vững. Việc sử dụng hệ thống tưới tiết kiệm kết hợp phân bón dễ tan giúp giảm lượng nước tưới đáng kể, phù hợp trong điều kiện hạn hán ngày càng gia tăng tại khu vực miền Trung – Tây Nguyên.

Theo đánh giá chuyên môn, mô hình trồng ớt có thể mang lại lợi nhuận cao gấp 2–3 lần so với trồng lúa, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính nhờ tối ưu hóa đầu vào và tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Từ kết quả thực tế, có thể thấy việc ứng dụng phân bón NPK thế hệ mới không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng nông sản mà còn góp phần giảm chi phí, bảo vệ môi trường và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Mô hình tại Gia Lai là minh chứng rõ nét cho hướng đi đúng đắn trong tái cơ cấu ngành trồng trọt: chuyển từ “tăng lượng” sang “tăng chất”, từ sản xuất truyền thống sang nông nghiệp thông minh, bền vững.

Trong thời gian tới, việc nhân rộng các mô hình tương tự sẽ góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, nâng cao thu nhập cho nông dân và đảm bảo an ninh lương thực trong bối cảnh nhiều biến động hiện nay.

TS. Nguyễn Thanh Phương - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung bộ nhận xét:  Khi sử dụng phân bón NPK chuyên dùng Mặt Trời Mới (TE và Eco-Nanomix) cho cây ớt đã cân đối được tỉ lệ N:P:K và đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng các nguyên tố trung vi lượng cần thiết cho cây ớt ở từng giai đoạn sinh trưởng phát triển.

Nhờ vậy, khả năng sinh trưởng phát triển tốt, tăng tính chống chịu sâu bệnh, chống chịu về điều kiện thời tiết cao hơn. Cho nên cứng cây, ra hoa đậu quả tập trung, trái nhiều, đồng đều, chắc, nặng, màu đỏ tươi, sức sinh trưởng mạnh,… Từ đó, năng suất của ruộng mô hình là 30,0 tấn/ha (1.500 kg/sào, 1 sào là 500 m2) cao hơn ruộng đối chứng 4 tấn/ha (tương ứng tăng 15,4%). Ruộng mô hình có chi phí phân bón thấp hơn đối chứng là 1.145.000 đ/sào, tương ứng giảm 28,1%. Lãi ròng của mô hình đạt 3.125.000 đ/sào, tăng hơn đối chứng 1.070.000 đ/sào, tướng ứng tăng 52,1%.

Hiện nay, với chi phí vật tư tăng cao, giá lúa thấp nên hiệu quả trồng lúa không cao, trong khi mô hình trồng ớt thì lãi tăng hơn 2-3 lần so với trồng lúa. Ngoài ra, trong điều kiện nắng hạn đang xảy ra tại miền Trung thì trồng ớt, cây rau màu khác sẽ tiết kiệm lượng nước tưới từ 2-3 lần và giảm khí phát thải nhà kính.