Hà Nội xây dựng nền nông nghiệp bền vững, thông minh và hội nhập

Hướng tới mục tiêu phát triển xanh, bền vững

Năm 2025, chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) của thành phố Hà Nội đã ghi dấu ấn đặc biệt quan trọng khi thành phố đón nhận Quyết định công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới của Thủ tướng Chính phủ. Sự kiện không chỉ khẳng định vị thế tiên phong của Hà Nội trong việc xây dựng nông thôn văn minh, hiện đại mà còn là bước đệm quan trọng để thành phố hướng tới mục tiêu phát triển xanh, bền vững và nâng cao chất lượng đời sống người dân nông thôn trong giai đoạn mới.

Nhiều địa phương của thành phố đã hình thành các mô hình nông nghiệp phù hợp với điều kiện địa lý, tài nguyên, nhân lực và  truyền thống. Các mô hình trồng trọt, chăn nuôi, sản phẩm OCOP đã phát huy được tiềm năng, thế mạnh. Người dân hăng hái thi đua lao động sản xuất, tạo ra sản phẩm theo hướng xanh, sạch, bảo vệ môi trường. Điều quan trọng, người dân được làm giàu trên chính mảnh đất quê hương mình.

Năm 2025, xã Đa Phúc (thành phố Hà Nội) duy trì khoảng 3.080 ha sản xuất nông nghiệp, trong đó 33 vùng chuyên canh trong đó có 12 vùng đạt tiêu chuẩn VietGAP và 200 ha sản xuất hữu cơ. Giá trị sản xuất bình quân đạt 178-190 triệu đồng/ha, tăng 6,2% so với cùng kỳ; thu nhập bình quân đầu người khu vực nông nghiệp đạt 57 triệu đồng/năm.

Xã duy trì 19 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên. Nhiều sản phẩm gắn với du lịch nông nghiệp, trải nghiệm và chuyển đổi số như chè sen, trà thảo mộc. Khu vực tiểu thủ công nghiệp có hơn 1.000 cơ sở, gần 2.400 hộ kinh doanh, 287 doanh nghiệp, tạo việc làm cho hơn 4.000 lao động.

Bà Hoàng Thị Hà, Phó Chủ tịch UBND xã Đa Phúc cho biết: "Chúng tôi cũng đã triển khai được nhiều mô hình cho hiệu quả kinh tế cao, như mô hình lúa Japonica của Nhật Bản, mô hình cây dược liệu hữu cơ, mô hình lúa nếp cái hoa vàng VietGAP, hiện đang chuyển đổi lúa hữu cơ khoảng 700 ha… tôi nghĩ điều đặc biệt là khi triển khai các mô hình đã góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục triển khai các mô hình nông nghiệp du lịch, kết hợp du lịch trải nghiệm và đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi để nâng cao giá trị sản xuất trên 1 ha đất canh tác, góp phần xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã".

Ngoài những sản phẩm nông sản truyền thống, nhiều địa phương trên địa bàn thành phố còn có những bước đi mang tính đột phá, tận dụng những nông sản thời vụ tưởng như bỏ đi để tạo ra sản phẩm mang giá trị mới. Tại xã Chuyên Mỹ, khách du lịch đã quen thuộc với những cánh đồng sen thơm ngát, sau thời gian nỗ lực xã đã xây dựng được mô hình với nhãn hiệu cụ thể, đến nay diện tích đã mở rộng gần 8 mẫu của 10 hộ dân. Từ đồng sen đã hình thành những sản phẩm trà sen cấp đông cho đến dòng trà ướp gạo sen cao cấp, đây chính là lời giải thực tế cho bài toán nông nghiệp thông minh và chiến lược tăng trưởng xanh bền vững của thủ đô.

Thay đổi rõ rệt nhất là việc chuyển từ trồng sen lấy hạt vốn tốn nhiều công đoạn, sản lượng không cao sang trồng sen lấy bông ướp trà. Hướng đi mới này không chỉ giảm bớt gánh nặng chế biến thô mà còn giúp năng suất và hiệu quả kinh tế tăng vọt trên cùng một diện tích canh tác. Đối với trà ướp gạo sen thượng hạng người nông dân có thể bán với giá 10 triệu một kg, đối với trà cấp đông bán từ 25.000 đến 40.000/1 ấm trà.

Để có được hướng đi đúng và hiệu quả như vậy là nhờ sự hỗ trợ của các đơn vị thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, anh Nguyễn Văn Thông (xã Chuyên Mỹ) người dân tham gia mô hình cho biết, khi tham gia mô hình chúng tôi được đi dự các lớp tập huấn đào tạo và có kỹ thuật viên về hướng dẫn chúng tôi là trồng và chăm sóc sen để đảm bảo cho sen không bị sâu bệnh, phát triển đều. Chúng tôi mong muốn nhà nước tiếp tục tạo điều kiện để áp dụng mô hình trồng sen này được nhiều hơn nữa, làm sao đảm bảo được thu nhập và công ăn việc làm cho bà con.

Xây dựng nông thôn mới của thủ đô còn hướng đến một mục tiêu lớn hơn

Không chỉ dừng lại ở cây sen, bức tranh nông nghiệp thủ đô còn bừng sáng nhờ những vựa hoa cúc chất lượng cao trên những cánh đồng từng độc canh cây lúa ở xã Tiến Thắng. Sự chuyển đổi sang trồng hoa đã mang lại diện mạo hoàn toàn mới. Nguồn hoa tươi từ đây không chỉ cung ứng ổn định cho thị trường Hà Nội và các tỉnh lân cận, mà quan trọng hơn, đã thực sự trở thành chìa khóa giúp người nông dân làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.

Ông Nguyễn Ngọc Trinh – Phó giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Phú Mỹ, xã Tiến Thắng chia sẻ: Chúng tôi là một xã thuần nông, trước kia chuyên canh về cây lúa, từ khi thực hiện Nghị quyết 08/2023/NQ-HĐND quy định chính sách khuyến khích phát triển nông nghiệp thành phố Hà Nội, chúng tôi đã cố gắng dịch chuyển từ cây lúa sang cây hàng hóa, đặc biệt là cây hoa, cây rau màu để phục vụ cho thành phố, nó mang lại hiệu quả cao hơn, không chỉ tạo được công ăn việc làm cho chính gia đình mà còn tạo thu nhập ổn định hơn so với cây lúa.

Trong công cuộc kiến tạo diện mạo nông thôn đổi mới Hà Nội, không chỉ đột phá bằng chính sách phát triển nông nghiệp thuần túy mà còn dựa vào tiềm lực kinh tế đa ngành gắn với bảo vệ môi trường. Làng nghề mây tre đan Phú Nghĩa là điển hình tiêu biểu về phát triển làng nghề gắn với bảo vệ môi trường. Nơi đây không chỉ là trụ cột kinh tế vững chắc, tạo công ăn việc làm ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương, mà còn gắn liền với mục tiêu phát triển bền vững và kinh tế xanh mà TP. Hà Nội đang thúc đẩy. Sản phẩm mây tre đan không chỉ đáp ứng yêu cầu thẩm mỹ, xuất khẩu mà còn là những giải pháp sản xuất thân thiện với môi trường, góp phần giảm thiểu rác thải làng nghề.

Ông Nguyễn Văn Tĩnh - Chủ tịch Hội mây tre Phú Vinh, xã Phú Nghĩa chia sẻ: “Ngoài nguyên liệu là các sản phẩm từ tự nhiên, chúng tôi vẫn sử dụng các kỹ thuật nhuộm của các cụ ngày xưa là nhuộm bằng lá cây. Chính vì thế nó thân thiện với môi trường và phù hợp với xu hướng sử dụng sản phẩm xanh. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng thay đổi mẫu mã thiết kế của mình, ví dụ như: đan mây kết hợp với tre, mây kết hợp với gỗ, mây tre với gốm sứ, với sơn mài và các chất liệu khác, để cho các sản phẩm phù hợp với xu hướng xanh vừa thân thiện, vừa hiện đại và bền vững”.

Có thể khẳng định, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng ứng dụng các giống cây con mới, phương pháp canh tác tiên tiến đến việc chuyển đổi xanh tại các làng nghề đã đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ, toàn diện của nông nghiệp, nông thôn Hà Nội theo hướng hiện đại, sinh thái và bền vững.

Chia sẻ về định hướng phát triển bền vững ngành nông nghiệp thủ đô, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Đại nhấn mạnh: "Chúng tôi đang nghiên cứu rất nhiều mô hình hay để áp dụng cho sản xuất nông nghiệp, cố gắng mang lại các giá trị mới, trong yêu cầu phát triển gắn với bảo vệ môi trường, bảo vệ đa dạng sinh học, sinh thái. Tăng trưởng nhưng phải là tăng trưởng xanh chính vì vậy mà chúng tôi trong thời gian vừa rồi đã chuẩn bị cho việc này bằng rất nhiều giải pháp và nhiều cơ chế chính sách. Trong đó, có những cơ chế chính sách hỗ trợ đặc thù, đặc biệt cho sản xuất nông nghiệp. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ đưa vào quy hoạch chi tiết nhiều vùng sản xuất chuyên canh tập trung và tập trung vào mô hình sản xuất nông nghiệp đa giá trị, trong đó có kết hợp du lịch, sinh thái, du lịch trải nghiệm”.

Thành công của TP. Hà Nội không chỉ dừng lại ở những con số, hoàn thành mục tiêu, những đột phá về đất đai như dồn điền đổi thửa, tầm nhìn nông thôn mới của thủ đô còn hướng đến một mục tiêu lớn hơn. Đó là kiến tạo một nền nông nghiệp đô thị xanh, công nghệ cao, đồng thời xây dựng một tầng lớp nông dân thế hệ mới, những nông dân văn minh của thời đại số, những người làm chủ công nghệ, làm chủ quy trình sản xuất sạch.

Tầm nhìn chiến lược này không chỉ xây dựng nông thôn hiện đại và thịnh vượng, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về một thủ đô ngàn năm văn hiến, hiện đại, nơi truyền thống và đổi mới giao thoa cùng đất nước vững vàng bước vào kỷ nguyên phát triển mới.