Theo nhà báo Lê Quốc Minh, Hội thảo nhằm tìm ra các giải pháp cụ thể, hợp lý, sát với tình hình, góp phần giải quyết những vấn đề thực tiễn phát triển của nền kinh tế nói chung, đặc biệt là khu vực tư nhân. Qua đó, thúc đẩy tạo đột phá trong phát triển khoa học – công nghệ, bảo đảm triển khai đầy đủ, nhất quán các quan điểm, chủ trương của Đảng và thực thi nghiêm túc chính sách, pháp luật của Nhà nước trong giai đoạn hiện nay.
Sáng 9/1, tại trụ sở Bộ Biên tập Báo Nhân Dân (71 Hàng Trống, Hà Nội), Báo Nhân Dân phối hợp Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương tổ chức Hội thảo với chủ đề “Nghị quyết số 57-NQ/TW và 68-NQ/TW: Nền tảng để doanh nghiệp tư nhân đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.
Tham dự Hội thảo có bà Nguyễn Thanh Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội; ông Phạm Đại Dương, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; ông Nguyễn Huy Dũng, Ủy viên chuyên trách Ban Chỉ đạo Trung ương về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; ông Hoàng Minh, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ. Về phía Báo Nhân Dân có ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam.
Khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và kinh tế tư nhân bổ trợ lẫn nhau
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tăng trưởng nhanh, bền vững và tự chủ, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang ngày càng khẳng định vai trò là động lực chính của nền kinh tế. Hai nghị quyết quan trọng của Trung ương không chỉ thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng, mà còn đặt ra yêu cầu mang tính thực tiễn sâu sắc nhằm khơi thông các nguồn lực xã hội, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp tư nhân, để khoa học và công nghệ thực sự đi vào sản xuất, thị trường và trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Lê Quốc Minh, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân cho biết, một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn tới đã được Đảng ta khẳng định là kinh tế tư nhân - động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, để cùng kinh tế nhà nước tạo sự đột phá trong đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, tham gia sâu chuỗi giá trị toàn cầu để thực hiện khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Đặc biệt, tinh thần dự thảo văn kiện Đại hội XIV của Đảng thấm đậm ý chí, quyết tâm thực hiện chuyển đổi số quốc gia, coi đây là “cuộc cách mạng toàn diện” để đưa quy mô kinh tế số chiếm hơn 40% GDP vào năm 2035, hình thành 10-15 tập đoàn công nghệ số “Make in Vietnam” dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nhiều doanh nghiệp tư nhân lĩnh ấn tiên phong trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, blockchain, fintech để bứt phá năng suất, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo đồng chí Lê Quốc Minh, thực tiễn cho thấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế tư nhân có tác động bổ trợ lẫn nhau. Nhiều doanh nghiệp tư nhân lớn đã đầu tư nhiều tỷ USD vào nghiên cứu, triển khai công nghệ mới, tích cực hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng trong chuyển đổi số quốc gia, chuyển đổi năng lượng, tạo ra hàng triệu việc làm.
Quốc hội khóa XV cũng đã chủ động, khẩn trương cụ thể hóa các nghị quyết đó của Đảng thành chính sách, pháp luật cụ thể. Nhiều luật về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, công nghiệp công nghệ số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an toàn thông tin, an ninh mạng… đã được sửa đổi, bổ sung hoặc xây dựng mới, cập nhật được hầu hết các xu hướng công nghệ, là nền tảng pháp luật đầy đủ, đồng bộ, minh bạch để các doanh nghiệp tư nhân mạnh dạn đầu tư, phát triển.
Gỡ bỏ rào cản cho doanh nghiệp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo
Hội thảo đã tập trung thảo luận các khía cạnh hoàn thiện thể chế, gỡ bỏ rào cản cho doanh nghiệp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tài chính cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và khu vực tư nhân; kinh nghiệm doanh nghiệp tư nhân chuyển đổi số thành công; phát triển nguồn nhân lực cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; kết nối chính sách-thị trường trong phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo...
Tiến sĩ Nguyễn Nhật Quang, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ VINASA cho rằng, phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện vẫn chưa cảm nhận rõ tác động của Nghị quyết số 68-NQ/TW, do các nhiệm vụ và chính sách cụ thể chủ yếu đang hướng tới doanh nghiệp lớn. “Chúng ta đã có những doanh nghiệp ‘chim đầu đàn’, nhưng phía sau vẫn chưa hình thành được ‘đàn’ để tạo nên hệ sinh thái doanh nghiệp tư nhân vững mạnh”, Tiến sĩ Nguyễn Nhật Quang nhận định.
Chỉ ra các điểm nghẽn về thể chế, nhân lực và hạ tầng, ông cho rằng chính sách hiện nay vẫn thiên về kích cầu hơn là kích cung; nguồn nhân lực công nghệ thông tin lớn nhưng chủ yếu làm gia công cho nước ngoài, trong khi thị trường trong nước thiếu nhân lực cho chuyển đổi số. Theo ông, nếu tạo được thị trường đủ tốt, doanh nghiệp công nghệ sẽ tập trung phục vụ nhu cầu trong nước thay vì “đánh bắt xa bờ”. Từ thực tiễn đó, Tiến sĩ Nguyễn Nhật Quang đề xuất sớm hình thành quỹ đổi mới công nghệ nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo.
PGS, TS. Vũ Đức Lợi, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam-Hàn Quốc (VKIST) cho rằng, để phát triển hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam, trước hết cần một hệ thống pháp lý đồng bộ, cởi mở, cho phép chia sẻ hạ tầng dùng chung, nhất là các phòng thí nghiệm trọng điểm, đồng thời huy động hiệu quả các nguồn lực trong nước và quốc tế gắn với sản phẩm đầu ra.
Từ thực tiễn hoạt động của VKIST, PGS, TS. Vũ Đức Lợi nhấn mạnh việc hỗ trợ doanh nghiệp cần theo hướng đồng hành, chuyên sâu, tạo sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa các nhà khoa học Việt Nam và cộng đồng doanh nghiệp, qua đó hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiệu quả và bền vững.
Phát biểu kết luận, bà Nguyễn Thanh Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội khẳng định, việc triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW và Nghị quyết số 57-NQ/TW không phải là hai tiến trình song song, tách rời, mà là một chiến lược thống nhất, có mối quan hệ tương hỗ, bổ trợ và thúc đẩy lẫn nhau.
Theo đó, khu vực kinh tế tư nhân chỉ có thể phát triển lớn mạnh, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu vào chuỗi giá trị trong nước cũng như toàn cầu khi được đặt trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vững chắc.
Ngược lại, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng khi được đầu tư, tiếp nhận và thương mại hóa thông qua hoạt động sản xuất, kinh doanh của nền kinh tế, trong đó khu vực kinh tế tư nhân giữ vai trò quan trọng.
Nghị quyết 57-NQ/TW thể hiện một định hướng chiến lược và toàn diện trong việc xây dựng, quản lý và khai thác dữ liệu không gian địa lý nhằm phục vụ phát triển bền vững đất nước trong bối cảnh chuyển đổi số và ứng phó với biến đổi khí hậu. Trong nghị quyết này, dữ liệu không gian địa lý được xác định là một nguồn tài nguyên quan trọng, đóng vai trò nền tảng cho nhiều ngành, lĩnh vực như quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu và quốc phòng - an ninh.
Bên cạnh các yếu tố về chính sách, đầu tư của nhà nước trong việc cải thiện hạ tầng sản xuất đặc biệt là hệ thống thuỷ lợi, giao thông và sự cần cù, sáng tạo của người dân, KHCN cũng góp phần không nhỏ vào việc cải thiện năng suất, chất lượng sản phẩm trong các lĩnh vực sản xuất, từ đó góp phần đảm bảo ANLT và giảm tỷ lệ đói nghèo ở Việt Nam. Theo ước tính, KHCN đóng góp cho khoảng 30 - 35% vào thành công trong sản xuất nông nghiệp nói chung và lúa gạo nói riêng. Sau 30 năm đổi mới, KHCN trong nông nghiệp đã giúp Việt Nam chuyển từ độc canh lúa sang phát triển nông nghiệp tương đối toàn diện.
